Sygn. akt I ACa 360/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący:SSA Jerzy Paszkowski Sędziowie:SA Edyta Jefimko SO del. Katarzyna Jakubowska-Pogorzelska (spr.) Protokolant:sekretarz sądowy Marta Puszkarska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa G. L. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt XXVI GC 105/14 I. oddala apelację, II. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na rzecz G. L. kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Katarzyna Jakubowska-Pogorzelska Jerzy Paszkowski Edyta Jefimko Sygn. akt I ACa 360/16 UZASADNIENIE Powód G. L. wniósł o zasądzenie od pozwanej (...) spółki z o.o. z siedzibą w P. kwoty 67.342,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami: od kwoty 30.750 zł od dnia 11 sierpnia 2012 r. do dnia zapłaty, od kwoty 30.750 zł od dnia 11 września 2012 r. do dnia zapłaty, od kwoty 5.842,50 zł od dnia 28 sierpnia 2012 r. do dnia zapłaty, wraz z kosztami postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie powód powołał, że łączyła go z pozwaną umowa o zarządzanie projektem (...), na podstawie której przysługiwało mu wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 25.000 zł netto miesięcznie oraz zwrot określonych kosztów poniesionych w związku z wykonywaniem tejże usługi. Powód wskazał, że dochodzi wynagrodzenia za lipiec oraz sierpień 2012 r. oraz zwrotu kosztów poniesionych w sierpniu 2012r.. W sprzeciwie od nakazu zapłaty z dnia 28 maja 2013 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości ustawowej, podnosząc że powód faktycznie nie wykonał żadnych usług na rzecz pozwanej spółki, a ponadto zobowiązany był na samym wstępie współpracy do sporządzenia planu strategicznego dla Q. T., czego nie uczynił. W dalszym toku sprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe. Wyrokiem z dnia z dnia 30 kwietnia 2015r., sprostowanym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 66.543 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi: od kwoty 30.750 zł od dnia 11 sierpnia 2012 r. do dnia zapłaty, od kwoty 30.750 zł od dnia 11 września 2012 r. do dnia zapłaty, od kwoty 5.043 zł od dnia 7 września 2012 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach procesu, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 14.685 zł. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 23 maja 2012 r. strony zawarły umowę o zarządzanie projektem, zgodnie z którą pozwana powierzyła powodowi zarządzeniem projektem (...). Szczegółowy plan zadań oraz cele strategiczne, jakie miały być zrealizowane przez powoda miały zostać określone w załączniku nr 1, który zostanie podpisany w ciągu 21 dni od zawarcia umowy, po sporządzeniu przez powoda, a zaakceptowaniu przez pozwaną, planu strategicznego dla projektu. Zastrzeżono również, że wynik finansowy projektu powinien zagwarantować pozwanej przyrost wartości netto projektu na poziomie nie mniejszym niż 30% wydatkowanych na projekt środków inwestycyjnych ( (...)), przy całkowitej rentowności ( (...)%) nie mniejszej niż 25%. Powodowi za wykonanie obowiązków umownych przysługiwało wynagrodzenie miesięczne w wysokości 25.000 zł, powiększone o należny podatek VAT. Ponadto powodowi przysługiwał również zwrot kosztów związanych z m. in. używaniem samochodu osobowego oraz wynajmu lokalu mieszkalnego w miejscu wykonywania obowiązków. Umowa została zawarta na czas nieokreślony, a powód miał rozpocząć wykonywanie obowiązków w dniu 1 czerwca 2012 r. Od czerwca do sierpnia 2012 r. powód świadczył na rzecz pozwanej usługi polegające na zarządzaniu projektem (...). W ramach tych usług powód dokonał szeregu działań. W maju i w czerwcu 2012 r. powód m.in. przeprowadził kilka spotkań z operatorem telekomunikacyjnym (...) dotyczących hurtowej sprzedaży usług wynegocjował na rzecz pozwanej w ramach zarządzanego projektu umowy na reemisję kanałów (...), (...) i innych oraz prowadził rozmowy z przedstawicielami (...) S.A. dotyczące ewentualnej współpracy. Ponadto w czerwcu 2012 r. powód sporządził dokument określający cele i strategiczne działania projektu, który przedstawił K. I. pocztą