Sygn. akt: I C 235/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Rafał Kubicki Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Grandys po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa M. K. przeciwko J. Z. o wydanie i zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda M. K. na rzecz pozwanego J. Z. kwotę 7.217 (siedem tysięcy dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. SSO Rafał Kubicki Sygn. akt: I C 235/15 UZASADNIENIE Powód M. K. wniósł o nakazanie pozwanemu J. Z. wydania mu ciągnika rolniczego marki M. (...) – model (...) i przyczepy leśnej marki F. – model (...), a ponadto o zasądzenie od pozwanego kwoty 30.840 zł tytułem odszkodowania (utracony zarobek) z ustawowymi odsetkami od 22 kwietnia 2015 r. oraz kwoty 160.000 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu (nadano pocztą 27.04.2017 r.) do dnia zapłaty. Wyjaśnił, że ww. przyczepę kupił od pozwanego w dniu 4.08.2013 r., zaś ww. ciągnik od W. B. w dniu 12.10.2013 r. Pod koniec 2013 r. pozwany – kończąc związek konkubencki z matką powoda – zabrał powodowi opisane wyżej oba pojazdy, wiedząc, że stanowią one własność powoda i że są mu potrzebne do prowadzenia działalności gospodarczej. W 2014 r. powód, pracując na obcym sprzęcie, zarobił łącznie 15.420 zł. Gdyby powód mógł wówczas korzystać ze swojego sprzętu, zarobiłby 46.260 zł. Różnica wynosi 30.840 zł i jest dochodzona w tym procesie jako utracony zarobek. Niezależnie od tego powód podniósł, że począwszy od stycznia 2014 r. pozwany przez 16 miesięcy włada bezprawnie jego rzeczami, a stawka rynkowa za ich wynajęcie wynosi 10.000 zł miesięcznie, co daje sumę 160.000 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Odpowiadając na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. Zakwestionował powództwo co do zasady i wysokości. Stwierdził, że nigdy nie posiadał ciągnika ani przyczepy o numerach podanych przez powoda, jak też nie sprzedawał powodowi takiej przyczepy - podpisał umowę in blanco, a treść umowy bez uzgodnienia z pozwanym wypełniła pracownica matki powoda. Zaprzeczył, by powód zapłacił mu za przyczepę. Tego samego dnia, kiedy powód płacił przelewem bankowym, matka powoda, mająca dostęp do rachunku pozwanego, dokonała równoważnych przelewów na swoje konto i wypłat w bankomacie. Wskazał, że po zakończeniu konkubinatu z matką powoda posiadał ciągnik i przyczepę, ale inne niż te, które opisuje powód. Prokuratura Rejonowa w (...) prowadziła postępowanie karne, którego przedmiotem było wskazywane przez powoda przywłaszczenie obu rzeczy, i postępowanie to umorzyła wskutek ustalenia, że rzeczy w posiadaniu pozwanego stanowią jego własność. Zarzucił powodowi niekonsekwencję, polegającą na tym, że zawiadamiając o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wskazywał, iż przywłaszczenie nastąpiło na okres tylko 4 dni (20-24.12.2013 r.). Zarzucił też niedopuszczalne jednoczesne dochodzenie odszkodowania za utracony zarobek i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. Zakwestionował wysokość roszczeń i prawdziwość dokumentów, z których są one wywodzone. Na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r. (protokół k. 157) powód cofnął zawarty w pozwie wniosek dowodowy dotyczący biegłego na okoliczność utraty wartości rzeczy, wniósł za to o zasięgnięcie opinii biegłego w celu wyliczenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze sprzętu. W piśmie procesowym z 19 lipca 2016 r. (k. 265) powód zmienił żądanie w ten sposób, że sporny ciągnik rolniczy opisał jako: marki MF model (...), wyprodukowany w roku 1983, oznaczony numerem fabrycznym (...), w chwili ostatniego posiadania powoda w kolorze czerwonym, zaś sporną przyczepę leśną jako marki F. (...).8-6, wyprodukowaną w 2010 r., oznaczoną w chwili zakupu plastikową tabliczką z numerem VIN (...), później zaś metalową tabliczką z numerem VIN (...), w chwili ostatniego posiadania powoda w kolorze zielonym. Na wypadek, gdyby wydanie tych rzeczy okazało się niemożliwe, wniósł o zasądzenie równowartości w kwocie 