ust. 1, powinny zawierać co najmniej: 1) umowa sprzedaży - postanowienia określające: miejsce dostarczenia paliw gazowych lub energii do odbiorcy i ilość tych paliw lub energii w podziale na okresy umowne, moc umowną oraz warunki wprowadzania jej zmian, cenę lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach i warunki wprowadzania zmian tej ceny i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania; 2) umowa o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii - postanowienia określające: moc umowną i warunki wprowadzania jej zmian, ilość przesyłanych paliw gazowych lub energii w podziale na okresy umowne, miejsca dostarczania paliw gazowych lub energii do sieci i ich odbioru z sieci, standardy jakościowe, warunki zapewnienia niezawodności i ciągłości dostarczania paliw gazowych lub energii, stawki opłat lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach oraz warunki wprowadzania zmian tych stawek i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, parametry techniczne paliw gazowych lub energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania; 3)umowa o świadczenie usług magazynowania paliw gazowych - postanowienia określające: moc umowną i warunki wprowadzania jej zmian, ilość paliw gazowych, miejsce, okres i sposób ich przechowywania, stawkę opłat lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach i warunki wprowadzania zmian tej stawki i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania; 4)umowa o świadczenie usług skraplania gazu ziemnego - postanowienia określające: moc umowną i warunki wprowadzania jej zmian, ilość skraplanego gazu ziemnego lub regazyfikowanego skroplonego gazu ziemnego, stawkę opłat określoną w taryfie, warunki wprowadzania zmian tej stawki, sposób prowadzenia rozliczeń, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 3 powyższej ustawy, dostarczanie paliw gazowych lub energii może odbywać się na podstawie umowy zawierającej postanowienia umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji tych paliw lub energii, zwanej dalej "umową kompleksową"; umowa kompleksowa dotycząca dostarczania paliw gazowych może zawierać także postanowienia umowy o świadczenie usług magazynowania tych paliw, a w przypadku ciepła, jeżeli jest ono kupowane od innych przedsiębiorstw energetycznych, powinna także określać warunki stosowania cen i stawek opłat obowiązujących w tych przedsiębiorstwach. Podkreślenia wymaga w pierwszym rzędzie, iż wskazana w ust. 2 ww. przepisu „powinność” oznacza w kontekście wcześniejszych rozważań – „obowiązek”. Przedsiębiorca jest bowiem zobligowany do umieszczenia we wzorcu umownym skierowanym do szerokiego grona odbiorców wskazanych w tym przepisie zagadnień. W sytuacji gdy ustawodawca przewiduje jedynie możliwość zamieszczenia w umowie dodatkowych postanowień, które strony będą chciały zamieścić dodatkowo dla dookreślenia łączącego stosunku zobowiązującego, wyraża to w sposób jasny przez stwierdzenie, że umowa „może” zawierać określone elementy, jak ma to miejsce chociażby w treści art. 5 ust. 3 przywołanej ustawy. Obowiązek umieszczenia w umowie kompleksowej szeregu zagadnień związanych ze sprzedażą i dystrybucją (przesyłem) wytwarzanej energii cieplnej jest związany z zapewnieniem wysokich standardów ochrony konsumenta, który winien być rzetelnie poinformowany co do swych obowiązków wynikających z zawartej umowy, jak i praw z niej wynikających. Za niezasadny w związku z tym należy uznać zarzut Skarżącego naruszenia art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 p.e. w zw. z art. 5 ust. 3 p.e. oraz twierdzenie, iż strona zamieściła informacje o wysokości bonifikaty za niedotrzymanie warunków umowy w zakresie terminów rozpoczęcia i zakończenia dostarczania ciepła w celu ogrzania, jak i informacji odnośnie standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz parametrów technicznych dostarczanej energii poprzez odesłanie do aktów wykonawczych załączników do umowy, zgodnie ze złożonymi przez stronę wyjaśnieniami z dnia 26 czerwca 2012 r. Jak wynika z analizy treści Umów kompleksowych