postanowienia ww. umowy, przewidujące obowiązek zapłaty przez pożyczkobiorcę tzw. całkowitych kosztów pożyczki, jako że nie zostały uzgodnione indywidualnie z pozwanym – konsumentem, są dla niego wiążące. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Z art.
wynika, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy, przejętych z wzorca umowy, zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zdaniem Sądu, z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, zapis umowy, pozwalający stronie powodowej na pobranie całkowitych kosztów pożyczki w łącznej kwocie 12.632,00 zł. (przy kwocie udzielonej pożyczki 8.500,00 zł.) godzi w dobre obyczaje oraz narusza w sposób rażący interes konsumenta. Koszty te należy uznać za rażąco wygórowane i nie mieszczące się w granicach swobody kontraktowania, określonej w art.
k.c., zważywszy że dłużnik zmuszony był przystać na tak ustalone warunki ze względu na swoją słabszą pozycję negocjacyjną. Przypomnijmy, że na całkowity koszt pożyczki składają się: opłata przygotowawcza w kwocie 1.221,00 zł., wynagrodzenie umowne za udzielenie pożyczki wynoszące 1.328,00 zł. oraz koszty ubezpieczenia w kwocie 10.083,00 zł. (pkt 2.6 umowy pożyczki). Opłata przygotowawcza przewidziana została za czynności faktyczne, związane z rozpatrzeniem wniosku, przygotowaniem oraz zawarciem umowy oraz udzieleniem pożyczki. Wynagrodzenie umowne należne było za udzielenie pożyczki. Wskazać należy, iż umowa nie przewidywała żadnego świadczenia wzajemnego pożyczkodawcy, odpowiadającego obowiązkowi zapłaty ww. kosztów. Świadczy to jednoznacznie o tym, iż zastrzeżone one zostały jedynie w celu maksymalizacji zysków wierzyciela, co prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Opłaty te przysporzyłyby nadmiernych i nieusprawiedliwionych zysków wierzycielowi. Powód nie udowodnił przy tym, że postanowienia, dotyczące ww. opłat i kosztów, były indywidualnie uzgodnione z pozwanym (art.
i 4 k.c.), w konsekwencji z mocy art.
nie wiążą one stron. Nie prowadzi to jednocześnie do nieważności pozostałych postanowień umowy, zgodnie bowiem z art.
strony są związane umową w pozostałym zakresie. Podnieść należy, że powód w żaden sposób nie udokumentował zasadności pobrania tak wysokiej opłaty przygotowawczej i jej ekwiwalentności. W ocenie Sądu koszt czynności faktycznych, związanych z rozpatrzeniem wniosku, przygotowaniem oraz zawarciem umowy oraz udzieleniem pożyczki przedsiębiorcy zawodowo trudniącego się udzielaniem pożyczek na masową skalę – w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego – nie mógł wynosić 1.221,00 zł. Odnośnie wynagrodzenia umownego za udzielenie pożyczki, zauważyć należy, że w myśl art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W przypadku umowy pożyczki o charakterze odpłatnym, wynagrodzenie za korzystanie z kapitału stanowią przewidziane w kontrakcie odsetki. W związku z tym domaganie się przez pożyczkodawcę dodatkowego wynagrodzenia za udzielenie pożyczki (korzystanie z kapitału) jawi się jako mające na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. Poważne wątpliwości Sądu wzbudziły twierdzenia powoda w przedmiocie poniesionych przez niego kosztów ubezpieczenia w kwocie 10.083,00 zł. oraz kosztów windykacji, wyliczonych na sumę 3.521,40 zł. (karta 40). Podnieść należy, że wydatków z tego tytułu powód w żaden sposób nie udokumentował, tj. nie wykazał ich żadnym środkiem dowodowym. Wręcz nieprawdopodobna jest składka na ubezpieczenie zwrotu pożyczki w kwocie, przekraczającej jej sumę (koszt ubezpieczenia 10.083,00 zł. – suma pożyczki 8.500,00 zł.). Odnośnie kosztów windykacji zauważyć należy, że zgodnie