43.000 zł. Pozwany podtrzymał żądanie oddalenia powództwa i zakwestionował podaną przez powoda wartość maszyn (pismo procesowe z 10.03.2016 r. k. 274-275). W piśmie procesowym z 22 listopada 2016 r. (k. 288) powód ponownie zmienił tezę dowodową dotyczącą opinii biegłego – wniósł o zasięgnięcie opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny wartości pojazdów mechanicznych na okoliczność określenia wartości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze spornych przedmiotów w okresie od stycznia 2014 r. do dnia wniesienia pozwu (16 miesięcy) przy uwzględnieniu stawek rynkowych za najem tego typu sprzętu obowiązujących w ww. okresie. Uzasadnienie faktyczne: Jest bezsporne, że przez wiele lat – do Świąt Bożego Narodzenia 2013 r. pozwany i matka powoda – E. K. tworzyli związek konsumencki. Pozwany w S. (...) prowadził Zakład Usług (...), zaś E. K. w S. (...) sklep spożywczo-przemysłowy. Sąd w niniejszej sprawie jest na zasadzie art. 11 k.p.c. związany ustaleniami zawartymi w sentencji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z 27.02.2017 r. (sygn. akt II K(...)), skazującego M. K. za to, że w okresie od 15 kwietnia 2013 do 31 stycznia 2014 r. w N., woj. (...)- (...), działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, polegającej na uzyskaniu dla siebie ze środków unijnych, którymi dysponowała (...) Fundacja (...) w N., dotacji w kwocie 40.000 zł w ramach projektu (...)z przeznaczeniem na zakup środków trwałych do prowadzenia działalności gospodarczej i wsparcia pomostowego w kwocie 4.800 zł, wprowadził w błąd pracownika fundacji w ten sposób, że przedłożył poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci świadectwa pracy z Zakładu Usług (...) z siedzibą w S. o zatrudnieniu od 1 sierpnia 2011 r. do 31 maja 2012 r. oraz zaświadczenie o zatrudnieniu w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 maja 2012 r. w Zakładzie Usług (...) z siedzibą w S. jako operatora sprzętu – dźwigu leśnego, dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania dotacji i wsparcia pomostowego, przez co doprowadził (...) Fundację (...) w N. do niekorzystnego rozporządzenia cudzym mieniem w łącznej wysokości dotacji w kwocie 44.800 zł, to jest za popełnienie przestępstwa z art. 286 §1 k.k. w zb. z art. 297 §1 k.k. w zw. z art. 11 §2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. ( odpis wyroku k. 305). Poniższe fakty wynikają z przesłuchania stron (protokół k. 556), w trakcie którego obie strony potwierdziły odczytywane ustalenia z uzasadnienia ww. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w (...), skazującego M. K. za popełnienie przestępstwa: Pozwany trudnił się zawodowo świadczeniem usług leśnych m.in. jako podwykonawca spółki jawnej (...) w W., w której wspólnikiem był W. D. – brat E. K.. Na potrzeby prowadzonej działalności w dniu 19 września 2008 roku kupił ciągnik rolniczy marki M. (...), rok produkcji 1983, nr nadwozia (...), przy czym z uwagi na fakt, że był opodatkowany w formie ryczałtu, faktura została wystawiona i ciągnik ten został ujęty księgach środków trwałych spółki jawnej (...) w W., która w związku z tym zakupem mogła odliczyć VAT i amortyzację. Pojazd został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w N. w dniu 16 października 2008 roku i posiadał tablice rejestracyjne numer (...) ( potwierdzone odpisem dowodu rejestracyjnego k. 379). Na cele prowadzonej działalności gospodarczej pozwany w dniu 21 września 2009 r. kupił w (...) w M. przyczepę do transportu drewna samozaładowczą marki F. (...),8-6 rok prod. 2009, VIN (...) koloru zielonego z dźwigiem koloru czarnego za kwotę 35.380 zł ( potwierdzone odpisem faktury k. 342, odpisem pisma sprzedawcy k. 129). Na zakup tej przyczepy uzyskał środki z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. w wysokości połowy jej wartości. Ponadto posiadał dwie przyczepy marki P. - czarne o nośności 10 ton i 12 ton. W październiku 2012 r. pozwany zrezygnował ze współpracy ze spółką jawną (...) w W. i wtedy spółka jawna ta wystawiła