Sygn. akt II Ca 285/17 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2017 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski (spr.) Sędziowie: Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych Sądu Rejonowego Anna Wołucka-Ławnikowicz (del.) Protokolant Krystyna Melchior po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 roku w Lublinie na rozprawie sprawy z wniosku B. P. z udziałem J. P. i Gminy L. o podział majątku wspólnego na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestnika J. P. od postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 29 września 2016 roku, sygn. akt II Ns 121/13 postanawia: I. z apelacji wnioskodawczyni zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie III. w ten sposób, że zasądzoną od J. P. na rzecz B. P. tytułem spłaty kwotę 194 755 zł (sto dziewięćdziesiąt cztery tysiące siedemset pięćdziesiąt pięć złotych) podwyższyć do kwoty 194 775 zł (sto dziewięćdziesiąt cztery tysiące siedemset siedemdziesiąt pięć złotych); II. oddalić apelację wnioskodawczyni w pozostałej części; III. oddalić apelację uczestnika w całości; IV. zasądzić od B. P. na rzecz J. P. kwotę 5 252,96 zł (pięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt dwa złote dziewięćdziesiąt sześć groszy) tytułem rozliczenia opłat eksploatacyjnych; V. oddalić wnioski wnioskodawczyni i uczestnika o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Sygn. akt II Ca 285/17 UZASADNIENIE We wniosku z dnia 29 stycznia 2013 roku wnioskodawczyni B. P. domagała się podziału majątku wspólnego jej i uczestnika J. P. oraz ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym poprzez przyjęcie, iż udział B. P. w majątku wspólnym wynosi 4/5 części, zaś udział J. P. wynosi 1/5 części. Wnioskodawczyni domagała się również rozliczenia wydatków poczynionych z jej majątku osobistego na majątek wspólny w postaci opłat eksploatacyjnych za wspólny lokal mieszkalny za okres od września 2007 roku do kwietnia 2016 roku, ostatecznie żądając z tego tytułu kwoty 6 013,78 zł oraz żądała kwoty 6 400 zł tytułem wynagrodzenia za utracone korzyści, które wnioskodawczyni by osiągnęła, gdyby uczestnik wyprowadził się z lokalu mieszkalnego tak, jak zadeklarował w ugodzie zawartej w sprawie XVK 209/07 (za okres od stycznia 2010 roku do 31 sierpnia 2012 roku). * Postanowieniem z dnia 29 września 2016 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie: I. dokonał podziału majątku wspólnego B. P. i J. P. w skład którego wchodzi: spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w L. przy ul. (...) o powierzchni użytkowej 60,80 m 2 i nieruchomość gruntowa stanowiąca działkę nr (...) położona w O., gmina W., o powierzchni 0,05 ha, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr (...), w ten sposób, że wszystkie oba te składniki przyznał J. P.; II. oddalił wniosek B. P. o ustalenie nierównych udziałów majątku wspólnym; III. zasądził od J. P. na rzecz B. P. tytułem spłaty kwotę 194 755 zł, płatną w terminie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności; IV. zasądził od J. P. na rzecz B. P. kwotę 4 813,78 zł tytułem zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, płatną w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności; V. oddalił w pozostałym zakresie wniosek B. P. o zwrot nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny; VI. oddalił wniosek B. P. o rozliczenie utraconych korzyści; VII. nakazał wnioskodawczyni B. P. wydanie uczestnikowi J. P. lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w L. przy ul. (...) o powierzchni użytkowej 60,80 m 2 w terminie dwóch miesięcy od dnia dokonania zapłaty pełnej kwoty zasądzonej tytułem spłaty w punkcie trzecim rozstrzygnięcia; VIII. nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego Lublin- Zachód w Lublinie) od wnioskodawczyni B. P. kwotę 422,10 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych wydatków; IX. nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego Lublin- Zachód w Lublinie) od uczestnika J. P. kwotę 3 422,11 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych wydatków. