kodeksu cywilnego, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Wbrew twierdzeniom pozwanego Powiatu (...) zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że powódki wykazały wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego Powiatu, albowiem udowodniły, iż Starostwo Powiatowe w N. wydało decyzję z dnia 1 grudnia 2004 r. zezwalającą wnioskodawcy J. C. na wycięcie drzew z rażącym naruszeniem prawa, że między wydaniem tej decyzji, a wycięciem drzewostanu stanowiącego ich własność zachodzi adekwatny związek przyczynowy oraz iż wskutek wycięcia drzew poniosły one szkodę. Bezzasadne są twierdzenia pełnomocnika pozwanego, iż Powiat (...) nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wywołaną wycięciem drzew powódek, że po stwierdzeniu przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w dniu 1 sierpnia 2011 r. nieważności decyzji Starostwa Powiatowego w N. z dnia 1 grudnia 2004 r., J. C. darował na rzecz brata T. C. (poprzednika prawnego powódek) swój udział w wysokości ½ nieruchomości w miejscowości T. na działce nr (...) o powierzchni 8.72 ha, a więc tej na której dokonano zrębu, co skutkowało naprawieniem szkody. Okoliczność ta bowiem nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nadto nie można zgodzić się z twierdzeniami, iż pozwany J. C. nie był adresatem ww. decyzji Starostwa Powiatowego. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że J. C. złożył do Starostwa Powiatowego w N. wniosek w sprawie o wyrażenie zgody na wcześniejsze wycięcie lasu na działce nr (...) w miejscowości T.. Wniosek motywował trudną sytuacją materialną spowodowaną długotrwałą chorobą swoją oraz żony i koniecznością pokrywania wysokich kosztów leczenia. Wobec tego pomimo wskazania w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 grudnia 2004 r., że zgodnie z odpisem Dz. O.. (...) z dnia 5 października 2004 r. z księgi wieczystej T.-Wykaz nr 10 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w N. (...)IV Wydział ksiąg Wieczystych, właścicielami ww. powierzchni leśnej są na mocy ogólnej małżeńskiej wspólności majątkowej byli J. C. i A. C., to bez wątpienia pozwany J. C. był wnioskodawcą, a zarazem adresatem decyzji, na podstawie której następnie wyciął drzewa, które rosły na nieruchomości stanowiącej obecnie własność powódek. Wobec tego nie ulega wątpliwości, że to pozwany Powiat (...) ponosi odpowiedzialność wskutek wydania decyzji, która w toku postępowania administracyjnego została uznana za nieważną, albowiem to jego obciąża nienależyte ustalenie stanu faktycznego co do ustalenia właściciela nieruchomości, a także nie uzyskanie zgody na wycięcie drzewostanu od innych współwłaścicieli nieruchomości na której dokonano wycięcia drzewostanu. Powódki wykazały także, że decyzja Starostwa Powiatowego z dnia 1 grudnia 2004 r. co do zezwolenia J. C. na wycięcie drzewostanu na nieruchomości powódek, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przeprowadziło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji, zakończone rozstrzygnięciem stwierdzającym nieważność tej decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Z art.
kodeksu cywilnego, wynika, że przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej jest stwierdzenie tej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu. W przypadku decyzji administracyjnych, wydanych w postępowaniu administracyjnym właściwym trybem jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji lub postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 156 i 145 k.p.a.). Powódki we właściwym trybie dowiodły zatem, że decyzja Starostwa Powiatowego z dnia 1 grudnia 2004 r. była niezgodna z prawem. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydanie kwestionowanej decyzji, nie zostało poprzedzone należytym ustaleniem faktycznego co do ustalenia właściciela nieruchomości oraz uzyskaniem zgody na wycięcie drzewostanu od innych współwłaścicieli, co doprowadziło do uwzględnienia wniosku pozwanego J. C. o wycięcie drzew, które nie stanowiły faktycznie jego własności. Okoliczność, iż decyzja Starostwa Powiatowego z dnia 1 grudnia 2004 r. była niezgodna z prawem, nie może zatem budzić żadnych wątpliwości. Bezzasadne są twierdzenia pełnomocnika pozwanego, iż pozwany Powiat (...) nie ponosi odpowiedzialności za szkodę doznaną przez powódki ze względu na to, że pomiędzy szkodą i zdarzeniem ją wywołującym nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy, a odpowiedzialność za wycięcie drzewostanu powinien ponosić pozwany J. C.. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika pozwanego między decyzją Starostwa Powiatowego, a doznaniem przez powódki szkody występuje normalny związek przyczynowy, co przesądza o odpowiedzialności pozwanego Powiatu (...). Zgodnie z art. 361 § 1 kc, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania z którego szkoda wynikła. W przypadku szkody wywołanej decyzją administracyjną taki związek przyczynowy musi zachodzić między tą decyzją, a szkodą. Charakter związku przyczynowego między szkodą, a zdarzeniem jest przedmiotem licznych wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie. Zgodnie przyjmuje się, że normalny związek przyczynowy - w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. - między określonym zdarzeniem a szkodą zachodzi wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest normalnym następstwem tego rodzaju zdarzeń. Ocena, czy skutek jest normalny, powinna być oparta na całokształcie okoliczności sprawy oraz wynikać z zasad doświadczenia życiowego, zasad wiedzy naukowej i specjalnej ( np.