elektroniczną w dniu 20 czerwca 2012 r. i współpracował z I. T. (wtedy: I. W.) w zakresie tworzenia grafik na potrzeby projektu. W lipcu 2012 r. powód m.in. przygotował ofertę współpracy ze spółką (...) oraz zorganizował spotkanie z przedstawicielami tej spółki, dotyczące współpracy w zakresie łączy telekomunikacyjnych. W sierpniu 2012 r. powód m.in. spotkał się z B. P., członkiem zarządu Telewizji (...) S.A., oraz prezesem spółki E. w sprawach współpracy w związku z projektem (...). W dniu 3 sierpnia 2012 r. zmarła żona powoda M. L.. W sierpniu 2012 r. pozwana spółka przechodziła trudności finansowe i jej płynność była zagrożona. W dniu 29 sierpnia 2012 r. ówczesny prezes zarządu pozwanej, K. I., sporządził pismo, skierowane do powoda, zgodnie z którym pozwana rozwiązała umowę bez zachowania terminu wypowiedzenia, z uwagi na rażące uchybianie przez powoda obowiązkom wynikającym z umowy, tzn. brak wykonania planu strategicznego oraz niestawianie się w biurze pozwanej w sierpniu 2012 r. i nieprzedstawienie żadnych efektów swojej pracy w tym miesiącu. List zawierający ww. pismo został awizowany w dniu 3 września 2012 r., a odebrany przez powoda osobiście w dniu 4 września 2012 r. Realizując łączącą strony umowę powód wystawił pozwanej sześć faktur VAT: nr (...), dotyczącą zwrotu wydatków za czerwiec 2012 r., zapłaconą w kwocie 6.732,38 zł w dniu 27 czerwca 2012 r., nr (...), dotyczącą wynagrodzenia za czerwiec 2012 r., zapłaconą w kwocie 30.750 zł w dwóch ratach w dniach 11 lipca 2012 r. oraz 17 lipca 2012 r., nr (...), dotyczącą zwrotu wydatków za lipiec 2012 r., zapłaconą w kwocie 6.375 zł w dniu 26 lipca 2012 r., nr (...) z dnia 31 lipca 2012 r., na kwotę 30.750 zł brutto, dotyczącą wynagrodzenia za lipiec 2012 r., płatną do 10 sierpnia 2012 r., nr (...) z dnia 24 sierpnia 2012 r., na kwotę 5.842,50 zł brutto dotyczącą zwrotu wydatków za sierpień 2012 r., płatną do 27 sierpnia 2012 r. nr (...) z dnia 30 sierpnia 2012 r., na kwotę 30.750 zł brutto, dotyczącą wynagrodzenia za sierpień 2012 r., płatną do 10 września 2012 r. Mailem z dnia 1 września 2012 r. powód przesłał ówczesnemu prezesowi zarządu pozwanej K. I., wersje elektroniczne faktur nr (...) wraz z wezwaniem do zapłaty, natomiast wraz z pismem z dnia 22 listopada 2012 r. pozwana odesłała powodowi bez księgowania faktury VAT nr (...). Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie odpisów i poświadczonych kopii dokumentów oraz twierdzeń samych stron niezakwestionowanych bądź wprost przyznanych przez stronę przeciwną, które na podstawie art. 230 k.p.c. w zw. z art. 229 k.p.c. Sąd przyjął za nie wymagające dowodzenia. Sąd uwzględnił również zeznania świadków: M. D., P. O., J. N., S. L., I. T. i T. Z. oraz powoda G. L., które ocenił jako jasne, spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Wszystkie te osoby potwierdziły fakt współpracy stron co do projektu (...) oraz zaangażowania powoda w powierzone mu obowiązki, a także dostarczyły wiedzy co do jej szczegółowych okoliczności. Zeznania korespondowały z treścią pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Sąd Okręgowy jedynie częściowo dał wiarę zeznaniom świadków D. I. oraz K. I., odmawiając im wiary w zakresie, w którym twierdzili oni, jakoby powód nie wykonywał na rzecz pozwanej przedmiotowej umowy oraz nie sporządził planu strategicznego. Zeznania świadków w tym zakresie były, zdaniem Sądu I instancji, sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, z którego wynika nie tylko ogólny fakt wykonywania umowy przez powoda, ale również wiele konkretnych czynności podejmowanych w ramach tej współpracy. Sąd Okręgowy uznał, że wersja wydarzeń prezentowana w pismach strony pozwanej oraz w zeznaniach tych świadków powstała jedynie na potrzeby procesu. Sąd uznał te zeznania za wiarygodne co do okoliczności związanych z rozliczaniem faktur wydatkowych, jednak okoliczności te nie były istotne dla rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy, dopuszczając dowód z przesłuchania stron, ograniczył go do przesłuchania powoda G. L., bowiem z okoliczności sprawy nie wynika, aby