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: B. P. i J. P. zawarli związek małżeński w dniu 3 czerwca 1978 roku przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w L. za numerem (...). Ze związku małżeńskiego mają dwoje dorosłych i usamodzielnionych dzieci: A. w wieku 33 lat oraz T. w wieku 38 lat. Strony pozostawały w ustroju wspólności majątkowej, umów małżeńskich nie zawierały. Małżonkowie początkowo zamieszkali na stancji, a następnie w mieszkaniu kwaterunkowym przy ul. (...) w L., przyznanym uczestnikowi. B. P. przed zawarciem związku małżeńskiego miała założoną książeczkę mieszkaniową ze zgromadzonym wkładem na lokal kategorii M3 w wysokości 27 000 starych zł. W dniu 6 maja 1974 roku B. P. wystąpiła do (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w L. z wnioskiem o przyjęcie w poczet członków spółdzielni, motywując to zgromadzeniem pełnego wkładu mieszkaniowego. Następnie B. P. złożyła rezygnację z członkostwa w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w L., a w dniu 17 września 1985 roku została przyjęta w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L.. W tej samej dacie B. P. zostało przydzielone spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku położonym przy ul. (...) w L., składające się z 4 izb, o powierzchni 60,80 m 2, znajdujące się w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L.. Wymagany wkład mieszkaniowy wynosił 54 700 starych zł i został uzupełniony przez małżonków. W dniu 26 października 1989 roku B. P. wystąpiła do Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w L. z wnioskiem o przekształcenie lokatorskiego prawa do lokalu położonego przy ulicy (...) w L. w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Ostateczna wysokość wkładu budowlanego wyniosła 2 231 900 starych zł. W dniu 1 grudnia 1989 roku B. P. i J. P. zostało przydzielone własnościowe spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu mieszkalnego. Tytułem uzupełnienia wkładu budowlanego małżonkowie uiścili kwotę 1 496 700 starych zł. W trakcie małżeństwa uczestnik pracował zawodowo na stanowisku projektanta a następnie starszego projektanta, w pełnym wymiarze czasu pracy. Stosunek pracy trwał do 31 sierpnia 1991 roku. W trakcie zatrudnienia, w okresie od 31 sierpnia 1989 roku do 31 sierpnia 1991 roku, uczestnik korzystał z urlopu bezpłatnego. W lipcu 1989 roku uczestnik J. P. wyjechał do Stanów Zjednoczonych w celu podjęcia pracy zarobkowej. W trakcie pobytu za granicą przesyłał byłej żonie różne kwoty na utrzymanie jej i dzieci, drogi sprzęt AGD i RTV oraz tzw. paczki rzeczowe. Łączna wartość powyższych wyniosła w sumie około 7 000 USD. Poczynione w trakcie pracy oszczędności uczestnik przywiózł ze sobą do kraju. W dniu 2 października 1998 roku J. P. za fundusze dorobkowe nabył nieruchomość rolną – działkę gruntu numer (...) o powierzchni 5 arów, położoną w miejscowości O., gmina W., objętą księgą wieczystą nr (...). Po powrocie uczestnika z USA małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe do połowy 2001 roku, wtedy to uczestnik odmówił partycypowania w kosztach utrzymania mieszkania, zaś wnioskodawczyni –prowadzenia domu dla uczestnika, czynności te wykonywała jedynie w odniesieniu do dzieci. W dniu 19 stycznia 2001 roku J. P. nabył nieruchomość położoną we wsi T., gmina N., o łącznej powierzchni 5 149 m 2, stanowiącą działki gruntu oznaczone numerami (...), składając jednocześnie oświadczenie, że nieruchomość