z pkt 11.2 umowy, pożyczkodawca w przypadku wypowiedzenia umowy miał prawo na wekslu in blanco wpisać m.in. kwotę w wysokości 20% z pozostałej do zapłaty całkowitej kwoty do zapłaty tytułem poniesionych kosztów windykacji, nie więcej jednak niż faktycznie poniesione. W związku z tym rzeczą powoda było udowodnienie rzeczywistych kosztów windykacji. Zgodnie z przepisem art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, powód nie udokumentował należności z ww. tytułu, wbrew dyspozycji powołanego art. 6 k.c. Dodatkowo do kosztów ubezpieczenia oraz kosztów windykacji odnoszą się rozważania, poczynione powyżej odnośnie niedozwolonych postanowień umownych. W szczególności podnieść należy, że żądanie opłat za czynności windykacyjne i ubezpieczenie, które nie odzwierciedlają nakładów faktycznie poniesionych, w sposób rażący narusza interesy ekonomiczne konsumenta i może przynosić wierzycielowi niczym nie uzasadnione korzyści. Sąd przyjął w związku z tym, iż powodowi należy się od pozwanego całość dochodzonego pozwem roszczenia z tytułu niespłaconej części kapitału oraz z tytułu odsetek umownych, tj. łącznie kwota 5.060,99 zł. Co prawda pozwany podnosił, że spłacił więcej, niż to wynika z karty klienta (karta 53), jednakże twierdzenia te nie zostały potwierdzone żadnym dowodem. Kwota zasądzonego roszczenia (5.060,99 zł.) ustalona została w oparciu o twierdzenia powoda, zawarte w jego piśmie z dnia 25.08.2017 r. (karta 38-40), w którym podał on, że należność wobec pozwanego obejmuje: koszty windykacji wynoszące 3.521,40 zł., odsetki w łącznej kwocie 85,99 zł. (40,23 zł. + 45,76 zł.) i kwotę niespłaconej pożyczki w wysokości 17.607,00 zł., co łącznie stanowi 21.214,39 zł. Od tej kwoty Sąd odjął sumę całkowitego kosztu pożyczki i koszty windykacji, tj. 16.153,40 zł. (12.632,00 zł. + 3.521,40 zł.). Kwota 5.060,99 zł. potwierdzona została złożonymi przez powoda dowodami: gdy się uwzględni kwotę pożyczki, wypłaconą pozwanemu, tj. 8.500,00 zł. i dokonane przez niego wpłaty rat w łącznej sumie 3.525,00 zł. (karta 53), otrzymujemy kwotę 4.975,00 zł. {8.500,00 zł. – (6 x 587,00 zł. + 3,00 zł.) = 4.975,00 zł.}. Gdy dodamy do tego kwotę odsetek umownych 85,99 zł., otrzymujemy należność do spłaty w kwocie 5.060,99 zł. Sąd uznał za zasadne również roszczenie powoda o odsetki od ww. należności, w związku z czym zasądził je zgodnie z żądaniem pozwu. W związku z powyższym, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 347 k.p.c., Sąd orzekł, jak w pkt 1 i 2 wyroku. O kosztach procesu orzeczono po myśli art. 98 i nast. k.p.c., które ustalają reguły ponoszenia tych kosztów. Przepisy te ustanawiają dwie zasady, a mianowicie zasadę odpowiedzialności za wynik procesu i zasadę zwrotu kosztów celowych. Sąd stosownie do dyspozycji art. 100 k.p.c. rozdzielił stosunkowo koszty procesu. Powód wygrał w 23,69% i poniósł koszty w kwocie 3.885,00 zł., na które składają się uiszczona opłata od pozwu 268,00 zł., opłata od pełnomocnictwa 17,00 zł. oraz wynagrodzenie pełnomocnika 3.600,00 zł. Pozwany nie wykazał kosztów procesu (zgodnie z art. 348 k.p.c. koszty rozprawy zaocznej i sprzeciwu ponosi pozwany, choćby następnie wyrok zaoczny został uchylony). W związku z tym, powodowi należą się koszty procesu w kwocie 920,36 zł. (3.885,00 zł. x 23,69%) O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2016, poz. 623) w zw. z art. 100 k.p.c. Brakującą kwotę 801,00 zł. z tytułu opłaty od pozwu nakazano ściągnąć od powoda w 76,31% (801,00 zł. x 76,31% = 611,24 zł.), a od pozwanego w 23,69% (801,00 zł. x 23,69% = 189,76 zł.) SSR Agnieszka Brzoskowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.