przez przeprowadzenie postępowania dotkniętego nieważnością wskutek niewezwania pracodawcy odwołującej się, G. s.r.o. jako zainteresowanego, podczas gdy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stronami postępowania są ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy i zainteresowany, zaś zainteresowanym jest ten, czyje prawa i obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy, zatem pracodawca odwołującej, jako zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do słowackich instytucji właściwych, z uwagi na zatrudnienie odwołującej na podstawie umowy o pracę winien bezwzględnie brać udział w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, w szczególności w przypadku formułowania wobec spółki zarzutów i nierzeczywistej jej działalności. Apelująca sformułowała także zarzuty rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zawierającego normę kolizyjną, wskazującą na ustawodawstwo właściwe dla ubezpieczenia społecznego osoby normalnie wykonującej pracę najemną i pracę na własny rachunek w różnych państwach członkowskich Unii, przez co wyłączona jest możliwość ustalenia prawa właściwego dla tego stosunku prawnego w inny sposób, niż wskazany przez normę dotyczącą koordynacji ubezpieczeń społecznych, co oznacza, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych miał bezwzględny obowiązek ustalić dla odwołującej się w pierwszej kolejności ustawodawstwo słowackie od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r., a Sąd pierwszej instancji utrzymał ten stan niezgodny z prawem, w szczególności dlatego, iż na dzień wydania zaskarżonego wyroku nie istniały podstawy do ustalenia ustawodawstwa polskiego dla odwołującej się z uwago na decyzję S. P. z dnia 6 października 2015 r., nr (...)- (...)-BA oraz dysponowanie przez odwołującą się ważnym zgłoszeniem do słowackich ubezpieczeń społecznych w okresie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę; - art. 16 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego przez podtrzymanie przez Sąd pierwszej instancji decyzji organu ubezpieczeniowego, która w swej treści nie uwzględnia treści art. 13 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 14 rozporządzenia nr 987/2009, a zatem nie może być kwalifikowana jako decyzja w ogóle; - art. 5 rozporządzenia nr 987/2009 przez nieuwzględnienie nadanego odwołującej się numeru ubezpieczenia rodne cislo w dokumencie registracny list FO, podczas gdy sąd miejsca zamieszkania nie może tej okoliczności zignorować, istnienie bowiem tytułu ubezpieczenia społecznego za granicą wyklucza dokonywanie ustaleń przeciwko dowodowi ubezpieczenia społecznego w innym państwie, a brak jest przy tym możliwości weryfikacji stanowiska instytucji słowackiej przez sąd polski w zakresie wykonywania pracy najemnej na terenie Słowacji; - art. 19 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r., dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 s prawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że posiadanie formularza A 1 przez odwołująca się jest obligatoryjne i warunkuje zaliczenie jej w poczet ubezpieczonych na terytorium Słowacji, podczas gdy uzyskanie tego zaświadczenia zależy od woli ubezpieczonej, jak też jest przede wszystkim sfinalizowaniem prawidłowo przeprowadzonej procedury ustalania ustawodawstwa właściwego; dla ubezpieczonej kluczowe znaczenie ma jedynie registracny list FO, który potwierdza zgłoszenie jej do systemu ubezpieczeń z uwagi na zawartą umowę o pracę; - art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 przez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ odwołująca się wykonywała nie tylko prace na własny rachunek w Polsce, ale od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r. wykonywała także prace najemną na terenie Słowacji, niemającą charakteru marginalnego, w związku z tym zastosowanie do niej ma wyłącznie art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004; - art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 przez jego niezastosowanie i doprowadzenie w rezultacie do sytuacji, w której, wbrew przepisom rozporządzenia, odwołująca się podlegała w tym samym czasie ustawodawstwu dwóch różnych