tę nabywa za fundusze odrębne do majątku odrębnego. Po powrocie z USA uczestnik nie miał możliwości powrotu do dawnego miejsca zatrudnienia, po 6 miesiącach rozpoczął działalność gospodarczą w formie spółki, a na początku 1994 roku zarejestrował samodzielną działalność gospodarczą, którą prowadzi do chwili obecnej. Z uzyskiwanych dochodów uczestnik finansował potrzeby uczących się dzieci. W dniu 22 czerwca 2007 roku J. P. sprzedał opisaną wyżej nieruchomość położoną w T. bratu J. K. za kwotę 60 000 zł. Uczestnik nie rozliczył się z wnioskodawczynią z otrzymanej za sprzedaż nieruchomości kwoty, utrzymując, iż przeznaczył ją na uregulowanie zobowiązań w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Oszczędności uczestnika gromadzone w okresie pracy na terenie USA były złożone na lokacie bankowej, a następnie zostały przez niego podjęte i zdeponowane w domu. Część tych oszczędności została przywłaszczona przez córkę uczestników, a pozostałe wydatkowane na bieżące potrzeby. Wnioskodawczyni w trakcie trwania małżeństwa pracowała do 31 stycznia 1990 roku w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku asystenta projektanta. Następnie w okresach: od 6 lutego 1990 roku do 19 stycznia 1993 roku, od 27 lipca 1993 roku do 29 lipca 1993 roku i od 4 listopada1 1994 roku do 3 lutego 1994 roku była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna. Aktualna wartość spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ulicy (...) wynosi 267 500 zł, zaś wartość nieruchomości rolnej – działki gruntu numer (...) położonej w miejscowości O. wynosi 21 150 zł. Aktualna wartość sprzedanych działek gruntu rolnego, położonych w miejscowości T., wynosi 100 900 zł. Strony zamieszkują wspólnie w lokalu nr (...) położonym w L. przy ulicy (...) do chwili obecnej, przy czym należności związane z utrzymaniem lokalu ponosi wnioskodawczyni. W dniu 17 grudnia 2013 roku J. P. uiścił B. P. kwotę 4 000 zł tytułem zaliczki na opłaty za mieszkanie. W dniu 23 listopada 2015 roku J. P. uiścił B. P. kwotę 1 740 zł tytułem zaliczki na opłaty za mieszkanie. Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 roku J. P. przedstawił dowód przelewu na rzecz B. P. kwoty 1 200 zł tytułem opłat za utrzymanie lokalu. Wyrokiem z dnia 21 maja 2007 roku w sprawie III C 1660/06 został orzeczony rozwód J. i B. małżonków P. z winy uczestnika – J. P.. W treści przedmiotowego wyroku Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił sposób korzystania z mieszkania położonego w L. przy ulicy (...) w ten sposób, że duży pokój i mały pokój przyznał do wyłącznego korzystania B. P., średni pokój przyznał J. P., zaś pozostałe pomieszczenia: przedpokój, kuchnię, łazienkę i wc przyznał do wspólnego korzystania. J. P. był oskarżony o to, że w okresie czasu od czerwca 2004 roku daty bliżej nieustalonej do 22 stycznia 2007 roku w L. znęcał się psychicznie nad swoją żoną B. P. oraz córką A. w ten sposób, że bez powodu wszczynał awantury, podczas których wyzywał członków rodziny słowami wulgarnymi, utrudniał korzystanie z mieszkania, groził swojej żonie popełnieniem przestępstwa na jej osobie, tj. o czyn z art. 207 § 1 k.k. W postępowaniu karnym w dniu 23 listopada 2007 roku strony zawarły ugodę przed mediatorem, w której ustaliły, że każda z nich będzie uczestniczyła w 33 % kosztów utrzymania mieszkania (kosztach energii elektrycznej, opłat mieszkaniowych w spółdzielni mieszkaniowej), zaś całość opłat za telewizję ponosić będzie J. P., z kolei opłaty za radio miały ponosić B. i A. P.. Uczestnik zobowiązał się do pokrywania w 100 % dopłat za ogrzewanie. W treści ugody uczestnik zadeklarował opuszczenie wspólnego mieszkania do końca stycznia 2010 roku. Postępowanie karne przeciwko J. P., prowadzone pod sygn. akt XV K 209/07, zostało