ww. przepis ma zastosowanie także w sytuacji gdy pracodawca i pracownik mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, zawiera z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W umowie takiej strony określają okres obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy. Zgodnie z § 2 art.
k.p. zakaz konkurencji przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa przewidziana w tym przepisie, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywaniu się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Zgodnie z art. 353 1 k.c. strony mają swobodę w konstruowaniu umów. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W sprawie pracy zasada swobody umów wyrażona jest obecnie przede wszystkim w art. 11 k.p., w myśl którego nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku wymagają zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest w swojej istocie zobowiązaniem odrębnym rodzajowo od obowiązku powstrzymywania się przez pracownika od czynów nieuczciwej konkurencji. Strony same określają okres trwania umowy, warunki umowy i ewentualną możliwość jej wcześniejszego rozwiązania. W przedmiotowej sprawie strony zgodnie przewidziały możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem. W myśl zawartej miedzy stronami umowy pracodawcy zagwarantowano możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy za jednomiesięcznym wypowiedzeniem w razie ustania przyczyny obowiązywania zakazu konkurencji, w szczególności gdy dane do których pracodawca miał dostęp w trakcie trwania stosunku pracy staną się danymi ogólnie dostępnymi. W sytuacji gdy obie strony przewidziały możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o zakazie konkurencji, brak jest – w ocenie Sądu - przesłanek do żądania od pracodawcy wypłacenia odszkodowania. Powód ponosił, że był świadom jakiej treści umowę zawiera natomiast pozostawał w przekonaniu, że mimo wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji nadal przysługuje mu prawo do odszkodowania. Twierdził, że umowa winna zawierać odrębne postanowienia w tym zakresie. Umowa zaś zawiera zapis, że w kwestiach nieuregulowanych w umowie zastosowanie znajdują przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu pracy. Materiał zgromadzony w sprawie nie doprowadził do ustalenia przez Sąd okoliczności na jakich swoje powództwo oparła strona powodowa. Stany faktyczne, na które powoływał się powód, cytując kolejne orzeczenia Sąd Najwyższego były odmienne od stanu faktycznego, który miał miejsce w przedmiotowej sprawie. Podkreślić w tym miejscu należy za glosatorem do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2001 r. III ZP 7/01, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest typową umową, w której w zamian za określone świadczenie jednej strony, druga strona zobowiązuje się do innego świadczenia określonego w umowie. W zamian za odszkodowanie pracownik zobowiązuje się dotrzymać tajemnicy, którą nabył w czasie zatrudnienia u pracodawcy, a której ujawnienie mogłoby zaszkodzić pracodawcy. Pracodawca decyduje o tym, czy wiadomości pozyskane przez pracownika przedstawiają wartość dla interesów prowadzonych przez pracodawcę. Trudno więc znaleźć argumenty, dla których zwolnienie pracownika z obowiązku zachowania w tajemnicy informacji miałoby stanowić podstawę do wypłacania mu odszkodowania. Nie przekonują powołane w uzasadnieniu glosowanej uchwały dyrektywy wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. W art.
nie podano kiedy pracodawca mógłby zwolnić pracownika z obowiązku zachowania w tajemnicy informacji objętych umową o zakazie konkurencji. Z przepisu art. 495 § 1 k.c. stosowanego w stosunkach pracy za pośrednictwem art. 300 k.p. wynika, że mogłoby to nastąpić w każdym czasie, do chwili upływu terminu, na jaki zawarto umowę o zakończeniu konkurencji po zakończeniu stosunku pracy. Bezpośrednie zastosowanie przepisu art. 495 § 1 k.c. w stosunkach pracy nie jest sprzeczne z ochronną funkcją prawa pracy. Mimo iż ochroną miałaby być objęta osoba, która nie jest już pracownikiem, do byłego pracownika stosuje się przepisy kodeksu pracy w części dotyczącej zakazu konkurencji, ponieważ pozostawanie w stosunku pracy jest warunkiem koniecznym dla zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu tego stosunku, uprawnienia tej osoby nadal są chronione. Wbrew stanowisku Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia 11 kwietnia 2001 r. w art.
przyjęta została konstrukcja zwolnienia z obowiązku objętego umową o zakazie konkurencji z mocy prawa - wskutek ustania przyczyn, dla których powyższy zakaz został ustanowiony. Ponieważ umowa o zakazie konkurencji jest zawierana wyłącznie w celu ochrony interesów pracodawcy, pracodawca samodzielnie decyduje o tym, czy przyczyny, dla których taką umowę zawarto, nadal istnieją, czy ustąpiły. Stosownie do regulacji art. 495 § 1 k.c. pracownik, który nie podjął działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy, nie może wiedzieć, że ustały przyczyny uzasadniające zakaz konkurencji. Działa w przeświadczeniu, że przyczyny takie trwają nadal. Ma więc prawo domagać się od pracodawcy wypłaty uzgodnionego odszkodowania, jeżeli wcześniej nie zostanie przez pracodawcę powiadomiony, że ustały przyczyny uzasadniające zakaz konkurencji. Przepisy o zakazie konkurencji powinny być interpretowane z uwzględnieniem interesów obu stron umowy, a nie tylko - jak czyni to Sąd Najwyższy w glosowanej uchwale - z uwzględnieniem interesów pracownika. Klauzula konkurencyjna ma charakter umowy odpłatnej, terminowej i wzajemnej. Owa wzajemność sprzeciwia się płaceniu odszkodowania przez pracodawcę pracownikowi, który nie był objęty zakazem konkurencji po ustaniu stosunku pracy. W art.
uregulowano następstwa prawne ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji. Nie określono jednak mechanizmu prawnego, jaki powinien być zastosowany dla zwolnienia pracownika z obowiązku powstrzymania się od prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec odpadnięcia przyczyn, dla których taki zakaz został ustanowiony. Stąd też konieczność zastosowania w oparciu o art. 300 k.p. przepisów kodeksu cywilnego, które taki mechanizm ustanawiają. Wypowiedzenie zaś jest jednostronnym oświadczeniem woli złożonym przez jedną stronę umowy, które dla swej skuteczności nie wymaga zgody drugiej strony. Z dniem upływu okresu wypowiedzenia strony przestają być wzajemnie zobowiązane do świadczeń wynikających z umowy. Pozwany z upływem okresu wypowiedzenia przestał być zatem zobowiązany do wypłaty odszkodowania zaś powód do przestrzegania zakazu konkurencji. Na uwagę w tym miejscu zasługuje stanowisko Sądu Najwyższego, które Sąd Rejonowy podziela, a wyrażone w wyroku z dnia 22 czerwca 2012 r. I PK 237/11. W praktycznie tożsamym stanie faktycznym Sąd Najwyższy wskazał, że dopuszczalne jest wcześniejsze rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy na podstawie umowy stron i oddalił skargę kasacyjną powoda. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawarta na podstawie art.
k.p. może zostać wcześniej rozwiązana jeżeli strony tak się umówiły. Wola stron decyduje o sposobie rozwiązywania oraz przyczynach i skutkach jej rozwiązania. Skorzystanie z wzajemnie uzgodnionego w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy uprawnienia pracodawcy do jej wypowiedzenia nie wymaga wskazania ani istnienia szczególnej lub konkretnie wskazanej w umowie przyczyny ustania zakazu konkurencji w okolicznościach przewidzianych w tej umowie nie jest sprzeczna z przepisami ani z zasadami prawa pracy (vide wyrok SN z dnia 7 czerwca 2011 r. II PK 322/10). Z uwagi na wskazane okoliczności Sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 9 § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015.1804) zasadzając na rzecz pozwanego kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Z uwagi na powyższe orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.