państwa członkowskich; - art. 1 ust. 2 lit. c w związku z art. 5 ust. 1, art. 6 i art. 16 rozporządzenia wykonawczego przez podtrzymanie ustalenia ustawodawstwa polskiego i usankcjonowanie zaniechania podjęcia współpracy między instytucjami (ze słowackimi instytucjami właściwymi) bez jednoczesnego powzięcia uzasadnionych wątpliwości w myśl art. 5 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, co doprowadziło do zaniechania uskutecznienia w pełnym zakresie procedury dialogu i koncyliacji określonej tak w art. 6 i art. 16 rozporządzenia wykonawczego, jak i w postanowieniach Decyzji Nr A 1 Komisji Administracyjnej z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia procedury dialogu i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwego oraz udzielenia świadczeń na mocy rozporządzenia podstawowego, w szczególności gdy postępowanie w sprawie zatrudnienia w spółce (...) s.r.o. zostało zawieszone na podstawie decyzji (...) w B. z dnia 6 października 2015 r., nr (...)- (...)-BA, z uwagi na nienależycie ustalony stan faktyczny, co oznacza, że S. P. jako instytucja przyjmująca nie miała podstaw, by zaakceptować jakiekolwiek inne ustawodawstwo niż słowackie; - art. 14 ust. 5 pkt b rozporządzenia wykonawczego przez przyjęcie, że praca wykonywana przez odwołującą się miała charakter pracy marginalnej, podczas gdy Sąd meriti nie był uprawniony do oceny pracy najemnej wykonywanej w innym Państwie Członkowskim. Apelująca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, mając e wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 233 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz błędną ocenę mocy i wiarygodności materiału dowodowego, a w szczególności: a/ wydanie zaskarżonego wyroku w sytuacji, gdy odwołująca się winna podlegać od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r. ustawodawstwu słowackiemu, b/ przyjęcie twierdzeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i S. P. o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu zatrudniającej odwołującą się spółki, podczas gdy jedynym dokumentem, mającym jakiekolwiek znaczenie dla tek kwestii są protokoły z kontroli przeprowadzonej przez S. P. i słowacką Inspekcję Pracy, w których nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, a w szczególności nie stwierdzono istnienia okoliczności, na podstawie których kwestionuje się rzeczywistość prowadzenia przez spółkę (...) s.r.o. przedsiębiorstwa, ponadto spółka była i jest nadal zobowiązana do odprowadzania różnych należności publicznoprawnych, a jakiekolwiek opóźnienia powodują wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a takie nie może być prowadzone wobec podmiotu nieistniejącego, c/ oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na nieformalnej informacji, pochodzącej od S. P. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rzekomej pozorności działalności pracodawcy, a co za tym idzie fikcyjności wykonywanej pracy, podczas gdy informacja taka nie ma podstaw prawnych i nie jest prawomocna, a ponadto zaniechano wyjaśnienia faktu zawarcia porozumienia między instytucjami właściwymi w Polsce i Słowacji, w piśmie z dnia 25 lipca 2013 r., na podstawie nieprawdziwego stanu faktycznego, które to porozumienie bezpośrednio narusza unijną zasadę swobody przepływu pracowników Państw Członkowskich, d/ błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, iż dowody przedstawione przez odwołującą się nie świadczą o wykonywaniu pracy niemającej charakteru marginalnego, podczas gdy pracodawca sporządzone raporty ocenił jako prawidłowe i wypłacił na ich podstawie wynagrodzenie w drodze przelewu na rachunek bankowy odwołującej, a żadna z instytucji nie wykazała na jakiej podstawie miałoby się przyjąć marginalność pracy świadczonej przez odwołującą się, ponieważ osiągany dochód i czas wykonywania pracy świadczą o jej wymiarze w obu obszarach ponad wymagane 5%, e/ wydanie zaskarżonego wyroku mimo braku współpracy między instytucjami właściwymi, ponieważ S. P. wydała na podstawie § 193 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym decyzję z dnia 6 października 2015 r., nr (...)- (...)