umorzone z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną czynu. Wnioskodawczyni B. P. ma 60 lat, z zawodu jest archiwistką, nieprzerwanie pracuje od 1994 roku, osiąga dochody w wysokości około 1 500 zł miesięcznie, nie ma tytułu prawnego do innego lokalu, nie posiada innego majątku poza majątkiem objętego małżeńską wspólnością majątkową, nie ma nikogo na utrzymaniu, nie ma zdolności kredytowej. Wnioskodawczyni nie ma orzeczenia o niezdolności do pracy ani o niepełnosprawności, leczy się na tarczycę i POCHP. Uczestnik J. P. ma 71 lat, z zawodu jest inżynierem budownictwa, utrzymuje się z renty i prowadzenia działalności gospodarczej. Osiąga dochody w wysokości około 4 000 zł. Jest zdrowy. Nie ma nikogo na utrzymaniu, nie posiada innego majątku poza majątkiem objętym małżeńską wspólnością majątkową. Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny. Na podstawie przeprowadzonych dowodów Sąd pierwszej instancji uznał, że sprzedane przez uczestnika działki gruntu rolnego, położone w miejscowości T., stanowiły majątek wspólny uczestników, albowiem zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa, za środki pochodzące z dochodów uczestnika z pracy zawodowej (prowadzonej działalności gospodarczej), co przyznał sam uczestnik. Sąd Rejonowy dał wiarę w całości twierdzeniom uczestnika dotyczącym jego wyjazdu za granicę w celach zarobkowych oraz przesyłania byłej małżonce znacznych sum, które pozwoliły nie tylko na przekształcenie lokalu mieszkalnego w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, ale również na utrzymanie rodziny. Wskazywane okoliczności zostały bowiem potwierdzone przez zeznania świadków oraz złożone do akt sprawy dokumenty. Sąd pierwszej instancji uznał za wiarygodne zeznania L. M. w części dotyczącej okoliczności bezspornych pomiędzy uczestnikami, a więc dotyczących wyjazdu uczestnika do Stanów Zjednoczonych oraz dokonania przekształcenia prawa do lokalu przysługującego małżonkom z lokatorskiego na własnościowe. Nie dał mu natomiast wiary w zakresie, w jakim twierdził, że kwota 100 dolarów została przekazana przez matkę jedynie na rzecz wnioskodawczyni w celu przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Z analizy akt sprawy i zawartych w niej dowodów wynika bowiem bezsprzecznie, że uczestnik postępowania J. P. w okresie przekształcenia lokalu przekazywał byłej żonie środki finansowe w wysokości pozwalającej na uiszczenie tej kwoty, co więcej uczestnik pojechał do USA niejako „na miejsce” matki wnioskodawczyni, nie było żadnych konfliktów pomiędzy uczestnikiem a matką wnioskodawczyni, trudno więc uznać, aby matka wnioskodawczyni dokonała darowizny jedynie na rzecz córki a nie obojga małżonków. Zdaniem Sądu Rejonowego zeznania świadka miału jedynie na celu potrzeby niniejszej sprawy – potwierdzenie wersji prezentowanej przez wnioskodawczynię. Podobnie, w ocenie Sądu Rejonowego zeznania E. K. należy uznać za prawdziwe jedynie w niewielkim zakresie. Nie zasługują na wiarę twierdzenia świadka o tym, że B. P. „nie starczało na życie”, skoro J. P. przesyłał żonie znaczne kwoty i paczki rzeczowe oraz kupował sprzęt AGD i RTV. Łączna wartość tych środków wyniosła około 7 000 USD i była to w tamtym okresie niebagatelna kwota, pozwalająca na utrzymanie siebie i rodziny przez okres wielu miesięcy. Wskazywany przez świadka brak środków należy wiązać raczej z niewłaściwym gospodarowaniem powierzonymi środkami przez wnioskodawczynię. Sąd Rejonowy uznał za wiarygodne zeznania świadków D. S. i R. P. w zakresie, w jakim wskazały, że B. P. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Sąd pierwszej instancji odmówił natomiast wiary zeznaniom tych świadków w części, w której wskazywały, iż B. P. nie żyła w sposób dostatni. Za wiarygodne Sąd Rejonowy uznał zeznania świadków B. Z. i T. G., zaznaczając, że ten ostatni jedynie przypuszczał, jakie było przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości położonych w T. i bazował na relacji uczestnika. Zdaniem Sądu Rejonowego w tym zakresie nie są wiarygodne zeznania świadka J. K. oraz zeznania uczestnika J. P.. Zobowiązania uczestnika miały powstać w latach 2001-2004 i w tym też okresie miały mieć miejsce pożyczki od członków rodziny, tymczasem w latach 2000-2001 uczestnik odnotował dochody na łączną kwotę ponad 66 000 zł (k. 336-343). Uczestnik nie udowodnił wysokości obciążających go zobowiązań ani wysokości kwot przeznaczonych na zapłatę dla kontrahentów, czyli rzeczywistego przeznaczenia udzielonych mu przez członków rodziny pożyczek. Problemy uczestnika można odnosić, jak podaje wnioskodawczyni, do trudności w pozyskaniu intratnych zleceń, czy też opieszałości w regulowaniu zobowiązań a nie wiązać je z brakiem środków. Zdaniem Sądu Rejonowego wersja prezentowana przez uczestnika i świadka J. K. ma jedynie na celu uniknięcie przez uczestnika rozliczenia się z wnioskodawczynią z uzyskanych ze sprzedaży tej nieruchomości środków. Sąd Rejonowy podzielił opinie biegłego sądowego z zakresu budownictwa i wyceny L. W. w zakresie wyceny składników majątku wspólnego i nieruchomości w T., natomiast nie podzielił w tym zakresie opinii biegłego A. S., uznając, iż ten ostatni błędnie zakwalifikował położenie szacowanej nieruchomości w T. i niewłaściwie uwzględnił przy wycenie transakcję znacznie odbiegającą cenowo od innych, co skutkowało niewłaściwą wyceną. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy przywołał przepisy art. 46 k.r.io. i art. 567 § 3 k.p.c., wskazując, że odpowiednie zastosowanie do postępowania o podział majątku wspólnego mają przepisy o dziale spadku (art. 680 k.p.c. – art. 689 k.p.c.), zaś w oparciu o art. 688 k.p.c. na mocy kolejnego odesłania odpowiednie zastosowanie mają przepisy o zniesieniu współwłasności (art. 617 k.p.c. – art. 625 k.p.c.). W sprawie o podział majątku wspólnego między byłymi małżonkami sąd z urzędu ustala, na podstawie art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c., skład i wartość majątku wspólnego byłych małżonków. Ustrój wspólności ustawowej istniał pomiędzy B. P. i J. P. od 3 czerwca 1978 roku do 12 września 2007 roku (uprawomocnienie się wyroku rozwodowego). Z dniem 20 stycznia 2005 roku doszło do zmiany przepisów k.r.io. o majątku wspólnym i zgodnie z art 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 roku, Nr 162, poz. 1691) zastosowanie mają przepisy k.r.io. w obecnym brzmieniu. Zgodnie z art. 31 k.r.io. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Podział majątku wspólnego obejmuje składniki majątkowe, które były elementami majątku wspólnego w chwili ustania wspólności ustawowej i które istnieją w chwili dokonywania podziału. Uwzględnia się, ale tylko w ramach rozliczeń, tj. rachunkowo, składniki majątkowe, które zostały bezprawnie zbyte, zniszczone, zużyte lub roztrwonione przez jedno z małżonków po ustaniu wspólności ustawowej. Sąd Rejonowy wskazał, że w skład majątku wspólnego uczestników wchodzą: - spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w L. przy ulicy (...), o wartości 267 500 zł, - nieruchomość rolna – działka gruntu numer (...), położona w miejscowości O., o wartości 21 150 zł. Sąd Rejonowy przypomniał, że zgodnie z art. 215 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 roku – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1982 roku, Nr 30, poz. 210, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie przydziału lokalu mieszkalnego spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego staje się przedmiotem wspólności łącznej obojga małżonków w razie jego nabycia w drodze