W myśl art.
k.c., jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, zarówno organizator aukcji, jak i jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy. Zatem w wyniku otrzymania przez oferenta zawiadomienia o wybraniu jego oferty pomiędzy nim a organizatorem przetargu powstaje cywilnoprawny stosunek zobowiązaniowy szczególnego rodzaju, który po każdej ze stron rodzi obowiązek złożenia w przepisanej formie oświadczenia o zawarciu umowy będącej przedmiotem przetargu. Jako że zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 139 § 2 p.z.p.), wykonawca, którego oferta została wybrana, może dochodzić zawarcia umowy przed sądem. Po stronie takiego wykonawcy powstaje zatem roszczenie o zawarcie umowy (art. 70 3 § 3 k.c. w zw. z art.
k.c.), które może być dochodzone w drodze powództwa o nakazanie zamawiającemu (organizatorowi przetargu) złożenia oznaczonego oświadczenia woli, którego wymaganą formę szczególną zastępuje wyrok sądowy (art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c.). ( vide orz SN z dnia 02.08.1994 r., III CZP 96/94, OSNC 1995/1/11, z dnia 27.07.2006 r., III CZP 55/06, OSNC 2007/5/68 i orz. Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10.05.2007 r., I ACA 234/07, LEX nr 370911). Odnosząc powyższe regulacje prawne do rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skoro oferta powodów (działających jako konsorcjum) z dnia 25 października 2013 r. na wykonanie przedmiotu Zamówienia zgodnie ze Specyfikacją Istotnych Warunków Zamówienia za cenę 79.643.613,15 zł brutto została wybrana (przyjęta) przez Skarb Państwa – (...), o czym pozwany poinformował powodów pismem z dnia 17 lutego 2014 r., to powstało zobowiązanie Skarbu Państwa i odpowiadające mu roszczenie wygrywających przetarg powodów, których przedmiotem jest zawarcie umowy na „Zaprojektowanie i wykonanie rozbudowy Miejsc Poboru Opłat na płatnym odcinku autostrady (...) W. – S. w zakresie robót budowlano-montażowych i infrastruktury do poboru opłat”, na ustalonych warunkach. Warunki te określone zostały w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia – a w szczególności w przywołanym wyżej Formularzu umowy stanowiącym część SIWZ – i ofercie powodów, w której cena za wykonanie przedmiotu zamówienia została określona na kwotę 79.643.613,15 zł brutto. Powodowie mogli dochodzić zawarcia umowy na tych warunkach w drodze powództwa przed sądem, stosownie do przepisów art. art. 70 3 § 3 k.c. w zw. z art.
i art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c. Wskazanego zobowiązania pozwanego i roszczenia powodów nie mogły podważyć podnoszone przez pozwanego zarzuty, że zawarcie umowy z powodami będzie działaniem niezgodnym z interesem publicznym i że będzie stanowiło niegospodarne wydatkowanie środków publicznych, wobec niemożliwości realizacji umowy ze względu na rozpoczęcie prac mających na celu przygotowanie i wdrożenie koncepcji bezbramkowego poboru opłat od pojazdów lekkich. Jeśli chodzi o akcentowaną przez pozwanego kwestię kolizji pomiędzy zawarciem umowy a zasadami gospodarowania finansami publicznymi, tj. zasadą celowego i oszczędnego dokonywania wydatków publicznych wynikającą z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 885), to przepis art. 44 ust. 4 tejże ustawy w zakresie zawierania przez jednostki sektora finansów publicznych umów, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane, odsyła wprost do zasad określonych w przepisach o zamówieniach publicznych. Dlatego ocena w tym zakresie musi być dokonywana na gruncie przepisów Prawa zamówień publicznych. Te zaś pozwalają zamawiającemu uchylić się od zawarcia umowy z wykonawcą, którego oferta została wybrana w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, wyłącznie w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do unieważnienia postępowania, tj., w przypadkach wymienionych w art. 93 p.z.p. W rozpatrywanej sprawie mogłaby wchodzić w grę jedynie sytuacja opisana w art. 93 ust. 1 pkt. 6 p.z.p., tj. wystąpienie istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć. O tym zaś, że w analizowanym