-BA, o zawieszeniu postępowania do dnia precyzyjnego i pełnego stwierdzenia stanu faktycznego, ponieważ nie mogą być kompletnie i prawidłowo ustalone okoliczności sprawy, a zatem sama instytucja właściwa jednoznacznie wskazuje na nieprawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i ustalenie, iż od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r. A. S. podlega ustawodawstwu słowackiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na podstawie umowy o pracę i wykonywania pracy najemnej na terytorium innego Państwa Członkowskiego, względnie o uchylenie wyroku oraz uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi ubezpieczeniowemu ze wskazaniem na stwierdzone uchybienia, jak i o zasądzenie od organu ubezpieczeniowego na rzecz odwołującej się wniesionej opłaty sądowej od apelacji. Ponadto apelująca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie w sprawie dowodu z decyzji S. P. z dnia 6 października 2015 r., nr (...)- (...)-BA, wraz z tłumaczeniem na okoliczność zawieszenia postępowania celem precyzyjnego i pełnego stwierdzenia stanu faktycznego, ponieważ nie mogą być kompletne i prawidłowo ustalone okoliczności sprawy. Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonej podlega oddaleniu jako bezzasadna. Chybiony jest zarzut nieważności postępowania wskutek niewezwania do udziału w sprawie słowackiej firmy (...) s.r.o. w charakterze zainteresowanego - art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art.
Sprawa dotycząca podleganiu ustawodawstwu właściwego państwa jest sprawą rozstrzyganą wstępnie przez dwie instytucje ubezpieczenia społecznego, w tym przypadku słowacką i polską. Na terenie Słowacji uczestnikami postępowania są płatnik, który może uczestniczyć w postępowaniu i jest zawiadamiany o ewentualnym wyłączeniu spod ustawodawstwa słowackiego, ubezpieczony i słowacki organ rentowy. Objęcie ubezpieczeniem w Polsce w takim przypadku, jak rozpatrywany, jest następstwem wyłączenia danej osoby spod ustawodawstwa państwa, w którym zawarto umowę o pracę najemną i stwierdzenia podlegania ubezpieczeniom na terenie Polski w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. Wobec tego podmiot słowacki, z którym zawarto umowę o pracę najemną, nie może być stroną tego postępowania przed sądem polskim, gdyż w żaden sposób nie dotyczy ono jego praw i obowiązków, a w myśl art.
zainteresowanym jest ten, czyje prawa i obowiązki „zależą” od rozstrzygnięcia sprawy. Kwestia opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez podmiot zagraniczny w żadnym razie nie „zależy” od rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2016 r., II UK 297/15, Legalis nr 1515100, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 maja 2016 r., III AUa 910/15, LEX nr 2107039). Sąd Apelacyjny w Łodzi wyraził już taki pogląd w motywach wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., III AUa 79/16 (Legalis nr 1575723) i nie ma podstaw do zmiany stanowiska. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w sprawie niniejszej zachodzi w ogóle brak kognicji do orzekania w sprawie niniejszej o podleganiu przez A. S. ubezpieczeniom społecznym na terenie Słowacji. Niemożliwe jest z tego powodu zadośćuczynienie wiodącemu wnioskowi apelacji. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako instytucji państwa członkowskiego, w którym osoba wykonująca pracę w różnych państwach członkowskich ma miejsce zamieszkania, powinno być nie tyle wskazywanie ustawodawstwa właściwego innego państwa członkowskiego, bo czyni to instytucja właściwa tego państwa, lecz określenie, że do wymienionej w decyzji osoby nie ma zastosowania polski system zabezpieczenia społecznego lub że właściwe jest dla niej ustawodawstwo polskie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2017 r., III UK 50/16, Legalis nr 1580544). Nieco inaczej rzecz się ma ze wskazaniem ustawodawstwa w decyzji tymczasowej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r., III AUa 2105/13, LEX nr 1480384). Innymi słowy, w postępowaniu odwoławczym od decyzji ZUS z dnia 22 października 2015 r. rozstrzygnięcie merytoryczne sprowadzać się mogło bądź do oddalenia odwołania, jak uczynił to Sąd Okręgowy, bądź do zmiany i decyzji i stwierdzenia, że