sprzedaży i przesyłu ciepła, w § 2 odnoszącym się do zobowiązań stron, sprzedawca zobowiązuje się m.in. do „udzielania Odbiorcy bonifikat z powodu niedotrzymywania standardów jakościowych, na warunkach szczegółowo określonych w obowiązujących przepisach”. Brak jest zatem wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 5 ust. 2 pkt 1 p.e. określenia „wysokości” bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców. Za udzielenie wyczerpującej, jasnej i zrozumiałej informacji nie można uznać odesłania konsumenta do ogólnie określonych i niesprecyzowanych nawet przepisów prawa, które są w danym momencie obowiązujące. Wbrew twierdzeniom Powoda nie dokonywał w umowie nawet odesłania do treści § 40 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, albowiem umowa w żadnym miejscu nie wskazuje na treść rozporządzenia tego rozporządzenia. Powód nietrafnie również wywodzi, że o ile umowa zawiera essentialia negotii, to nie jest prawidłowe oczekiwanie od niego, że w umowie powinien zamieść inne jeszcze elementy, które stały się przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Po pierwsze raz jeszcze należy wskazać, że to ustawa prawo energetyczne określa jakie elementy zawierać powinna umowa kompleksowa i jako przepis o charakterze szczególnym ma ona pierwszeństwo w odniesieniu do innych uregulowań, a więc odwoływanie się do tradycyjnego pojęcia essentialia negoti jak to czyni powód nie jest prawidłowe, a po wtóre, zważywszy, że przedmiotowe wzorce umów służą do nawiązywania stosunków prawnych również z konsumentami to konieczne jest stosowanie przez przedsiębiorcę wyższych standardów jeśli chodzi o obowiązki informacyjne, w tym kompletność umów, bez odsyłania do niesprecyzowanych, ogólnie określonych przepisów prawa. Wzorce umów winny zatem w swojej treści określać wysokość bonifikaty, a nie odesłać konsumenta do niedookreślonego przepisu. Należy oczywiści przyjąć, że zamieszczenie wymaganych prawem postanowień może mieć miejsce również w załącznikach stanowiących integralną część umowy. Jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy z treści załączników nr (...) i (...) na które wskazywał powód nie znalazły się elementy przedmiotowo istotne, określone w przepisach ustawy prawo energetyczne. Zgodzić się należy z Pozwanym, że konsument powinien otrzymywać pewne informacje bezpośrednio w umowie lub powinny być one możliwe do uzyskania w prosty sposób. Przepis wskazuje jasno, że wymieniony zakres informacji powinien być zawarty w umowie, a zatem odesłanie do ogólnopojętych przepisów prawa nie spełnia przesłanki wynikającej z powołanego wyżej przepisu. Umowa nie zawiera również (ani w swej treści, ani też w załącznikach do niej) określonych wprost kwestii dotyczących standardów jakościowych świadczonych usług oraz parametrów technicznych energii. W szczególności Załącznik nr (...) dotyczył wykazu zasilanych obiektów z wyszczególnieniem parametrów dotyczących realizacji dostawy ciepła oraz przynależności obiektu do grupy taryfowej i określał następujące parametry dostawy ciepła: wielkość zamówionej mocy cieplnej, wielkość obliczeniowego natężenia przepływu nośnika ciepła, kubaturę i powierzchnię zasilanego obiektu, temperaturę obliczeniową, obniżenie temperatury wody w przyłączu. Załącznik nr (...) zawierał tabele regulacyjne wykazujące zależność temperatury nośnika ciepła (temperatury zasilania i temperatury powrotu) od warunków atmosferycznych. Wynika z tego, iż załączniki nie zawierały informacji, które powinny znaleźć się w umowie. W przypadku energii cieplnej parametry jakościowe nośnika ciepła i standardy jakościowe obsługi odbiorców oraz sposób załatwiania reklamacji określają przepisy Rozdziału 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych (Dz. U. Nr 16, poz. 92), tzw. rozporządzenie systemowe. Zgodnie bowiem z § 24 tego rozporządzenia parametry i standardy, o jakich mowa powyżej obejmują między innymi: 1) warunki sprzedaży ciepła w zakresie: a) zapewnienia obliczeniowego natężenia przepływu nośnika ciepła, b) dotrzymywania parametrów nośnika ciepła; 2) dotrzymywanie terminów i sposobu: a) załatwiania reklamacji; b) zawiadamiania odbiorców o planowanych zmianach warunków dostarczania ciepła, które wymagają dostosowania instalacji odbiorczych do nowych warunków. Standardy te określone zostały szczegółowo w § 25 ust. 2, § 26 i § 27 ww. rozporządzenia,. Zgodnie zatem z § 25 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych, jeżeli przedsiębiorstwo ciepłownicze lub dystrybutor ciepła i odbiorca nie ustalą w umowie sprzedaży ciepła lub umowie kompleksowej parametrów i standardów jakościowych,