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. I ACa 1003/13 ). Zgodnie uznaje się także, że relacje kauzalne bardzo często są wieloczłonowe, a ich elementy mogą występować jednocześnie lub układać się w łańcuch przyczynowo-skutkowy. Uznaniu normalności następstw nie sprzeciwia się okoliczność, że chodzi o dalsze skutki określonego zdarzenia. Wszystkie ogniwa łańcucha zdarzeń podlegają ocenie w świetle kryterium normalności. Między wydaniem decyzji Starostwa Powiatowego z dnia 1 grudnia 2004 r. zezwalającej pozwanemu J. C. na wycięcie drzew rosnących na nieruchomości powódek, a szkodą majątkową jaką poniosły powódki wskutek wycięcia tych drzew występuje adekwatny związek przyczynowy. Gdyby bowiem Starostwo Powiatowe w N. nie wydało takiej decyzji, nie powstałaby szkoda w majątku powódek, gdyż drzewa stanowiące ich własność nie zostałyby wycięte. Błędna jest argumentacja pełnomocnika pozwanego, że szkoda w majątku powódek nie powstała wskutek wydania decyzji przez Starostwo, a wskutek działań pozwanego J. C., co wyłącza odpowiedzialność z art.
kodeksu cywilnego przewidującego odpowiedzialność za wydania decyzji, a nie za jej realizację. J. C. wycinając drzewa stanowiące w rzeczywistości własność powódek, działał na podstawie decyzji Starostwa i nie przekroczył zezwolenia udzielonego jej tą decyzją. Za szkodę wyrządzoną powódkom, odpowiadałaby w przypadku gdyby w trakcie wykonywania tej decyzji, postąpiłby niezgodnie z nią i wyciąłby drzewa powódek, mimo braku zezwolenia Starostwa. Tymczasem pozwany J. C. działał w ramach zezwolenia udzielonego mu rozpatrywaną decyzją, która to decyzja błędnie przewidziała wycięcie drzewostanu, stanowiących własność powódek. Należało uznać, że powódki udowodniły także, iż wskutek wydania przez Starostwo decyzji z dnia 1 grudnia 2004 r. zezwalającej na wycięcie drzew stanowiących ich własność, poniosły szkodę majątkową. Szkodę ta polegała na utracie drewna wyciętego na podstawie decyzji. Wartość drewna ustalono na podstawie opinii biegłego sądowego L. D., który po przeprowadzeniu oględzin i analizie cennika Nadleśnictwa T. ustalił, iż wartość wsuniętego drzewostanu wynosi 74.800 zł. Biegły sądowy określił także koszty niezbędne odnowienia (ponownego wprowadzenia roślinności leśnej po dokonaniu wyrębu), które wynoszą 9.272 zł jednocześnie podając, iż obciążają one dochód uzyskany ze sprzedaży drewna. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nasadzeń roślinności leśnej dokonał pozwany J. C.. Wobec tego w ocenie Sądu od wartości usuniętego drzewostanu należało odjąć koszty ponownego wprowadzenia roślinności leśnej na terenie stanowiącym własność powódek, co dawało kwotę 65.528 zł. Należy nadmienić, że jak wynika z uzupełniającej opinii biegłego, wbrew twierdzeniom powódek, do wartości utraconego drzewostanu nie można zaliczyć kosztów pozyskania i zrywki, albowiem nie można dodać do niego kosztów, które obciążają dochód uzyskany ze sprzedaży drewna. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 367 § 1 k.c. kilku wierzycieli może być uprawnionych w ten sposób, że dłużnik może spełnić całe świadczenie do rąk jednego z nich, a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność wierzycieli), przy czym w świetle art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Zważywszy, że żaden przepis prawa, ani czynność prawna nie przewiduje solidarności wierzycieli w przypadku powódek, które są współwłaścicielkami terenu na którym doszło do bezprawnego wycięcia drzewostanu, należało przyjąć, iż są one wierzycielami in solidum. Wobec powyższego Sąd w pkt I wyroku zasądził od pozwanego Powiatu (...) in solidum na rzecz powódek M. C. i M. P. kwotę 65.528 zł, w pozostałej części oddalając powództwo (pkt II wyroku). Sąd oddalił powództwo w stosunku do pozwanego J. C.. J. C. wnosząc o oddalenie powództwa podniósł między innymi zarzut braku legitymacji procesowej biernej, wskazując, że roszczenia zgłoszone w pozwie może zostać skierowane wyłącznie wobec pozwanego Powiatu (...). Legitymacja procesowa to uprawnienie do poszukiwania ochrony prawnej w konkretnej sprawie, to znaczy, że osoba lub przedsiębiorstwo może występować w roli powoda lub pozwanego. Problem legitymacji procesowej występuje w każdym postępowaniu, ale przede wszystkim odgrywa on szczególnie istotną rolę w procesie cywilnym, na którego tle to pojęcie się zrodziło i wykształciło. Rozróżniana jest legitymacja procesowa czynna i bierna. Pierwsza dotyczy strony powodowej i oznacza uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia procesu, druga dotyczy strony pozwanej i uzasadnia występowanie w procesie w charakterze pozwanego. Legitymacja materialna oznacza posiadanie przez dany podmiot prawa podmiotowego lub interesu prawnego mogącego podlegać ochronie na drodze sądowej. Natomiast legitymacja formalna oznacza uprawnienie do wytoczenia powództwa i popierania go w celu uzyskania ochrony praw podmiotowych własnych lub cudzych. Najczęściej legitymacja materialna i procesowa pokrywają się, ponieważ z reguły każdy podmiot może domagać się we własnym imieniu i na swoją rzecz ochrony swego prawa przed właściwym organem. W niektórych jednak przypadkach legitymacja procesowa zostaje, zwykle przejściowo, cofnięta podmiotowi, któremu służy legitymacja materialna. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszym postępowaniu ogólną podstawą powództwa jest art.
