Wobec powyższego pełnomocnik M. M. wezwał spółkę (...) do zapłaty kwoty 125.183,36 zł. W piśmie z dnia 1 sierpnia 2012 roku pełnomocnik M. M. ponownie poinformował spółkę (...) o nieuregulowaniu należności przez spółkę (...). W piśmie z dnia 18 sierpnia 2012 roku pełnomocnik M. M. („B.-L. Przedsiębiorstwo (...)) powołując się na dokonane potrącenia wzajemnych i wymagalnych wierzytelności wezwał spółkę (...) do zapłaty kwoty 51.438,07 zł z tytułu pozostałego do zapłaty wynagrodzenia związanego z realizacją umów nr „ (...)” i nr „ (...)”. dowód: pisma pełnomocnika M. M. do spółki (...)– karta 50; 51- 52; 53 wezwanie M. M. do zapłaty kierowane do spółki (...) - karta 88-89 wezwanie M. M. do zapłaty kierowane do spółki (...) - karta 104 – 105 akt VIII GC 319/12 W piśmie z dnia 1 czerwca 2012 roku kierowanym do spółki (...) W. S. poinformował, że wykonał jako dalszy podwykonawca na rzecz spółki (...) usługi budowlane na łączną kwotę 34.775 zł netto. Pomimo wielu monitów nie otrzymał jednak należnego mu wynagrodzenia. Zaznaczył jednocześnie, że w przypadku braku możliwości wyegzekwowania należności od spółki (...) będzie zmuszony do zgłoszenia swoich roszczeń do generalnego wykonawcy tj. spółki (...). dowód: pisma W. S. z załącznikami - karta 54-55, 57-60 Spółka (...) dokonała płatności za faktury wystawione przez spółkę (...) o numerach (...) (...)i (...) (...)przelewami : - należność w wysokości 97.560,46 zł za fakturę VAT nr (...) przelała w dniu 14 czerwca 2012 roku, - należność w wysokości 150.000 zł za fakturę VAT nr (...) przelała w dniu 18 czerwca 2012 roku, - pozostałą należność za fakturę VAT nr (...) - 245.836,39 zł - przelała w dniu 5 lipca 2012 roku. dowód: potwierdzenia zapłaty- karta 29, 32, 33 akt VIII GC 319/12 Dokonując tych płatności spółka (...) nie żądała od spółki (...) oświadczeń, o jakich mowa w § 5 ust 13 umowy z uwagi na to, że żadni podwykonawcy spółce (...) nie zostali zgłoszeni. dowód: przesłuchanie wiceprezesa zarządu pozwanej P. B. – karta 185 (01:21:06 – 01:33:25) W dniu 21 czerwca 2012 roku sporządzony został protokół zaawansowania robót nr 17 za okres od 1 maja do 31 maja 2012 roku. Wartość wymienionych w protokole prac wykonanych w bieżącym okresie rozliczeniowym określono na łączną kwotę 1.037.838,86 zł. Protokół został podpisany w imieniu podwykonawcy - spółki (...) - przez kierownika robót - M. W., w imieniu wykonawcy przez kierownika robót - D. K.. W dniu 21 czerwca 2012 roku spółka (...) wystawiła na rzecz spółki (...) fakturę VAT nr (...) na kwotę 1.276.541,80 zł (1.037.838,86 zł netto) z terminem płatności wyznaczonym na dzień 26 lipca 2012 roku. W tytule faktury jako wykonaną usługę wskazano : projekt i budowa drogi ekspresowej nr (...) według umowy z dnia 26 sierpnia 2010 roku. Faktura została podpisana przez pracownika spółki (...) i opatrzona pieczęcią z datą 26 czerwca 2012 roku. dowód: protokół zaawansowania robót nr 17 - karta 26 faktura VAT - karta 25 W miesiącu czerwcu zaangażowanie prac ze strony spółki (...) znacznie spadło. Dyrektor kontraktu R. Ż. odebrał to jako „strajk włoski”, poinformował też zarząd spółki (...) o tym, że spółka (...) ogranicza działania na budowie. W rozmowach z przedstawicielami spółki (...) R. Ż. wyjaśniał, że brak działań z ich strony spowoduje konieczność zatrudnienia wykonawcy zastępczego. dowód: zeznania świadka R. Ż. – karta 184 (00:05:13 – 00:57:32) zeznania P. P., składane w charakterze strony - karta 184 (00:59:55 – 01:16:25) przesłuchanie wiceprezesa zarządu pozwanej P. B. – karta 185 (01:21:06 – 01:33:25) W dniu 2 lipca 2012 roku sporządzony został protokół zaawansowania robót oraz protokół nr (...) za okres od 1 czerwca do 30 czerwca 2012 roku. Wartość wymienionych w protokole prac wykonanych w bieżącym okresie rozliczeniowym określono na łączną kwotę 435.131,14 zł. Protokół został podpisany w imieniu podwykonawcy przez kierownika robót - M. W., imieniu wykonawcy przez kierownika robót D. K.. W dniu 5 lipca 2012 roku spółka (...) wystawiła na rzecz spółki (...) fakturę VAT nr (...) na kwotę 535.211,30 zł (435.131,14 zł netto) z terminem płatności wyznaczonym na dzień 8 sierpnia 2012 roku. Faktura ta została doręczona spółce (...) w dniu 9 lipca 2012 roku, co potwierdzono prezentatą spółki (...) i podpisem jej pracownika. dowód: protokół zaawansowania