przydziału w czasie trwania małżeństwa na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny. Ewentualna wpłata jednego z małżonków na wkład mieszkaniowy albo budowlany z majątku odrębnego jednego lub obojga małżonków stanowi nakład z majątku odrębnego na majątek wspólny. W skład majątku wspólnego wchodziła też nieruchomość położona w T., nabyta w trakcie trwania małżeństwa ze środków stanowiących wynagrodzenie za pracę uczestnika. Została ona jednak zbyta jeszcze w trakcie trwania małżeństwa, a uczestnik nie rozliczył się z wnioskodawczynią z uzyskanej w ten sposób kwoty. Wobec tego wartość tej nieruchomości podlega zaliczeniu na poczet udziału uczestnika. Zgodnie z art. 43 § 1 k.r.io. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku (§ 2). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Przez „przyczynienie się do powstania majątku wspólnego” rozumie się całokształt starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspokajanie jej potrzeb, a więc nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez każdego z nich, lecz także i to, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich w sposób lekkomyślny. B. P. i J. P. w okresie trwania wspólności ustawowej uzyskiwali dochody z pracy zarobkowej, za wyjątkiem okresu, w którym wnioskodawczyni B. P. nie pracowała i zajmowała się dziećmi. Wprawdzie wysokość dochodów wnioskodawczyni kształtowała się zasadniczo na niższym poziomie niż uczestnika, jednakże nie może to mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Nie można bowiem pominąć tego, że wnioskodawczyni bezpośrednio po urodzeniu dzieci zajmowała się jedynie domem i dziećmi. Należy więc uwzględnić jej osobisty nakład pracy związany z wychowaniem dzieci i prowadzeniem gospodarstwa domowego. Rozwód J. i B. P. został orzeczony z winy uczestnika. Niewątpliwie już w trakcie pobytu J. P. w Stanach Zjednoczonych małżonkowie zaczęli oddalać się od siebie. Wnioskodawca zajął się kwestią finansowego utrzymywania rodziny i pomnażania dóbr materialnych, powierzając obowiązki w zakresie opieki nad dziećmi żonie. Starał się zapewnić bliskim godziwy byt, aby wracając do żony i dzieci dysponować pewnym zapleczem finansowym, stanowiącym dobry start dla rodziny, przy czym dążenie do zapewnienia odpowiedniego statusu materialnego przesłoniło mu inne wartości i obowiązki, jakie wiążą się z zawarciem związku małżeńskiego i posiadaniem dzieci. Starał się kontrolować wydatkowanie przez wnioskodawczynię przekazywanych jej pieniędzy i miał o to pretensje, zaczął też podejmować decyzje finansowe bez uzgodnienia z żoną. Sąd Rejonowy nie znalazł jednak przesłanek do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, a ciężar wykazania tych okoliczności spoczywał na wnioskodawczyni. Uwzględniając stanowisko stron co do sposobu podziału majątku wspólnego Sąd Rejonowy przyznał oba istniejące składniki uczestnikowi J. P.. Co prawda wnioskodawczyni pierwotnie domagała się przyznania jej lokalu mieszkalnego z obowiązkiem spłaty męża w okresie dziesięciu lat, jednakże w ocenie Sądu Rejonowego nie byłaby ona w stanie podołać spłacie, gdyż osiąga stosunkowo niskie dochody i w bliskiej perspektywie zamierza przejść na emeryturę. Uczestnik osiąga istotnie wyższe dochody i jest w stanie spłacić wnioskodawczynię w deklarowanym przez siebie okresie. Na poczet udziału uczestnika Sąd Rejonowy zaliczył również wartość zbytej przez niego nieruchomości w T.. Wartość składników majątkowych przyznanych J. P. wynosi zatem 389 510 zł (267 500 zł + 21 150 zł + 100 900 zł). Jeżeli nie daje się przeprowadzić fizycznego podziału w taki sposób, żeby wartościowo odpowiadał on udziałom małżonków, wynikłe z tego tytułu różnice wyrównuje się przez dopłaty pieniężne (art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c., art. 