pkt 1, strony umowy obowiązują następujące parametry i standardy: 1) odchylenie od obliczeniowego natężenia przepływu nośnika ciepła dostarczanego do węzła cieplnego, w warunkach obliczeniowych, nie powinno przekraczać:
a, strony umowy obowiązują następujące standardy: 1) udzielenie informacji na żądanie odbiorców następuje w ciągu:
b, w terminie określonym w umowie sprzedaży ciepła lub w umowie kompleksowej, a w przypadku gdy umowa nie określa tego terminu - z wyprzedzeniem umożliwiającym dostosowanie instalacji odbiorczych do nowych warunków. Termin wyprzedzenia, o którym mowa w ust. 1, nie powinien być krótszy niż: 1) 24 miesiące - jeżeli zmiana jest wprowadzana przez wytwórcę ciepła; 2) 12 miesięcy - jeżeli zmiana jest wprowadzana przez przedsiębiorstwo ciepłownicze lub dystrybutora ciepła. Zasadniczo należy zgodzić się, że wprowadzone ww. przepisami parametry jakościowe i standardy obsługi odbiorców obowiązują strony umowy wówczas, gdy umowa zawarta z odbiorcą usług nie określa ich w odmienny sposób. Nie oznacza to jednak, że w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo stosuje parametry i standardy określone w rozporządzeniu nie ma obowiązku regulowania tych kwestii w umowie kompleksowej. Obowiązek taki wynika bowiem wprost z art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo energetyczne. Sąd w całości podziela stanowisko Pozwanego w odniesieniu do dokonanej analizy treści umowy, a w konsekwencji uznanie, iż w żadnym z postanowień umownych nie znaleziono, wbrew twierdzeniom Powoda, określonych standardów obsługi odbiorców w zakresie dotrzymywania terminów i sposobu zawiadamiania odbiorców o planowanych zmianach warunków dostarczania ciepła, które wymagają dostosowania instalacji odbiorczych do nowych warunków, jak również standardy jakościowe obsługi odbiorców w zakresie reklamacji, które winny być zawarte wprost w umowie. W szczególności nie sposób się zgodzić, z powodem, że mieszczący się w standardach jakościowej obsługi odbiorców obowiązek dotrzymania terminów i sposobów zawiadamiania odbiorców o planowanych zmianach warunków dostarczania ciepła, które wymagają dostosowania instalacji odbiorczych do nowych warunków, został spełniony poprzez zamieszczenie w umowie postanowienia §2 pkt 4 stanowiącego, że plany ograniczeń oraz plany wstrzymania dostarczania ciepła będą przedmiotem uzgodnień dokonywanych pomiędzy sprzedawcą a odbiorcą w terminie nie później niż na 30 dni przed ich wprowadzeniem. Jak wynika z porównania zakresów obu regulacji- to są one odmienne. Ustawa a ślad za nią rozporządzenie, do standardów jakościowej obsługi odbiorców zalicza zawiadamianie ich ze znacznym, bo 24 lub 12 miesięcznym wyprzedzeniem o planowanych zmianach warunków dostarczania ciepła, jeśli wiąże się to z koniecznością dostosowania instalacji odbiorczej konsumenta do nowych warunków. Gdy tymczasem postanowienie umowy, na które powołuje się powód odnosi się li tylko do planów wstrzymania dostarczania ciepła i ograniczeń w dostarczaniu ciepła i co istotne zastrzega sobie jako minimalny termin do dokonania uzgodnień 30 dni przed wprowadzeniem ograniczeń lub wstrzymania dostarczania. Podobnie nie spełnia wymogu określenia w umowie standardu jakościowych obsługi konsumenta w zakresie załatwiania reklamacji postanowienie zawarte w §7 pkt 6 wzorca umowy, zgodnie z którym „zgłoszenie reklamacji nie zwalnia odbiorcy z terminowego uiszczenia należności; po rozpatrzeniu reklamacji, w przypadku jej uwzględnienia sprzedawca dokona