fakturę VAT Nr (...) z datą 4 lutego 2013 r., na podstawie której pozwany nabył ww. ciągnik rolniczy za kwotę 5.166 zł ( potwierdzone odpisem faktury k. 341). Nabywca wówczas nie przerejestrował tego ciągnika. Sprzęt służący do prowadzenia działalności gospodarczej parkował na posesji nr (...), gdzie mieszkał z E. K. i jej synem M. K.. M. K. został zakwalifikowany się do projektu „(...) i 3 lipca 2013 r. złożył wniosek o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej i podstawowego wsparcia pomostowego w formie comiesięcznej pomocy w wysokości 800 zł, wypłacanej przez okres 6 miesięcy, tj. od 1 sierpnia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. zarejestrowany pod nr (...). Do wniosku dołączył biznesplan, w którym wskazał, że posiada dziewięciomiesięczne doświadczenie zawodowe związane z kierunkiem planowanej działalności, które zdobył w pracy na stanowisku operatora sprzętu do obróbki drewna oraz zrywki drewna w firmie Zakład Usług (...) w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 1 maja 2012 r., rozpoczęcie działalności gospodarczej planuje na 1 sierpnia 2013 r., a uzyskana dotacja w wysokości 40.000 zł zostanie przeznaczona na zakup ciągnika MF (...) rok prod. 1983 po kapitalnym remoncie w wysokości 20.000 zł i przyczepy samozaładowczej marki F. (...),8-6 rok prod. 2009 w wysokości 23.000 zł w pierwszym miesiącu prowadzenia działalności, czyli w sierpniu 2013 roku, a także dołączył dokumenty potwierdzające posiadane wykształcenie i doświadczenie zawodowe, w tym świadectwo pracy i zaświadczenie wystawione przez Zakład Usług (...), stwierdzające zatrudnienie w tym zakładzie w okresie od 1 sierpnia 2011 do 31 maja 2012 r. w wymiarze pełnego etatu na stanowisku operatora sprzętu do obróbki drewna. W dniu 1 sierpnia 2013 roku powód zarejestrował działalność gospodarczą Zakład Usług (...) w W.. W dniu 4 sierpnia 2013 r. w godzinach po południowych do swojego sklepu w S. (...) przyjechała E. K. wraz z J. Z., przy czym ten pozostał na zewnątrz i chodził po terenie posesji, gdzie stał jego sprzęt. Natomiast E. K. weszła do sklepu, gdzie pracowała A. K. i przekazała jej kartkę z danymi, prosząc, aby wypełniła umowę sprzedaży przyczepy pomiędzy J. Z. a M. K., gdyż ona nie ma na to czasu. A. K. wypełniała umowę przekazanymi jej danymi, zaś E. K. obsługiwała klientów. W tym czasie przez sklep przechodził też J. Z., lecz nie interesował się, co robiła pracownica sklepu. Wypełnioną umowę, ale bez podpisów sprzedającego i kupującego A. K. pozostawiła na biurku. Sporządzona z datą 4 sierpnia 2013 r. umowa sprzedaży dotyczyła przyczepy samozaładowczej (...) 3,8-6 rok prod. 2010, VIN (...) koloru czerwonego za kwotę 23.000 zł, płatną przelewem, i zawiera podpisy J. Z. jako sprzedającego i M. K. jako kupującego ( potwierdzeniem tego jest odpis umowy k. 36-35, a także odpis protokołu odbioru sporządzony na druku udostępnionym przez (...) Fundację (...) k. 42 i pisemnego oświadczenia J. Z. z 4 sierpnia 2013 r. o tym, że przyczepa nie została zakupiona ze środków Unii Europejskiej. We wszystkich tych dokumentach powtarza się ten sam numer VIN przyczepy). Z datą 9 października 2013 roku została sporządzona umowa sprzedaży ciągnika rolniczego MF (...)rok prod. 1983 nr rej. (...) nr nadwozia (...) koloru czerwonego, opisanego jako po kapitalnym remoncie, za kwotę 20.000 zł, płatną przelewem, której stronami byli W. B. (jako sprzedający) oraz M. K. jako kupujący ( potwierdzeniem tego są odpisy: protokołu odbioru k. 32 oraz umowy k. 33-35). W dniu 15 października 2013 roku M. K. dokonał rejestracji ciągnika rolniczego MF (...) w Starostwie Powiatowym w N., przedkładając fakturę VAT Nr (...) z dnia 04 lutego 2013 roku, fakturę Nr (...) z dnia 14 sierpnia 2013 roku oraz umowę kupna sprzedaży z dnia 9 października 2013 roku i otrzymał dowód rejestracyjny ciągnika MF (...) oraz zalegalizowane tablice rejestracyjne numer (...). W okresie letnim 2013 roku na ciągniku MF (...)o nr rej. (...) z przyczepą samozaładowczą (...) w lesie w okolicach M. pracował