kc, w myśl którego, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Należy mieć na względzie, że szkoda w majątku powódek powstała wskutek wydania decyzji przez Starostwo Powiatowe w N., a nie w wskutek działań pozwanego J. C., na co wskazuje odpowiedzialność cyt. art.
J. C. wycinając drzewa stanowiące w rzeczywistości własność powódek, działał na podstawie decyzji Starostwa i nie przekroczył zezwolenia udzielonego mu tą decyzją. Należy wskazać, że za szkodę wyrządzoną powódkom, pozwany J. C. odpowiadałaby w przypadku gdyby w trakcie wykonywania tej decyzji, postąpiłby niezgodnie z nią i wyciąłby drzewa powódek, mimo braku zezwolenia Starostwa, na co strona powodowa nie wskazywała w niniejszej sprawie. Zatem podstawa prawna i faktyczna pozwu wskazują na odpowiedzialność pozwanego Powiatu (...) w związku z powstaniem szkody, na skutek wydania bezprawnej decyzji z dnia 1 grudnia 2004r. , a nie na odpowiedzialność pozwanego. Sąd dokonuje oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania co do istoty sprawy. Brak legitymacji procesowej zarówno czynnej jak i biernej prowadzi do wydania wyroku oddalającego powództwo. Wobec powyższego z racji braku legitymacji procesowej biernej pozwanego Sąd w pkt III oddalił powództwo w stosunku do J. C. . Orzekając o kosztach procesu (pkt IV wyroku) sąd miał na względzie wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz fakt, że powódki wygrały w 65% (65.528 zł : 100.000 zł = 65 %), co uzasadniało stosunkowe rozdzielenie kosztów, zgodnie z dyspozycją art. 100 zd. pierwsze k.p.c. Koszty poniesione przez powódki wyniosły 9.617 zł, na co składały się następujące kwoty: 5.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, ustalonej na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, 3.600 zł za zastępstwo procesowe - § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także pobrana od powódek zaliczka na wynagrodzenie biegłego w kwocie 1.000 zł. Na koszty procesu poniesione przez pozwanego złożyła się kwota 3.600 zł tytułem wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika, ustalona w stawce minimalnej na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Ustalając, że powódkom należy się 65 % z kwoty 9.617 zł (6.347,22 zł), a pozwanemu 35 % z kwoty 3.617 zł (1.229,78 zł), zatem, po dokonaniu stosunkowego rozdzielenia kosztów zasądzono od pozwanego na rzecz powódek in solidum różnicę wynoszącą 5.117,44 zł (pkt V wyroku). W związku z tym, że pozwany Powiat (...) wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego J. C., a powództwo w stosunku do J. C. zostało oddalone, Sąd zasądził od Powiatu (...) na rzecz J. C. 3.600 zł za zastępstwo procesowe - § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ( art. 194 § 1 kpc) (pkt VI wyroku). Zaliczka uiszczona przez powódki nie wystarczyła na pokrycie pełnego wynagrodzenia biegłego, które wyniosło 4.322,22 zł. W pkt VII i VIII wyroku orzeczono o nieuiszczonych kosztach sądowych, które zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu winien ponieść przegrywający (art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 k.p.c. i art. 100 k.p.c.), a zatem powódki w około 65 % i pozwany w około 35 %. Koszty te stanowi brakująca część wydatków na opinię biegłego (3.322,22 zł), wobec czego nakazano pobrać ją częściowo od powódek (1.129,55 zł) – pkt VII wyroku, a częściowo od pozwanego (2.192,66 zł) – pkt VIII wyroku, w obu przypadkach na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Poznaniu, który jest wierzycielem z tytułu wskazanych kosztów. SSO Sławomira Hańczewska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.