robót nr 18 – karta 35 akt VIII GC 319/12 faktura VAT- karta 34 akt VIII GC 319/12 W dniu 9 lipca 2012 roku członkowie zarządu spółki (...) M. K. i M. R. wystosowali do pełnomocnika spółki (...) pismo stanowiące odpowiedź na pismo z dnia 2 lipca 2012 roku. W piśmie tym wskazali, że żądanie wydania gwarancji zapłaty na kwotę 2.132.378 zł z tytułu faktur VAT nr (...) nie znajduje podstaw prawnych do uruchomienia, ponieważ wszystkie wymagalne faktury VAT wystawione przez spółkę (...) w związku z realizacją umowy nr „ (...)” zostały zapłacone w całości, a jedyna niezapłacona faktura nr (...) nie jest jeszcze wymagalna, termin do zapłaty przypada bowiem na dzień 25 lipca 2012 roku. Dodatkowo zaznaczyli, że zgodnie z umową spółka (...) nie mogła zatrudniać dalszych podwykonawców w celu wykonania przedmiotu, a tymczasem - jak wynika z korespondencji nadsyłanej do siedziby spółki przez inne podmioty gospodarcze, w tym także wezwań do solidarnej zapłaty - takie umowy podwykonawcze bez wiedzy i zgody spółki (...) były zawierane. Stanowi to naruszenie postanowień umowy, uprawniające spółkę (...) do odstąpienia umowy. Wskazali również, że chwilowe wstrzymanie części płatności z faktury VAT nr (...) jest spowodowane roszczeniami podwykonawców spółki (...), którzy wskazują spółce (...) na brak płatności ze strony spółki (...), za wykonane prace. W dalszej części pisma M. K. i M. R. wskazali, że dalsze wstrzymywanie robót przez spółkę (...), dalsze opóźnienia bądź nieprzystąpienie do kolejnych robót, będą podstawą do odstąpienia od umowy. dowód: pismo pozwanej z dnia 9 lipca 2012 roku - karta 27-28 W piśmie z dnia 17 lipca 2012 roku spółka (...) złożyła wobec (...) spółki akcyjnej w O. oświadczenie o odstąpieniu z dniem 17 lipca 2012 roku od umowy z dnia 26 sierpnia 2010 roku nr „ (...)” ze skutkiem natychmiastowym z winy spółki (...). Jako podstawę odstąpienia wskazano naruszenie postanowień umownych, w szczególności: - opóźnienia z przyczyn leżących po stronie podwykonawcy terminów realizacji robót, w tym terminów pośrednich terminów realizacji robót, w tym terminów pośrednich, jak również terminów wynikających z Kontraktu Głównego, o więcej niż 14 dni (termin umowny zakończenia wszystkich robót upłynął bezskutecznie w dniem 30 kwietnia 2012 roku, brak ważnego aneksu o przedłużeniu terminu wykonania umowy, brak dotychczas realizacji ścieku trójkątnego wstrzymujący przekazanie do przejezdności budowanej S-7, co w konsekwencji ma wpływ na opóźnienia w Harmonogramie Głównym Kontraktu i związane z tym zagrożenie naliczania kar umownych w stosunku do naszej spółki), - opuszczanie przez podwykonawcę robót, bez zgody drugiej strony umowy (wstrzymanie przez podwykonawcę robót), - nie wykonywanie robót przez podwykonawcę zgodnie z umową (nie wykonywanie robót w zakresie budowy deszczowej wg PW20), - zatrudnianie innych podwykonawców bez zgody i wiedzy spółki (...), a nadto nieregulowanie należności na rzecz tych podwykonawców. Wskazując na powyższe spółka (...) uznała za konieczne odstąpienie od umowy na podstawie § 13 ust. 2 ppkt. b, c, i d. W dalszej części pisma spółka (...) na podstawie § 13 ust. 8 umowy wezwała do sporządzenia w ciągu 7 dni protokołu inwentaryzacji robót w toku według stanu na dzień odstąpienia od umowy, z udziałem naszych przedstawicieli oraz do zabezpieczenia przerwanych robót w zakresie obustronnie uzgodnionym. Pismo to doręczono spółce (...) w dniu 20 lipca 2012 roku, co potwierdzono prezentatą tej spółki i podpisem pracownika. dowód: oświadczenie pozwanej z dnia 17.07.2012 roku - karta 61 oświadczenie pozwanej z dnia 17.07.2012 roku - karta 77 akt VIII GC 319/12 Spółka (...) w piśmie z dnia 26 lipca 2012 roku powołując się na odstąpienie od umowy poinformowała o naliczeniu zgodnie z § 12 ust. 1 lit. c kary umownej w wysokości 10 % wartości umownej, tj. w wysokości 1.560.641,30 zł. Dalej wskazano, że powyższa kwota zostanie skompensowania z wystawionymi przez spółkę (...) fakturami, w tym fakturą VAT nr (...) na kwotę 1.276.541,80 zł. Pismo to doręczono pocztą w dniu 30 lipca 2012 roku. dowód: pismo pozwanej z 26.07.2012 wraz z dowodem odbioru – karta 62, 63 pismo pozwanej z 26.07.2012 wraz z dowodem odbioru 78-79 akt VIII GC 319/12 Spółka (...) pismem z dnia 26 lipca 2012 roku wezwała spółkę (...) do zapłaty kwoty 1.276.541,80 zł za