S. W.. Po wakacjach i po zakończeniu prac w tym rejonie ciągnik został sprowadzony do S. i parkował z przyczepą (...) oraz innym sprzętem należącym do J. Z. na posesji oznaczonej nr (...), należącej do E. K.. J. Z. dokonał wówczas naprawy tego ciągnika, a mianowicie wymienił boczne blachy przy masce, którą oczyścił i pomalował oraz poprawił światła. Na początku października 2013 roku M. K. telefonicznie umówił się z rzeczoznawcą A. P. na oględziny ciągnika i przyczepy leśnej na posesji w S. (...), których wycenę zlecił rzeczoznawcy ustnie jeszcze w czerwcu, ubiegając się o dofinansowanie na zakup tego sprzętu. W obecności M. K. rzeczoznawca A. P. dokonał oględzin ciągnika MF (...) oraz przyczepy samozaładowczej (...) i wykonał dokumentację fotograficzną. dowód: zgodne elementy przesłuchania stron Następujące fakty ustalono na podstawie dodatkowych dowodów: W dniu 14.08.2013 r., na podstawie własnoręcznie podpisanej faktury, pozwany sprzedał ciągnik rolniczy MF (...), rok prod. 1983, nr rej. (...), W. B. (opisanemu jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej) za 3.136,50 zł ( dowód: odpis własnoręcznie podpisanej przez pozwanego faktury nr (...) - k. 381). Sprzedając ten ciągnik następnie powodowi, W. B. napisał oświadczenie z 9.10.2013 r., że ciągnik ten nie został zakupiony ze środków Unii Europejskiej ( dowód: odpis oświadczenia k. 363). W dniu 12 października 2013 roku rzeczoznawca A. P. opracował opinię – wycenę przyczepy leśnej (...) 3,8-6 i ciągnika rolniczego MR (...)”, opisując go jako: „po naprawie głównej”, określając wartość rynkową przyczepy leśnej CT 3,8–6 o nr fabrycznym (...) rok prod. 2010 na kwotę 24.790 zł oraz ciągnika rolniczego M. F. (...) o nr (...) (...) rok prod. 1983 na kwotę 21.814 zł ( dowód: odpis wyceny k. 21- 30). W dniu 23 sierpnia 2013 r. na rachunek J. Z. o nr (...) z rachunku M. K. Zakład Usług (...) o nr (...) wpłynęła kwota 4.200,00 zł ( dowód: odpis potwierdzenia przelewu k. 39), a w dniu 28 sierpnia 2013 r. na rachunek J. Z. o nr (...) z rachunku M. K. Zakład Usług (...) o nr (...) wpłynęła kwota 14.200 zł ( dowód: odpis potwierdzenia przelewu k. 40). Tego samego dnia z rachunku J. Z. kwota 10.000 zł została przelana na rachunek E. K., kwota 1.600,00 złotych została przelana na rachunek J. Z. o nr (...), kwota została wypłacona z bankomatu w N. przy ulicy (...) ( dowód: odpis historii rachunku k. 128), zaś w dniu 30 sierpnia 2013 roku kwota 640 zł przelana na rachunek E. K. ( dowód: odpis historii rachunku k. 127). W dniu 4 września 2013 roku na rachunek J. Z. o nr (...) z rachunku M. K. Zakład Usług (...) o nr (...) wpłynęła kwota 4.600 zł tytułem trzeciej części zapłaty za przyczepę (...) ( dowód: odpis potwierdzenia przelewu k. 41), po czym tego samego dnia z rachunku J. Z. kwota 600 zł została przelana na rachunek E. K., kwota 2.000 zł wypłacona gotówką z kasy i kwota 2.000 zł została wypłacona z bankomatu w N. przy ulicy (...) ( dowód: odpis historii rachunku k. 127). Przyczepa, którą pozwany w dniu 21 września 2009 r. kupił w (...) w M., była przyczepą do transportu drewna samozaładowczą marki F. (...),8-6 rok prod. 2009, VIN (...). Sprzedawca ten nie posiadał i nie sprzedawał powodowi takiej przyczepy z roku produkcji 2010 o nr VIN (...). Takie przyczepy z roku produkcji 2010 miały VIN rozpoczynający się od cyfr: (...) ( dowód: odpis pisma k. 129). Przyczepy produkcji (...) są koloru zielonego ( dowód: odpis pisma k. 132). Na skutek zawiadomienia powoda o podejrzeniu popełnienia przez pozwanego przestępstwa prowadzone było dochodzenie (sygn. akt (...)), w trakcie którego w dniu 30.06.2014 r. Policja dokonała oględzin sprzętu znajdującego się w posiadaniu pozwanego, ustalając w tym posiadaniu przyczepę marki F. (...),8-6 rok prod. 2009, VIN (...), a także ciągnik marki MF, który wówczas nie posiadał tablic rejestracyjnych ani akumulatora, a znajdująca się w kabinie tabliczka znamionowa była nieczytelna - czytelny był tylko początek numeru:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.