przypadku nie ziściły się przesłanki, o których mowa w tym przepisie, przesądzono już w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 września 2014 r. wydanym w sprawie sygn. akt V Ca 2123/14. Powtórzyć należy za Sądem Okręgowym orzekającym w tamtej sprawie, że nie należy utożsamiać interesu zamawiającego z interesem publicznym. Jak najszybsze skrócenie kolejek przy wjazdach na autostradę – bez oczekiwania na opracowanie i wdrożenie nowej koncepcji poboru opłat – leży w interesie wszystkich użytkowników tego rodzaju dróg, czyli w interesie publicznym. Wydatkowanie na ten cel środków publicznych będzie zatem celowe, zgodne z zasadami Prawa zamówień publicznych. Z tych przyczyn pozwany nie mógł uchylić się od zawarcia umowy z powodami z powołaniem się na sprzeczność tej czynności z interesem publicznym lub zasadami gospodarowania środkami publicznymi. Nadto wskazać potrzeba, że nie miał racji pozwany wskazując na związanie zamawiającego i potencjalnego wykonawcy zamówienia podjętą przez Wicepremiera – Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzją o rozpoczęciu prac mających na celu przygotowanie i wdrożenie koncepcji bezbramkowego poboru opłat od pojazdów lekkich, skutkującą zmianą założeń w systemie poboru opłat. Powołana przez pozwanego notatka służbowa z dnia 14 kwietnia 2014 r. była adresowana do Wicepremier – Minister Infrastruktury i Rozwoju E. B. a pochodziła od Sekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Z. R. (k. 442). Sekretarz Stanu zwrócił się w niej do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o decyzję w sprawie podjęcia przez Ministerstwo oraz Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad prac mających na celu przygotowanie i wdrożenie koncepcji elektronicznego systemu poboru opłat od pojazdów lekkich. Na dokumencie tym znajduje się adnotacja Wicepremier – Minister Infrastruktury i Rozwoju o treści „zgoda” datowana na dzień 22 kwietnia 2014 r. Nie sposób jednak traktować takiego dokumentu jako źródła prawa, które mogłaby wywoływać skutki prawne w relacji pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Ani ten dokument, ani wydruki artykułów prasowych dołączonych do pozwu (k. 444-447) nie dowodzą, że został wydany jakikolwiek akt prawny dotyczący zmiany systemu poboru opłat. W świetle zaprezentowanej wcześniej oceny prawnej co do roszczenia powodów o zawarcie umowy dotyczącej przedmiotowego zamówienia publicznego i odpowiadającego mu zobowiązania pozwanego, ewentualne prowadzenie przez organy państwowe prac nad zmianą koncepcji systemu poboru opłat nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż fakt ten nie prowadzi do upadku roszczenia powodów i wygaśnięcia zobowiązania pozwanego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie przepisów art. art. 70 3 § 3 k.c. w zw. z art.
i art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c. orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku, zobowiązując pozwanego do złożenia powodom oświadczenia woli o treści odpowiadającej wzorowi umowy stanowiącej część SIWZ, który podlega uzupełnieniu w zakresie ceny za wykonanie przedmiotu zamówienia o warunki wynikające z oferty powodów. Orzekając o kosztach postępowania w pkt. II sentencji wyroku Sąd kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. Pozwany jako przegrywający sprawę obowiązany jest zwrócić powodom koszty postępowania niezbędne do celowej obrony. Na koszty te składa się uiszczona przez powodów opłata od pozwu w kwocie 100.000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powodów w wysokości 7.200 zł ustalone na podstawie § 6 pkt. 7 w zw. z § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 461) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw procesowych pełnomocnika powodów w wysokości 34 zł (po 17 zł za jedno pełnomocnictwo procesowe każdego z powodów), tj. łącznie 107.234 zł. Po rozdzieleniu tej sumy pomiędzy obydwu powodów (po połowie) do zwrotu przez pozwanego na rzecz każdego z powodów przypadły kwoty po 53.617 zł.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.