fakturę VAT nr (...). dowód: wezwanie do zapłaty - karta 29 W dniu 27 lipca 2012 roku spółka (...) obciążyła spółkę (...) notą obciążeniową nr (...) na kwotę 1.560.641,30 zł tytułem kary umownej w wysokości 10 % wartości umowy zgodnie z § 12 ust. 1 lit c umowy nr umowy nr (...). W treści noty jako sposób zapłaty wskazano: „kompensata”. Notę obciążeniową doręczono spółce (...) w dniu 16 sierpnia 2012 roku. dowód: nota obciążeniowa nr (...) karta 64 nota obciążeniowa nr (...) karta 80 akt VIII GC 319/12 Spółka (...) pismem z dnia 9 sierpnia 2012 roku wezwała (...) do zapłaty kwoty 535.211,30 zł za fakturę VAT nr (...). dowód: wezwanie do zapłaty - karta 36 akt VIII GC 319/12 Spółka (...) w dniu 21 sierpnia 2012 roku wystawiła na rzecz spółki (...) fakturę VAT nr (...) na kwotę 1.782.847,60 zł z terminem płatności wyznaczonym na dzień 30 sierpnia 2012 roku. W tytule należności wskazano : projekt i budowa drogi ekspresowej nr (...) według umowy z dnia 26 sierpnia 2010 roku. Faktura nie zawiera prezentaty spółki (...) ani żadnej innej adnotacji wskazującej na jej doręczenie. dowód: faktura VAT (...) - karta 86 W dniu 19 października 2012 roku spółka (...) otrzymała z (...) Bank (...) spółki akcyjnej w W. pismo z dnia 9 października 2012 roku, w którym (...) informował spółkę (...), że na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 9 lutego 2009 roku spółka (...) dokonała na rzecz Banku cesji wszelkich wierzytelności należnych jej od spółki (...) z tytułu umowy nr „ (...) z dnia 26 sierpnia 2010 roku. Wskazując na powyższe zaznaczono, że bank stał się jedynym i wyłącznym uprawnionym z tytułu opisanych wyżej wierzytelności przysługujących od spółki (...). Pismo podpisali w imieniu banku (...)-Z. jako „pełnomocnicy szczególni”. Do pisma nie załączono pełnomocnictw dla tych osób. dowód: pismo (...) Bank (...) z 9.10.2012 roku- karta 106 pismo (...) Bank (...) z 9.10.2012 roku - karta 139 akt VIII GC 319/12 W piśmie z dnia 21 stycznia 2013 roku (...) Bank (...) spółka akcyjna w W. w odpowiedzi na pismo spółki (...) z dnia 7 listopada 2012 roku przedstawiła warunki, na jakich została zawarta umowa przelewu wierzytelności z dnia 9 lutego 2009 roku, o jakiej mowa w piśmie kierowanym do spółki (...). (...) wyjaśnił, że „umowa przelewu” w swej istocie stanowi produkt bankowy zabezpieczający kredyt bankowy udzielony umową nr (...) zawartą w dniu 17 października 2006 roku, co oznacza, że środki wynikające z umowy nr „ (...)” zawartej z dniu 26 sierpnia 2010 roku wraz z aneksem nr (...) ze spółką (...) winny być przekazywane na wskazany przez bank rachunek bankowy, którego numer został wskazany między w umowie o przelew wierzytelności z dnia 9 lutego 2009 roku. Spółka (...) jest, zgodnie z warunkami powołanej powyżej umowy, legitymowana do kierowania powództw względem (...) co do nieuregulowanej części wynagrodzenia wynikającego z umowy nr (...), przy czym zasądzone kwoty winny być przekazane na rachunek bankowy w PLN nr (...). W piśmie banku zawarte jest oświadczenie, że bank potwierdza, iż wyłącznie spółka (...) jest legitymowana czynnie w prowadzonych obecnie sprawach, bowiem Bank takiej legitymacji nie posiada. Pismo podpisali w imieniu banku pełnomocnicy B. K. i M. T.. Do pisma załączono notarialne odpisy pełnomocnictw dla tych osób, udzielonych przez dwóch członków zarządu banku. Załączono też odpis z KRS banku. dowód: pisma (...) Bank (...) S.A. z 21.01.2013r.– karta 127 pełnomocnictwa i odpis z KRS - karta 128-140 pisma (...) Bank (...) S.A. z 21.01.2013r.-karta 150 akt VIII GC 319/12 pełnomocnictwa i odpis z KRS – karta 151- 163 akt VIII GC 319/12 W sprawie V GC 63/12 z powództwa (...) spółki z ograniczona odpowiedzialnością w G. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 roku zasądził od spółki (...) na rzecz powódki kwotę 337.270,51 zł z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu oraz oddalił powództwo w stosunku do pozwanej spółki (...). W uzasadnieniu Sąd Okręgowy w Olsztynie wskazał, że do zawarcia umowy podwykonawczej między spółką (...) i (...) doszło poprzez czynności konkludentne. Zawarcie przez spółkę (...) umowy z dalszymi podwykonawcami wymagało zaś zgodnie z postanowieniem umowy ze spółką (...) pisemnej zgody generalnego wykonawcy i inwestora, pod rygorem bezskuteczności tej umowy wobec nich. Zgody takiej nigdy w żadnej formie nie udzielono, nadto spółka (...) nie wiedziała o wykonywaniu części robót przez podwykonawcę. W oparciu o takie ustalenia Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił powództwo wobec spółki (...). dowód: wyrok z uzasadnieniem w sprawie V GC 63/12- karta 148-151 wyrok z uzasadnieniem w sprawie V GC 63/12- karta 179-182 akt VIII GC 319/12 Sąd zważył co następuje: W każdej z połączonych spraw powódka dochodzi części wynagrodzenia za roboty budowlane, wywodząc swoje roszczenie z art. 647 k.p.c., zgodnie z którym przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. W sprawie VIII GC 315/12 powódka domaga się zapłaty należności z faktury VAT nr (...), w sprawie VIII GC 319/12 - z faktury VAT nr (...), będącej ostatnią fakturą wystawioną przez powódkę przed dokonanym przez pozwaną odstąpieniem od umowy. Powódka załączyła do pozwów obie wymienione wyżej faktury VAT wraz z protokółami odbioru robót, podpisanymi przez przedstawicieli pozwanej. W zarzutach od nakazu zapłaty złożonych w obu sprawach pozwana nie negowała zasadności wystawienia przez powódkę faktur VAT o numerach (...) ani ich wysokości. Powstanie obowiązku wynikającego z art. 647 k.p.c. po stronie pozwanej, polegającego na zapałacie wynagrodzenia w wysokości wynikającej z faktur (...), jest więc między stronami niesporne. W zarzutach od nakazu zapłaty złożonych w sprawie VIII GC 315/12 pozwana podniosła zarzut przedwczesności powództwa o zapłatę wynagrodzenia powołując się na niewykonanie przez powódkę obowiązku z § 5 ust 13 umowy; ponadto z ostrożności podniosła zarzut potrącenia wierzytelności powódki z faktury nr (...) z wierzytelnością pozwanej z tytułu kary umownej. W zarzutach od nakazu zapłaty złożonych w sprawie VIII GC 319/12 pozwana podniosła zarzut przedwczesności powództwa o zapłatę wynagrodzenia powołując te same argumenty co w sprawie VIII GC 315/12, ponadto podniosła ten sam co w sprawie VIII GC 315/12 zarzut potrącenia wierzytelności powódki z faktury nr (...) z wierzytelnością pozwanej z tytułu kary umownej. Zarzut ten pozostaje bez znaczenia dla sprawy VIII GC 319/12, ponieważ w postępowaniu tym powódka domaga się zapłaty wierzytelności z faktury nr (...), a nie z faktury nr (...), którą pozwana w sprawie VIII GC 319/12 (tak jak i w sprawie VIII GC 315/12) zgłosiła do potrącenia z należnością z tytułu kary umownej. W piśmie procesowym z dnia 31 października 2012 roku /karta 103/ pozwana zgłosiła nowy zarzut - zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powódki, który pozwana wiąże z tym, że powódka nie jest jej zdaniem wierzycielem pozwanej, ponieważ przelała wierzytelności z umowy na rzecz R. Bank. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut przedwczesności powództwa, zgłoszony w obu sprawach. Pozwana wskazuje, że powódka wbrew obowiązkowi z § 5 ust 13 umowy nie dostarczyła jej pisemnych oświadczeń swoich podwykonawców ani wystawionych przez nich faktur z dowodami zapłaty. Powódka nie zanegowała powyższego faktu, w piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2013 roku wywodziła natomiast, że zarzut ten jest nieuzasadniony, ponieważ podmioty zatrudnione przez powódkę, zgłaszające swoje roszczenia wobec pozwanej, nie były podwykonawcami powódki, na których zatrudnienie inwestor i pozwana wyraziliby zgodę, co zdaniem powódki oznacza, że pozwana w ogóle nie była uprawniona do powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia na rzecz powódki w oparciu o § 5 ust 13 umowy. Rozstrzygnięcie sporu między stronami w tym zakresie wymaga dokonania wykładni § 5 ust 13 umowy, a w szczególności użytego w tym paragrafie pojęcia „dalszy podwykonawca zatrudniony przez podwykonawcę”, czyli przez powódkę. Powódka wywodzi bowiem, że „dalszy podwykonawca” to taki, który został przez powódkę zgłoszony i uzyskał zgodę pozwanej na wykonywanie prac (umowa stron w 10 ust 25 wymagała nie tylko zgłoszenia, ale też pisemnej zgody na „dalszego podwykonawcę” ze strony pozwanej i inwestora), pozwana twierdzi natomiast w niniejszym procesie, że „dalszy podwykonawca” to każdy, nawet niezgłoszony podwykonawca powódki. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęta została w oparciu o art. 65 k.c. tzw. kombinowana metoda wykładni (uchwała z 29.06.1995, III CZP 66/95, OSNC 1999/12/168; wyrok z 21.11.1997, I CKN 825/97, OSNC 1999/5/81, wyrok z 20.05.2004, II CK 354/03, OSNC 2005/5/91, wyrok z 8.10.2004, V CK 670/03, OSNC 2005/9/162), która przyznaje pierwszeństwo temu znaczeniu oświadczenia woli stron, jakie obie strony rzeczywiście nadawały mu w chwili jego złożenia ( subiektywny wzorzec wykładni). Pierwszeństwo to wyprowadzane jest z art. 65 § 2 k.c., zgodnie z którym w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Gdy okaże się, że strony nie porozumiały się co do treści złożonego oświadczenia woli, za prawnie wiążące należy uznać jego znaczenie ustalone według obiektywnego wzorca wykładni. Potwierdza to zawarty w art. 65 § 1 k.c. nakaz tłumaczenia oświadczeń woli tak, jak wymagają tego ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Ustalając powyższe znaczenie oświadczenia woli należy wyjść z reguł językowych, uwzględnić okoliczności złożenia oświadczenia (kontekst sytuacyjny), kierować się celem umowy. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że strony w sposób odmienny interpretują znaczenie wskazanego wyżej pojęcia. Przy zastosowaniu subiektywnego wzorca wykładni nie jest więc możliwe ustalenie takiego znaczenia, jakie obie strony rzeczywiście nadały umowie w dacie jej zawierania. Konieczne jest więc ustalenie znaczenia zapisów umowy przy zastosowaniu obiektywnego wzorca wykładni, z wykorzystaniem reguł językowych, analizy kontekstu sytuacyjnego i celu umowy. Nie budzi wątpliwości, że celem umowy łączącej strony niniejszego procesu była ochrona pozwanej przed roszczeniami dalszych podwykonawców (podwykonawców powódki), a więc tych podmiotów, wobec których pozwana odpowiada solidarnie z powódką na podstawie art.
Wobec tak określonego celu umowy konieczne jest poddanie pod rozwagę, kiedy generalny wykonawca (pozwana w niniejszej sprawie) odpowiada solidarnie z wykonawcą (powódką w niniejszej sprawie, nazwaną w umowie podwykonawcą) za roboty wykonane przez dalszego podwykonawcę. Na gruncie art.
k.c. nie budzi wątpliwości, że zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą ma znaczenie dla powstania odpowiedzialności solidarnej inwestora za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy (por. np. wyrok S.N. z 30 maja 2006 r. ; IV CSK 61/06, uchwała z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 36/06 oraz wyroki z dnia 15 listopada 2006 r., V CSK 221/06 i V CSK 256/06). Z art.
wynika przy tym, że w określonych sytuacjach milczeniu inwestora przypisuje się wyrażenie zgody na podwykonawstwo. Dotyczy to jednak wyłącznie takiego przypadku, gdy inwestorowi przedstawiono umowę z podwykonawcą łącznie z częścią dokumentacji dotyczącej wykonania przez niego robót, a inwestor w terminie 14 dni nie zgłosił sprzeciwu bądź zastrzeżeń. W świetle powyższego przyjąć należy, że strony niniejszego procesu w § 5 ust 13 umowy przez „dalszego podwykonawcę” rozumiały nie każdego podwykonawcę, ale takiego, co do którego pozwana wyraziła zgodę na zawarcie umowy o podwykonawstwo lub wobec którego spełniono warunki z art.
pozwalające przyjąć, że milczenie pozwanej oznacza jej zgodę na podwykonawstwo. Do warunków tych – jak wyjaśniono powyżej – należy przedstawienie pozwanej nie tylko umowy z danym podwykonawcą, ale także części dokumentacji dotyczącej wykonania przez niego robót. Spełnienie tego ostatniego warunku, jako jednej z podstaw milczącej zgody na podwykonawstwo, jest szczególnie akcentowane w orzecznictwie. Wskazuje się również, że aby można przyjąć, że milczenie inwestora (wykonawcy) oznacza jego zgodę, treść przedłożonej umowy lub jej projektu powinna obejmować wszystkie postanowienia istotne przy określaniu zakresu odpowiedzialności solidarnej inwestora, jej uzupełnieniem jest zaś odpowiednia część dokumentacji, obejmująca roboty będące przedmiotem przedstawianej umowy. Treść dostarczonej umowy wyznacza granice solidarnej odpowiedzialności inwestora, milczące wyrażenie zgody odnosi się bowiem jedynie do zobowiązań wynikających z przedłożonych dokumentów. Materiał dowodowy niniejszej sprawy wskazuje na to, że wobec żadnego z podwykonawców, którzy faktycznie wykonywali prace na rzecz powódki, nie spełniono tych wymogów. Żaden z podwykonawców powódki nie został pozwanej zgłoszony (w tym zakresie zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie osób są zgodne). Zgłoszenie – jak wyjaśniono powyżej – polega