k.p., bowiem co prawda ten drugi przepis dodatkowo wskazuje, że pracownik w momencie ustania stosunku pracy musi spełniać warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, jednakże trudno z tej różnicy w zapisach wyciągać wniosek, by chodziło tutaj o inne sytuacje. Również ust. 1 komentowanego artykułu, podobnie jak i art.
wskazuje jednoznacznie, że odprawa ta ma charakter jednorazowy (Krzysztof Walczak w: Prawo Urzędnicze. Komentarz, pod red K. W. Barana, Lex 2014r., kom do art. 94 ustawy o służbie cywilnej). W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż wystepuje związek przyczynowy oraz czasowy między rozwiązaniem stosunku prayc miedzy powodem a pozwanym i przejściem na emeryturę. Związek przyczynowy między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do odprawy występuje w przypadku, gdy pracownik rozwiązuje umowę o pracę w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r., I PK 209/07, prawo do odprawy pieniężnej dla pracownika może być wynikiem samego rozwiązania stosunku pracy. Na temat związku czasowego wypowiedział się Sąd Najwyższy w tezie 2 wyroku z dnia 6 czerwca 2000 r., I PKN 700/99, zgodnie z którą "związek", a w konsekwencji i "przejście", istnieje nie tylko wtedy, gdy nabycie uprawnień emerytalnych lub rentowych następuje po rozwiązaniu stosunku pracy, ale także gdy je poprzedza. Przejściem na emeryturę w rozumieniu art.
k.p. jest zmiana statusu pracownika na status emeryta, co następuje z reguły jednocześnie z rozwiązaniem stosunku pracy ale może też nastąpić później ze względu na datę złożenia wniosku lub np. z powodu korzystania z zasiłku chorobowego (tak SN w wyroku z 14 czerwca 2012r., I PK 229/11). Podkreślenia wymaga, iż powód wcześniej, nawet przed zatrudnieniem u pozwanego, pobierał emeryturę wojskową, ale to nie oznacza braku związku miedzy rozwiązaniem łączącego go z pozwanym stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Zmiana statusu pracownika - emeryta na status wyłącznie emeryta uprawnia pracownika do odprawy emerytalnej, o ile pracownik wcześniej takiego świadczenia nie otrzymał (tak w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r., I PKN 654/98 i z dnia 13 stycznia 2011 r., III PK 18/10 oraz w uchwałach tego Sądu z dnia 25 stycznia 2002 r., III ZP 24/01 i z dnia 7 stycznia 2000 r., III ZP 18/99). Wcześniej powód łączył pobieranie emerytury wojskowej z zatrudnieniem u pozwanego. Obecnie, po rozwiązaniu stosunku pracy u pozwanego, podjął decyzje rezygnacji całkowitej ze statusu pracownika, nie kontynuuje zatrudnienia, zdecydował się poświecić opiece nad żoną i pozostać przy samym świadczeniu emerytalnym. Jego wniosek o rozwiązanie stosunku pracy z akt osobowych nie daje żadnych wątpliwości co do związku z przejściem na emeryturę, bowiem wyraźnie się na tę okoliczność powołuje. Jednocześnie, w ostatnim miesiącu pracy powód występuje do ZUS o ustalenie uprawnień do emerytury powszechnej, otrzymuje to uprawnienie (co poświadczają decyzje ZUS i legitymacja ubezpieczeniowa) rozwiązuje stosunek pracy i z osoby pracującej (chociażby jako dorabiająca do innego świadczenia) staje się emerytem definitywnym. W ocenie sądu spełnia to kryteria zmiany statusu na emeryta, o jaki chodzi w ustawie. Nie ma znaczenia to, iż powód na chwilę obecną nie pobiera emerytury powszechnej - jest to tylko kwestia obowiązujących przepisów, wykluczających możliwość uzupełnienia jednej emerytury drugą, natomiast nie ulega kwestii, iż prawo do emerytury powszechnej powód nabył z dniem 1 grudnia 2016r.. Podkreślenia wymaga, iż tych przesłanek odprawy emerytalnej (związku pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a emeryturą) nie kwestionowała strona pozwana. Jedynym podnoszonym problemem była kwestia uznani jednorazowości odprawy emerytalnej i czy można uznać, jak chciałaby strona pozwana, iż odprawa, jaką otrzymał powód w związku ze zwolnieniem ze służby ma charakter odprawy emerytalnej i oznacza, iż powód już odprawę taką otrzymała, a obecnie o odprawę ubiega się po raz drugi. Jednorazowy charakter odprawy polega na tym, że pracownik przechodzący na emeryturę lub rentę inwalidzką (obecnie: renta z tytułu niezdolności do pracy) otrzymuje ją tylko jeden raz (por. wyrok SA z 28 lutego 1991 r., III APr 11/91, OSA 1991, nr 2, s. 48). Tak więc osoba, która już raz otrzymała odprawę w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, nie może ponownie nabyć prawa do tego świadczenia z tytułu ustania zatrudnienia powstałego po tym zdarzeniu. Powstaje zatem pytanie, czy odprawa , jaką otrzymał powód w 1991r., przy zwolnieniu ze służby wojskowej miała charakter odprawy emerytalnej czy tez nie. Zgodnie z art. 50 i 51 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r.o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w dacie zwalniania powoda ze służby wojskowej, Żołnierza zwalnia się z zawodowej służby wojskowej w razie: 1) ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do zawodowej służby wojskowej; 2) osiągnięcia wieku:
k.p. i 94 ustawy o służbie cywilnej. SN stwierdził w nim mianowicie, iż żołnierz zawodowy nie jest pracownikiem, a odprawa przewidziana w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie jest świadczeniem ze stosunku pracy, do którego prawo zostało ustanowione w art. 92[1] § 1 KP. W konsekwencji otrzymanie odprawy przysługującej z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej, niezależnie od charakteru tego świadczenia, nie wyłącza - na podstawie art. 92[1] § 2 KP - prawa do odprawy emerytalnej przysługującej pracownikowi z tytułu ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę i związanej z tym utraty statusu pracownika. W przekonującym, logicznym i wyczerpującym uzasadnieniu swojego wywodu SN wskazał, iż odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi przechodzącemu na emeryturę nie abstrakcyjnie, lecz od pracodawcy, u którego pracownik przechodzący na emeryturę był zatrudniony w chwili przejścia na emeryturę. Prawo do odprawy emerytalnej przysługuje takiemu pracownikowi albo na podstawie przepisów ogólnych, powszechnie obowiązujących (art.
KP) albo na podstawie przepisów szczególnych (np. ustaw regulujących odrębnie, poza Kodeksem pracy, stosunki zatrudnienia poszczególnych kategorii pracowników, czyli tzw. pragmatyk), albo na podstawie postanowień zawartych w tzw. autonomicznych źródłach prawa pracy (np. w układach zbiorowych pracy). Ma to znaczenie o tyle, że w art.
KP został ustalony minimalny standard uprawnień płacowych pracownika z tytułu rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Przewidziana w tym przepisie odprawa emerytalna lub rentowa jest świadczeniem powszechnym, ustawowo gwarantowanym, a jej wysokość odpowiada jednomiesięcznemu wynagrodzeniu za pracę pracownika i jest niezależna od posiadanego przez uprawnionego stażu zatrudnienia. Jest to świadczenie, które każdy pracownik powinien otrzymać raz w życiu, gdy traci swój status pracowniczy w związku z przejściem na rentę lub emeryturę. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że zmiana statusu pracownika lub pracownika - emeryta na status wyłącznie emeryta jest przejściem na emeryturę w rozumieniu art.