wobec A. S. nie ma zastosowania polski system zabezpieczenia społecznego. Mając na uwadze przedmiot sporu zakreślony treścią decyzji ZUS, ani Sąd pierwszej instancji, ani Sąd Apelacyjny nie był uprawniony do ustalania, że dla wnioskodawczyni właściwe jest ustawodawstwo słowackie. Potrzeba podkreślenia tej kwestii wynika z faktu, że słowacka instytucja właściwa w dniu 29 października 2013 r. stwierdziła, iż A. S. nie podlega ubezpieczeniom społecznym według ustawodawstwa słowackiego, a postępowanie odwoławcze od tej decyzji pozostaje zawieszone, zatem wyłączenie z ubezpieczeń krajowych pozostawiłoby wnioskodawczynię poza systemem ubezpieczeń społecznych za sporny okres, co kłóci się z założeniami unijnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jakkolwiek zaskarżony wyrok oparty został na niepełnej ocenie i ustaleniach faktycznych w zakresie przebiegu procedowania pozwanego organu rentowego w sprawie określenia właściwego dla wnioskodawczyni ustawodawstwa, gdyż niewątpliwie poprzedzająca ten wyrok decyzja organu rentowego zapadła mimo nieprzeprowadzenia w sposób formalny procedury uzgodnieniowej, przy założeniu przez ZUS braku zbiegu tytułów ubezpieczenia wnioskodawczyni, to jednak - wobec ujawnionych w toku postępowania odwoławczego dowodów, w tym tych istniejących jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji - rozstrzygnięcie w swym ostatecznym kształcie uznać należy za prawidłowe. Przypomnieć trzeba, że postępowanie administracyjne, poprzedzające postępowanie odwoławcze w sprawie niniejszej, wszczęte zostało wnioskiem A. S. z dnia 18 września 2012 r. o ustalenie ustawodawstwa właściwego, w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w Polsce oraz podjęciem od dnia 1 lipca 2012 r. zatrudnienia na terenie Słowacji. Ubezpieczona domagała się rozpoznania wniosku w trybie art. 16 ust. 2 rozporządzenia z dnia 16 września 2009 r. (Dz.U.UE.L. 2009 nr 284, poz. 1), dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z dyspozycją art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia, wyznaczona instytucja państwa członkowskiego miejsca zamieszkania niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego, uwzględniając art. 13 rozporządzenia podstawowego oraz art. 14 rozporządzenia wykonawczego, przy czym takie określenie ma charakter tymczasowy. Rozporządzenie podstawowe, o którym mowa w przytoczonym przepisie, to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L. 2004 Nr 166, poz. 1). Wniosek A. S. wpłynął do ZUS po dniu 22 maja 2012 r., kiedy to znowelizowane zostało rozporządzenie wykonawcze (WE) nr 987/2009 - rozporządzeniem (UE) nr (...), przez dodanie do art. 14 ust. 5b w brzmieniu: „praca o charakterze marginalnym nie będzie brana pod uwagę do celów określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa na mocy art. 13 rozporządzenia podstawowego. Art. 16 rozporządzenia wykonawczego stosuje się we wszystkich przypadkach objętych niniejszym artykule”. Zatem wnioskodawczyni, objęta w Polsce systemem ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, domagając się ustalenia, że od dnia 1 lipca 2012 r. podlega ustawodawstwu słowackiemu z tytułu zawarcia umowy o pracę zmierzała do wprowadzenia w płaszczyznę swych ubezpieczeń tzw. elementu transgranicznego, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych był w tym przypadku uprawniony do badania w trybie odpowiedniej procedury uzgodnieniowej, czy praca ubezpieczonej w innym kraju członkowskim miała charakter marginalny. W uzupełnieniu rozważań Sądu a quo w przedmiocie prawnych podstaw rozstrzygnięcia i w odniesieniu do szeroko zakreślonych zarzutów apelacji, dotyczących prawa materialnego, wskazać należy, iż przepis art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004 ustanawia normę kolizyjną, wedle której osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną i pracę na własny rachunek w różnych państwach członkowskich podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym wykonuje swą prace najemną lub, jeżeli wykonuje taką pracę w dwóch lub więcej państwach członkowskich, ustawodawstwu określonemu zgodnie z ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.