na przedstawieniu umowy z danym podwykonawcą wraz z częścią dokumentacji. Brak jest dowodu wskazującego na to, że zarządowi pozwanej przedstawiono takie dokumenty. Należy przy tym podkreślić, że pozwana jest osobą prawną, a więc zgłoszenie winno być dokonane wobec jej zarządu, a nie wobec zatrudnionego przez pozwaną R. Ż.. Dodatkowo dostrzec należy, że także R. Ż. (jak sam zeznał) nie otrzymał umów z podwykonawcami powódki, otrzymywał od nich jedynie informacje, że wykonują oni prace jako podwykonawcy spółki (...). Nie tylko cel łączącej strony umowy wskazuje na to, że „dalszy podwykonawca” to taki, który został przez powódkę zgłoszony pozwanej i uzyskał zgodę pozwanej na wykonywanie prac, bądź taki, który został przez powódkę zgłoszony pozwanej przez doręczenie umowy o podwykonawstwo i odpowiedniej dokumentacji, a pozwana poprzez swoje milczenie wyraziła zgodę na wykonywanie przez niego prac. Takie rozumienie umowy pozostaje również w zgodzie ze sposobem jej wykonywania przez strony : jak wynika z materiału dowodowego pozwana opłaciła faktury VAT o numerach (...) i FVB (...)przelewami w dniach : 14 czerwca 2012 roku, 18 czerwca 2012 roku i 5 lipca 2012 roku, nie żądając przy tym od powódki dokumentów dotyczących podwykonawców, o jakich mowa w § 5 ust 13 umowy (przyznał to w swoich zeznaniach wiceprezes zarządu pozwanej P. B.). Zapłata ze strony pozwanej w tych dniach nastąpiła mimo tego, że niezgłoszeni wobec pozwanej (w sposób wywołujący skutki prawne w postaci solidarnej odpowiedzialności pozwanej) podwykonawcy powódki w pismach z maja i czerwca 2012 roku domagali się od pozwanej zapłaty za prace wykonane na mocy umów z powódką. Pozwana zapłaciła więc za faktury VAT o numerach (...) i (...) (...)2 mimo tego, że powódka nie złożyła jej dokumentów z § 5 ust 13 umowy, mając jednocześnie wiedzę o roszczeniach niezgłoszonych podwykonawców powódki. Dodać należy, że jeden z tych podwykonawców – spółka (...) – złożył wobec pozwanej pozew w dniu 11 maja 2012 roku, pozwana złożyła odpowiedź w czerwcu, a wyrok oddalający powództwo wobec pozwanej zapadł dopiero w 2013 roku. Pozwana opłaciła więc obie wymienione faktury mimo braku od powódki dokumentów dotyczących podwykonawców, (o jakich mowa w § 5 ust 13 umowy) i mimo toczącego się postępowania sądowego z powództwa jednego z podwykonawców. Sposób wykonywania umowy przez pozwaną potwierdza więc ustalone w oparciu o cel umowy i opisane powyżej znaczenie § 5 ust 13 umowy. Po dokonaniu wykładni § 5 ust 13 umowy przyjąć więc należy, że żaden z podwykonawców powódki nie jest „dalszym podwykonawcą” w rozumieniu § 5 ust 13 umowy, co oznacza, że podniesiony przez pozwaną w obu sprawcach zarzut przedwczesności powództwa jest nieuzasadniony. Drugi ze zgłoszonych przez pozwaną zarzutów, odnoszący się do roszczeń powódki w obu sprawach, to zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powódki. Także ten zarzut okazał się bezpodstawny. Pozwana zarzut ten opiera na informacji uzyskanej z (...) Bank (...) S.A., przedstawionej w piśmie z dnia 9 października 2012 roku. Do pisma tego nie załączono pełnomocnictw udzielonych przez bank dla osób, które złożyły zawarte w tym piśmie oświadczenia. Powódka złożyła natomiast pismo z (...) Banku z dnia 21 stycznia 2013 roku, podpisane przez umocowane przez dwie zarząd banku osoby (do pisma załączono pełnomocnictwa szczególne dla tych osób oraz odpis z KRS banku). W piśmie banku z dnia 21 stycznia 2013 roku wyjaśniono, że umowa przelewu wierzytelności z dnia 9 lutego 2009 roku (a więc umowa, o jakiej mowa w piśmie kierowanym do pozwanej) stanowi produkt bankowy zabezpieczający kredyt bankowy udzielony umową nr (...) zawartą w dniu 17 października 2006 roku. Dalej wskazano, że warunki „umowy przelewu” między (...) i powódką są takie, że to powódka jest legitymowana do kierowania powództw względem (...) co do nieuregulowanej części wynagrodzenia wynikającego z umowy nr (...), przy czym zasądzone kwoty winny być przekazane na rachunek bankowy w PLN nr (...). W obrocie gospodarczym znane są różnego rodzaju zabezpieczenia stosowane przez banki udzielające kredytów. Za każdym razem umowa między bankiem i kredytobiorcą decyduje o tym, czy następuje przelew wierzytelności w rozumieniu art. 509 § 1 k.c. ze skutkiem z art. 510 § 1 k.c. W rozpoznawanej sprawie osoby posiadające