623 k.p.c. w zw. z art. 212 § 1 k.c.). Zgodnie z art. 212 § 3 k.c. w przypadku ustalenia dopłat sąd oznacza termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek. Należna wnioskodawczyni spłata powinna wynieść 194 755 zł i Sąd Rejonowy zasądził ją od J. P. na rzecz B. P., płatną w terminie roku od uprawomocnienia się orzeczenia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności. W ocenie Sądu Rejonowego uczestnik zdoła zgromadzić odpowiednią kwotę w celu rozliczenia się z wnioskodawczynią. W przeciągu tego okresu J. P. może skorzystać chociażby z kredytu bankowego w celu pozyskania środków na ten cel i nie powinien mieć problemu ze zdolnością kredytową. Wnioskodawczyni w ciągu dwóch miesięcy od dnia dokonania zapłaty na jej rzecz pełnej kwoty zasądzonej tytułem spłaty będzie musiała opuścić mieszkanie i zapewnić sobie nowe miejsce zamieszkania (art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 624 k.p.c. i art. 688 k.p.c.). Były małżonek, któremu w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej sąd nakazał wydanie spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład majątku wspólnego, jest lokatorem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 roku, Nr 71, poz. 733, ze zm.). Zdaniem Sądu Rejonowego brak jest jednak podstaw do przyznania wnioskodawczyni uprawnienia do lokalu socjalnego, gdyż nie spełnia ona żadnego z kryteriów z art. 14 ust. 4 cyt. ustawy. Wnioskodawczyni wprawdzie nie posiada tytułu prawnego do innego lokalu, ale pozostaje w stosunku pracy, osiąga stałe dochody na poziomie 1 500 zł, nie jest chora obłożnie, nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy ani o niepełnosprawności, co więcej wysokość zasądzonej spłaty pozwoli jej zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Zgodnie z art. 567 § 1 k.p.c. w postępowaniu o podział majątku Sąd rozstrzyga także o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Podstawę materialnoprawną roszczenia w przedmiocie rozliczenia wydatków i nakładów stanowi art. 45 § 1 k.r.io., zgodnie z którym każdy z małżonków powinien zwrócić nakłady i wydatki poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty. Może także żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Wnioskodawczyni domagała się rozliczenia nakładów dokonanych z majątku osobistego na majątek wspólny w postaci opłat za mieszkanie za okres od września 2007 roku do kwietnia 2016 roku w łącznej kwocie 6 013 78 zł. Analizując zestawienie należności z tego tytułu Sąd Rejonowy wyliczył, że uczestnik powinien zapłacić wnioskodawczyni z tego tytułu kwotę 4 813,78 zł i określił krótszy termin zapłaty tej należności. Za niezasadne Sąd Rejonowy uznał roszczenie wnioskodawczyni o wynagrodzenie za utracone korzyści, które wnioskodawczyni by osiągnęła, gdyby uczestnik wyprowadził się z lokalu mieszkalnego tak, jak zadeklarował w ugodzie zawartej w sprawie XVK 209/07. Zgodnie z art. 34 1 k.r.io. każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka. Na mocy orzeczenia Sądu Okręgowego w Lublinie w sprawie III C 1660/06 został uregulowany sposób korzystania ze wspólnego mieszkania i do czasu podziału majątku wspólnego brak było podstaw do żądania opuszczenia lokalu przez uczestnika. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Rejonowy uzasadnił art. 520 § 1 k.p.c., rozliczając również nieuiszczone koszty sądowe tak, aby każdy z uczestników poniósł je w połowie (art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz. U. z 2005 roku, Nr 167, poz. 1398, ze zm.). * Apelację od tego postanowienia wnieśli wnioskodawczyni i uczestnik. Wnioskodawczyni wskazała, iż zaskarża postanowienie Sądu Rejonowego w punktach II. i III. Wnioskodawczyni zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.