odpowiedniej korekty faktury w terminie 7 dni od uznania reklamacji”. Jeśli się weźmie pod uwagę fakt, że z treści §26 rozporządzenia wynika, że standardem w zakresie załatwianie reklamacji jest udzielenie informacji w ciągu 12 godzin telefonicznie i 7 dni pisemnie o przewidywanym terminie usunięcia przerw i zakłóceń w dostarczaniu ciepła, i udzielania odpowiedzi na reklamację w ciągu odpowiednia 12 godzin, 14 dni i 30 dni w zależności od złożoności reklamacji - to z całą stanowczością należy stwierdzić, że zawarte w umowie postanowienie dotyczące jedynie reklamacji należności nie odpowiada tym standardom. Reasumując należy stwierdzić, że z punktu widzenia ochrony konsumenta zachowanie przedsiębiorstwa, wobec nienależytego poinformowania konsumenta o jego uprawnieniach było bezprawne, co z kolei pozwala na przyjęcie, że Powód naruszył zbiorowe interesy konsumentów a zarzut Powoda w tym zakresie należało uznać za chybione. W odniesieniu do zakwestionowanej zasadności nałożenia na Powoda kary pieniężnej stanowisko powoda należy uznać także za niezasadne. Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 powyższej ustawy. Przepis ten pozwala na nałożenie odrębnych kar pieniężnych za różne naruszenia będące przedmiotem rozstrzygnięcia w ramach jednej decyzji. Zgodnie bowiem z przedmiotowym przepisem Prezes Urzędu może nałożyć karę pieniężną na przedsiębiorcę, jeżeli ten dopuścił się naruszenia art. 24 ww. ustawy, z czego wynika, że określona w tym przepisie kara może dotyczyć każdego naruszania stwierdzonego względem danego przedsiębiorcy. Zaś w myśl art. 111 przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych,
art. 106-108, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Przy czym ustawa nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Z pierwszego z powołanego wyżej przepisów wynika jednoznacznie, na co słusznie wskazywał powód, że przepis ten ma charakter fakultatywny. Uprawnienie do nałożenia kary przez Prezesa UOKiK nadanego mu przez art. 106 u.o.k.i.k. winno być oceniane w aspekcie zarówno celów kary jak i przesłanek odnoszących się do ustalania wyrskości kary (art. 111 uokik). Jeśli się więc weźmie pod uwagę fakt, że kara ma pełnić zarówno funkcję represyjną, a zatem stanowić formą dolegliwości związanej z naruszeniem przepisów ustawy, funkcję prewencyjną, która sprowadza się do zniechęcania podmiotów do naruszania przepisów Ustawy) oraz funkcję wychowawczą poprzez wskazanie uczestnikom rynku, jakie działania uznaje za niepożądane, a jakie budzą jego aprobatę – to nałożenie kary na powoda w niniejszej sprawie wydaje się oczywiste, gdyż powód naruszając prawa konsumentów w wielu płaszczyznach powinien ponieść konsekwencje, które z kolei powinny odnieść skutek wychowawczy zarówno względem samego powoda jak i innych przedsiębiorców w zakresie stosowanie wyższych standardów ochrony interesów konsumentów, niż ma to miejsce obecnie. Fakultatywność przepisu nie oznacza, że w sytuacji gdy powód po raz pierwszy naruszył przepisy ustawy uzasadnione było odstąpienie od nałożenia kary. Powyższa okoliczność pozwalała jedynie na uwzględnienie jej przy ustalaniu wysokości kary, co zresztą zostało uwzględnione w decyzji, przy czym należy się zgodzić z organem, że raczej okoliczność przeciwna czyli tak zwana recydywa w naruszaniu przepisów ustawy ma większe znaczenie dla wymiaru kary powodując jej znaczne podwyższenie. Podobnie okoliczność, że powód nigdy nie wstrzymał dostaw ciepła z przyczyn określonych jako praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów nie mogła podważyć prawidłowości decyzji w zakresie nałożenia kary. Należy bowiem zwrócić uwagę, że sankcja za naruszenie zbiorowych interesów nie odnosi się do sumy indywidualnie naruszonych interesów konsumentów lecz jest to kara za naruszenie interesów zbiorowych, do których faktycznego naruszenia dojść nie musiało, gdyż wystarczające jest jedynie zagrożenie tych interesów bezprawnym działaniem przedsiębiorcy. Podstawą obliczenia wysokości kary określonej w pkt I.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.