pełnomocnictwa banku złożyły oświadczenie (karta 127-140), że umowa między bankiem i powódką wywołuje jedynie taki skutek, że środki z umowy zawartej przez powódkę i pozwaną winny być przekazywane na rachunek bankowy, bank nie jest natomiast legitymowany do kierowania powództw względem pozwanej spółki (...). Cały materiał dowodowy złożony przez strony w rozpoznawanej sprawie, dotyczący umowy między bankiem i powódką (nazwanej w pismach banku „umową przelewu”) stanowią dwa opisane wyżej pisma – wcześniejsze pismo złożone przez pozwaną, podpisane przez dwie osoby które nie przedłożyły pełnomocnictw, oraz późniejsze pismo złożone przez powódkę, podpisane przez inne dwie osoby umocowane do działania w imieniu banku. W oparciu o powyższe dokumenty brak jest podstaw aby uznać za udowodniony fakt zawarcia między bankiem i powódką umowy przelewu ze skutkiem z art. 510 § 1 k.c. Przepis ten stanowi, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Z pisma banku z dnia 21 stycznia 2013 roku wynika, że w tym przypadku „strony postanowiły inaczej”, brak jest przy tym podstaw do podważania wiarygodności dowodu z tego dokumentu. Zarzut braku legitymacji Sąd uznał więc za nieuzasadniony. Pozostaje rozważyć zasadność zgłoszonego w sprawie VIII GC 315/12 zarzutu potrącenia wierzytelności powódki z faktury nr (...) z wierzytelnością pozwanej z tytułu kary umownej. W orzecznictwie przyjęty został powoływany przez powódkę pogląd, zgodnie z którym w postępowaniu nakazowym przewidziany w art. 493 § 3 k.p.c. wymóg udowodnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia dokumentami wskazanymi w art. 485 k.p.c. nie dotyczy sytuacji, w której do potrącenia doszło przed doręczeniem pozwanemu nakazu zapłaty i pozwu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r. , III CZP 56/05). Oświadczenie o potrąceniu, na które powołuje się pozwana w sprawie VIII GC 315/12, zawarte zostało w piśmie z dnia 26 lipca 2012 roku, doręczonym powódce pocztą w dniu 30 lipca 2012 roku (w tej dacie oświadczenie zostało złożone – art. 61 § 1 k.c.). W piśmie tym wskazano, że kara umowna w wysokości 10 % wartości umownej, tj. 1.560.641,30 zł, zostanie skompensowania z wystawionymi przez powódkę fakturami, w tym fakturą VAT nr (...) na kwotę 1.276.541,80 zł. Niezasadne są argumenty powódki, która neguje wolę potrącenia po stronie pozwanej, wyrażoną w tym piśmie, wskazując na użycie czasu przyszłego, tj. pojęcia „zostanie skompensowania”. Zgodnie z art. 66 § 1 k.c. oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W rozpoznawanej sprawie ani okoliczności złożenia oświadczenia, ani zasady współżycia społecznego czy ustalone zwyczaje nie wskazują na to, że wolą pozwanej było jedynie zasygnalizowanie, że w przyszłości złoży oświadczenie o potrąceniu. Takie postępowanie nie jest w obrocie spotykane. W tym konkretnym przypadku użycie czasu przyszłego należy natomiast wiązać z tym, że pozwana w omawianym piśmie odnosiła się – poza fakturą VAT nr (...) zgłoszoną do potrącenia – także do innych faktur powódki, które w przyszłości miały zostać skompensowane (faktur, które w dacie oświadczenia o potrąceniu nie były jeszcze wymagalne). Dostrzec należy, że oświadczenie o potrąceniu zawarto w piśmie z dnia 26 lipca, a więc w piśmie datowanym na dzień, w którym faktura VAT nr (...) stała się wymagalna. Kwota kary umownej jest większa niż kwota faktury nr (...), wyrażenie „zostanie skompensowania” oznacza więc tyle, że różnica będzie przez pozwaną dalej kompensowana, kiedy wymagalne staną się kolejne faktury. Wskazać również należy, że dalsze pisma pozwanej – w tym nota obciążeniowa nr (...), w której jako sposób zapłaty wskazano: „kompensata” – wskazują na to, że wolą pozwanej, wyrażoną w piśmie z dnia 26 lipca 2012 roku, było złożenie oświadczenia o potrąceniu opisanych w nim wzajemnych wierzytelności, a więc wierzytelności powódki z faktury nr (...) i wierzytelności pozwanej z tytułu kary umownej. Jak już wskazano oświadczenie o potrąceniu dotarło do pozwanej za pośrednictwem poczty w dniu 30 lipca 2012 roku (zgodnie z art. 61 k.c. w tej dacie zostało złożone), natomiast nakaz i pozew w sprawie VIII GC 315/12 doręczono pozwanej w dniu 8 sierpnia 2012 roku (karta 36 akt VIII GC 315/12), co oznacza, że przewidziane w art. 493 § 3 k.p.c. wymaganie udowodnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia dokumentami wskazanymi w art. 485 k.p.c. w sprawie VIII GC 315/12 nie znajduje zastosowania. Istnienie wierzytelności z tytułu kary umownej mogło być więc przez pozwaną udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi. Dowody przedstawione w sprawie pozwalają przyjąć, że istnienie tej wierzytelność zostało przez pozwaną udowodnione. Podstawą prawną roszczenia pozwanej o zapłatę kary umownej jest art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 484 § 1 k.c., które stanowią, że można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nastąpi przez zapłatę określonej kwoty pieniężnej, która należy się wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Przesłanką, od jakiej art. 483 § 1 k.c. uzależnia powstanie roszczenia z tytułu kary umownej jest umowne zastrzeżenie kary umownej (istnienie źródła, z którego wypływa obowiązek zapłaty kary) oraz fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. W rozpoznawanej sprawie źródłem tym jest § 12 pkt 1 c umowy, w którym strony postanowiły, że podwykonawca (powódka) zapłaci wykonawcy (pozwanej) kary umowne za odstąpienie od umowy z przyczyn zależnych od podwykonawcy - w wysokości 10% wynagrodzenia umownego. Zapis ten należy rozumieć jako zastrzeżenie kary umownej na wypadek takiego niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania w zakresie świadczenia niepieniężnego powódki, które uprawnia stronę pozwaną do odstąpienia od umowy. Pozwana w oświadczeniu z dnia 17 lipca 2012 roku odstąpiła od umowy wskazując na „winę” powódki oraz powołując się na przesłanki odstąpienia, opisane w umowie w § 13 ust. 2 ppkt.: - b (podwykonawca opuszcza roboty, lub w inny sposób jasno okazuje zamiar zaprzestania wykonywania zobowiązań objętych umową), - c (opóźnienie przez podwykonawcę, z przyczyn leżących po stronie podwykonawcy, terminów realizacji robót określonych w umowie o więcej niż 14 dni), - d (podwykonawca nie będzie wykonywał robót zgodnie z umową lub też nienależycie będzie wykonywał swoje zobowiązania umowne, wykonuje roboty wadliwie lub niezgodnie ze Specyfikacją Techniczną i dokumentacją pro i nie reaguje na polecenia dotyczące poprawek i zmian sposobu wykonania). W rozpoznawanej sprawie przeprowadzono dowód z przesłuchania trzech osób: świadka R. Ż., wiceprezesa zarządu pozwanej P. B. (zeznania te P. B. składał w charakterze strony pozwanej) oraz P. P. (zeznania te P. P. składał w charakterze strony powodowej, choć jak wskazuje odpis z KRS złożony na ostatniej rozprawie w dacie składania zeznań P. P. nie był już członkiem zarządu). Strona powodowa na ostatniej rozprawie nie przeczyła temu, że P. P. złożył zeznania w charakterze strony powodowej, pomimo tego, że nie pełnił już funkcji członka zarządu powódki. W tym miejscu wskazać należy, że powyższa okoliczność rzutuje na ocenę zeznań P. P.. P. P. nie przyznał się w czasie składania zeznań, że nie jest już członkiem zarządu powódki, w tym zakresie jego zeznania nie były więc prawdziwe. Ponadto składał zeznania jako strona, a więc jako osoba niezagrożona sankcją odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Był też obecny przy przesłuchiwaniu innych osób, czego jako świadek nie mógłby realizować. Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że zeznania P. P. winny być oceniane z ostrożnością, w szczególności w tej części, w jakiej wykazują one odmienności z innym materiałem dowodowym. Oceniając cały materiał dowodowy (dokumenty oraz zeznania wszystkich trzech wskazanych wyżej osób) przyjąć trzeba, że miały miejsce zdarzenia opisane w § 13 ust. 2 ppkt. b, c i d umowy. Podkreślić należy, że nie tylko R. Ż. i P. B., ale również P. P. (były członek zarządu powódki) zeznali, że w czerwcu 2012 roku nastąpiło zwolnienie robót przez powódkę, które mogło być odebrane przez przedstawicieli pozwanej jako „strajk włoski”. Z zeznań R. Ż. wynika również, że powiadomił on zarząd pozwanej o tym, że powódka ogranicza działania na budowie, jednocześnie w rozmowach z przedstawicielami powódki R. Ż. wyjaśniał, że brak działań ze strony powódki spowoduje konieczność zatrudnienia wykonawcy zastępczego. O tym, że takie zwolnienie robót miało miejsce świadczy też treść protokółów odbioru, w wyniku których wystawiono faktury nr (...) i nr (...) (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.