uprawnieni do reprezentacji strony pozwanej mogli posiadać jakąkolwiek wiedzę w sprawie. Sąd wskazał, że przesłuchał za to w charakterze świadków K. I., piastującego funkcję prezesa zarządu pozwanej spółki w okresie współpracy stron oraz T. Z., sprawującego ją w okresie bezpośrednio po zakończeniu tejże współpracy. Sąd wskazał, że na wniosek pozwanej postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r. dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu informatyki na okoliczność autentyczności, integralności oraz odbioru przez K. I. części przedstawionej przez powoda korespondencji e-mailowej, wzywając jednocześnie pozwaną do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego, w terminie 7 dni, pod rygorem pominięcia dowodu. Sąd I instancji wyjaśnił, że wobec nieuiszczenia zaliczki przez pozwaną, postanowienie o dopuszczenie dowodu uchylił i na podstawie art. 130 4 § 5 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego. Sąd zauważył przy tym, że pozwana w związku z wezwaniem nie wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem brak uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego nakazał Sądowi poddać w wątpliwość prezentowane przez nią twierdzenia co najmniej w zakresie, na jaki został dopuszczony dowód z opinii biegłego. Sąd Okręgowy zważył, że powództwo co do zasady podlegało uwzględnieniu. Między stronami bezsporny był zarówno fakt zawarcia umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.), jak i jej treść. W toku postępowania dowodowego ustalono również fakt wykonywania umowy przez powoda w spornym okresie. Sąd I instancji wskazał, że w sierpniu 2012 r. z uwagi na śmierć żony powoda spadła (w założeniu tymczasowo) intensywność współpracy stron, ale pozwana, wyraziła zgodę na taki stan rzeczy. Okolicznością, która najdobitniej świadczy o bezzasadności twierdzeń pozwanej był, w ocenie Sądu, fakt, iż pozwana w toku współpracy nie formułowała żadnych zastrzeżeń wobec powoda, a powód nie mógł spodziewać się rozwiązania umowy. Sąd Okręgowy zaznaczył, że wynagrodzenie, którego zapłaty dochodzi powód w niniejszym procesie, miało charakter ryczałtowy i nie było uzależnione ani od uzyskanych przez powoda efektów, ani włożonej pracy. Skrajnie sprzeczne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego Sąd ocenił stanowisko strony pozwanej, jakoby zatrudniając menedżera z wynagrodzeniem w wysokości 30.750 zł brutto i będąc rzekomo niezadowoloną z jego pracy, milcząco liczyła przez okres trzech miesięcy, że ten podejmie oczekiwane kroki. Pozwana uiściła na rzecz powoda wynagrodzenie za czerwiec 2012 r., rzekomo jako zaliczkę, ale nie wiadomo na czym ów zaliczkowy charakter tego wynagrodzenia miałby polegać. Sąd I instancji wskazał, że z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że pozwana aprobowała działania powoda w ramach wykonywania przedmiotowej umowy, a rzeczywistą przyczyną rozwiązania umowy były trudności finansowe po stronie pozwanej. Wersja obejmująca nienależyte wykonywanie umowy przez powoda, według Sądu, powstała wyłącznie w celu uniknięcia zapłaty już należnego wynagrodzenia, na potrzeby procesu. Trudna sytuacja finansowa spółki w spornym okresie wynika nie tylko z korespondencji wysyłanej przez ówczesnego prezesa zarządu pozwanej spółki, K. I., w której przyznaje się on do tego wprost (k. 518), ale też z faktu, że wynagrodzenie za czerwiec zostało zapłacone w dwóch częściach, z czego przynajmniej jedna musiała zostać uiszczona po terminie płatności. W ocenie Sądu Okręgowego, kuriozalne są też twierdzenia pozwanej, wskazujące, że ww. umowa została zawarta pod warunkiem zawieszającym sporządzenia przez powoda planu strategicznego dla projektu, względnie podpisania załącznika do umowy, określającego szczegółowy plan zadań oraz cele strategiczne dla projektu. Zdaniem Sądu, plan strategiczny został przez powoda sporządzony, ale nawet gdyby przyjąć inaczej, to z działań stron, a nawet samej pozwanej, taka intencja nie wynika. Sąd I instancji zauważył, że pozwana w ciągu trzech miesięcy nie podjęła żadnych kroków w celu wyegzekwowania tych obowiązków od powoda, a mimo tego zapłaciła mu wynagrodzenie za pierwszy miesiąc współpracy, podczas gdy załącznik do umowy miał być podpisany w ciągu 21 dni od jej zawarcia. Sąd zwrócił też uwagę na fakt, że pozwana zwróciła powodowi koszty wykonywania umowy za lipiec. Powyższe dodatkowo podważa jej twierdzenia, iż powód nie wykonywał obowiązków umownych w lipcu 2012 r. Natomiast mniejsza aktywność zawodowa powoda w sierpniu 2012 r. była związana ze śmiercią jego żony, na co wyraził zgodę ówczesny prezes zarządu pozwanej K. I.. Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, że przy uwzględnieniu treści § 9 ust. 1 umowy, okoliczność ta pozostaje irrelewantna z punktu widzenia możliwości odmowy wypłaty należnego powodowi wynagrodzenia. Powództwo podlegało zatem uwzględnieniu, na podstawie art. 735 § 1 w zw. z art. 750 k.c. co do dochodzonych kwot wynagrodzenia za miesiące lipiec i sierpień, jak również co do zwrotu kosztów wynajmu mieszkania oraz leasingu samochodu. Koszty te miały charakter stały, a pozwana zaaprobowała ponoszenie ich zarówno co do zasady, jak i wysokości, przede wszystkim dokonując płatności poprzednich faktur kosztowych za miesiące czerwiec i lipiec. Sąd I instancji oddalił natomiast jako bezzasadne, na podstawie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., powództwo w części dotyczącej zwrotu kosztów paliwa i bliżej niesprecyzowanej pozostałej części wydatków, a także odsetek od tych kwot. Wskazał, że faktura nr (...) opiewa na kwotę 5.842,50 zł. W piśmie procesowym z dnia 10 października 2013 r. powód sprecyzował, że składają się na nią koszty wynajęcia lokalu mieszkalnego w kwocie 2.300 zł, koszty leasingu w kwocie 1.800 zł oraz koszty paliwa w kwocie 650 zł. Powód nie wyjaśnił jednak pochodzenia pozostałej kwoty 1.092,50 zł. Co do kosztów paliwa Sąd stwierdził, że powód nie przedstawił żadnego dowodu na wykazanie ani jakie koszty z tego tytułu faktycznie poniósł, ani ile kilometrów pokonał, co mogłoby umożliwić rozważenie zasądzenia zwrotu kosztów paliwa według uzgodnionej między stronami stawki ryczałtowej. Na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd Okręgowy zasądził odsetki ustawowe od uwzględnionych kwot roszczenia głównego zgodnie z żądaniem pozwu co do faktur nr (...), dotyczących wynagrodzenia powoda, albowiem termin płatności wynagrodzenia wynikał wprost z umowy łączącej strony. Odsetki od zasądzonej kwoty z faktury wydatkowej nr (...) Sąd zasądził od dnia 7 września 2012 r. do dnia zapłaty. Podniósł, że zgodnie z umową łączącą strony obowiązek zwrotu wydatków miał następować na podstawie faktury wystawionej do 25 dnia każdego miesiąca. W czerwcu i lipcu powód wystawiał z tego tytułu faktury z terminem płatności 3 dni, który nie był na żadnym etapie kwestionowany przez pozwaną. Jedynym dowodem przedstawionym przez powoda na poparcie doręczenia faktury pozwanej jest mail z dnia 1 września 2012 r., tj. soboty. Sąd przyjął, że pozwana mogła się zapoznać z jego treścią w poniedziałek 3 września 2012 r., co po doliczeniu trzydniowego terminu płatności uzasadnia zasądzenie odsetek ustawowych od dnia 7 września 2012 r. do dnia zapłaty. Z tych samych względów, powództwo co do pozostałej części odsetek od kwoty z faktury nr (...) Sąd oddalił jako bezzasadne, na podstawie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. Sąd Okręgowy obciążył pozwaną w całości kosztami procesu, ustalając stosownie do art. 100 k.p.c., że powód uległ jedynie co do nieznacznej części swojego żądania (3%). W ocenie Sądu, zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej (11.300 zł) uzasadnione było znacznym i niezbędnym nakładem pracy pełnomocnika strony powodowej. Sąd wyjaśnił, że działania pełnomocnika powoda w stopniu znaczącym przyczyniły się do wyjaśnienia okoliczności sprawy i jej rozstrzygnięcia. Powyższy wyrok pozwana zaskarżyła apelacją w części zasądzającej na rzecz powoda kwotę 65.600 zł wraz z odsetkami oraz kwotę 14.685 zł tytułem kosztów procesu. Pozwana zarzuciła: I. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie: 1) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.