Zmiana statusu prawnego pracownika, również pracownika posiadającego równocześnie niejako podwójny status (pracownika i emeryta), wyraża się w tym, że traci on ten status i staje się emerytem, a przy tym jest to następstwem ustania jego stosunku pracy pozostającego w związku z przejściem na emeryturę. W tym znaczeniu kilkukrotne przejście pracownika na emeryturę nie jest wykluczone. Dla tak rozumianego przejścia na emeryturę pozostaje bez znaczenia okoliczność nabycia uprawnień do emerytury przed nawiązaniem stosunku pracy, chyba że pracownik już wcześniej skorzystał z uprawnienia do takiej odprawy. SN w tym miejscu zauważył, iż odprawa przewidziana w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 17 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie jest świadczeniem ze stosunku pracy, do którego prawo zostało ustanowione w art.
W konsekwencji otrzymanie odprawy przysługującej z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej, niezależnie od charakteru tego świadczenia, nie wyłącza prawa do odprawy emerytalnej przysługującej pracownikowi z tytułu ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę i związanej z tym utraty statusu pracownika. SN nie zgodził się z twierdzeniem, iż przejście przez żołnierza na emeryturę wojskową po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nadawało odprawie przewidzianej w art. 17 ustawy o uposażeniu żołnierzy charakter odprawy emerytalnej. Z przepisu tego bowiem jasno wynika, że odprawa ta przysługiwała niezależnie od przyczyn zwolnienia ze służby (mogła być również przyznana w obniżonej wysokości w przypadku zwolnienia ze służby wskutek utraty stopnia wojskowego albo skazania na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) - art. 17 ust. 6 zdanie drugie ustawy o uposażeniu żołnierzy), a jej wysokość uzależniona była przede wszystkim od długości okresu służby (wysługi). Świadczenie to miało zatem charakter gratyfikacji za odbytą służbę, a nie rekompensaty za utratę zatrudnienia wykonywanego w ramach stosunku służby w związku z nabyciem uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego. Trudno również przyjąć, że przedmiotowa odprawa zmieniała swój charakter i funkcję w zależności od tego, czy po zwolnieniu ze służby wojskowej żołnierz zawodowy nabywał uprawnienia emerytalne i z nich korzystał. W ocenie SN poglądu o tożsamości odprawy emerytalnej przysługującej na podstawie art.
KP oraz przewidzianej w art. 17 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych. SN zauważył także w uzasadnieniu do tego wyroku, iż uprawnienie do odprawy emerytalnej nie jest powiązane jedynie z „przejściem na emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”,. Rozważany przepis nie formułuje takiego wymagania, jak czynił to wprost art. 39 KP w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2004 r., a zaprezentowana wykładnia prowadziłaby do pozbawienia prawa do odprawy emerytalnej zarówno pracownika, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę co prawda przewidzianą w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.), jednak przysługującą z odrębnego Funduszu Emerytur Pomostowych (art. 29 ust. 1 i art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych; t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.), jak i pracownika, który w sytuacji zbiegu prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz emerytury wojskowej wybrał to ostatnie świadczenie jako korzystniejsze (por. w tym zakresie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13, i powołane w nim orzecznictwo). Wobec powyższego uznać należało iż otrzymanie przez powoda odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej nie stanowi przeszkody w otrzymaniu jej od pozwanego pracodawcy. Wysokość żądanej odprawy była bezsporna – jest ona zgodna z zaświadczeniem k. 18, powód przepracowała 20 lat w służbie cywilnej, zatem ma prawo do odprawy sześciomiesięcznej. Z powyższych względów, na podstawie cytowanych przepisów, Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. O odsetkach od odprawy sąd orzekł na mocy art. 481 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie z § 2 tegoż przepisu, jeśli stopa odsetek nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Zgodnie z wyrokiem SN z 26 lipca 2012r. I PK 24/12, LEX nr 1250553, prawo do odprawy powstaje w chwili spełnienia wszystkich jego przesłanek, a więc w dacie przyznania prawa do renty, jeżeli następuje to po pewnym czasie od rozwiązania stosunku pracy. W przypadku powoda byłoby to dnia 1 grudnia 2016r. – z tym dniem odprawa jest wymagalna. Powód natomiast domagał się odsetek od dnia 16 grudnia 2016r., zatem zgodnie z art. 321 k.p.c. od tej daty należało zasądzić odsetki.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.