Sygn. akt II Ca 303/13 POSTANOWIENIE Dnia 7 września 2017 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski – spr. Sędziowie: Sądu Okręgowego Dariusz Iskra Sądu Rejonowego Anna Wołucka-Ławnikowicz (del.) Protokolant: Katarzyna Gustaw po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 roku na rozprawie sprawy z wniosku (...) Spółki Akcyjnej w W. z udziałem S. L. i J. L. o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 29 listopada 2012 roku, sygn. akt I Ns 538/11 postanawia: I. oddalić apelację; II. zasądzić od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz S. L. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Anna Wołucka-Ławnikowicz Andrzej Mikołajewski Dariusz Iskra Sygn. akt II Ca 303/13 UZASADNIENIE W dniu 11 października 2010 roku wnioskodawca (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o stwierdzenie, że nabył z dniem 31 grudnia 2001 roku przez zasiedzenie służebność gruntową na działce nr (...), wchodzącej w skład nieruchomości położonej w K., polegającą na prawie dostępu do przeprowadzonych przez tę działkę linii energetycznych SN 15 kV wraz ze słupami i obejmującą prawo wstępu i wjazdu na nieruchomość w celu konserwacji, napraw i korzystania z istniejących tam trwałych i widocznych urządzeń energetycznych, przy czym w toku sprawy sprecyzował, że chodzi o zasiedzenie dwóch pasów gruntu przebiegających pod napowietrznymi liniami energetycznymi SN 15 kV, każdy o szerokości 5,3 m i długości odpowiadającej długości działki nr (...). * Postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 roku Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku: I. oddalił wniosek (...) Spółki Akcyjnej w W. o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej; II. nakazał ściągnąć od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1 062,31 zł tytułem wydatków postępowania, które pokryte zostały tymczasowo z sum budżetowych; III. zasądził od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz S. L. kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. * Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny. S. L. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...), położonej w K., gmina M., o pow. 0,28 ha. Decyzją Wojewody L. z dnia 5 stycznia 1978 roku zatwierdzony został plan realizacyjny na budowę dwóch linii SN 15 kV zasilających podstację trakcyjną (...). W dniu 30 stycznia 1980 roku Naczelnik Gminy M. na podstawie art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wydał decyzję zezwalającą Przedsiębiorstwu Państwowemu (...) na przeprowadzenie dwóch linii SN 15 kV zasilających podstację trakcyjną (...), która miała biec m. in. przez działkę S. L. oraz przebudowę dwóch linii SN-ZE. W decyzji wskazano także, że ograniczenie prawa własności m. in. nieruchomości S. L. polega na zakazie wznoszenia budynków mieszkalnych i inwentarskich, sadzenia drzew wysokopiennych i sadzenia plantacji o charakterze łatwopalnym w pasie o szerokości 30 m. Nadto, w decyzji tej podano, że osobom upoważnionym przez inwestora ( (...)) przysługuje na podstawie art. 35 ust. 2 cyt. już ustawy prawo dostępu do wybudowanych urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Decyzja z dnia 30 stycznia 1980 roku nie została nigdy skutecznie doręczona S. L. i nie wyraził on zgody na przeprowadzenie przez jego działkę w/w linii. W dniu 31 października 1980 roku Wojewoda L. wydał decyzję, w której ustalił miejsce i warunki realizacji inwestycji oraz udzielił pozwolenia na budowę Przedsiębiorstwu Państwowemu (...), a dokładnie jego jednostce organizacyjnej – Biuru (...) Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w zakresie budowy przedmiotowych dwóch linii energetycznych SN 15kV, które służyć miały potrzebom zasilania trakcyjnego (ruch pociągów), a także potrzebom odbiorców indywidualnych. W decyzji wydano także zezwolenie na przebudowę kolidujących z tą inwestycją dwóch linii kablowych: SN 15 kV i 30 kV. Decyzja wydana przez Wojewodę była ostateczna. Następnie, w oparciu o powyższe decyzje rozpoczęto budowę w/w linii, które zbudowane zostały w latach 1980 – 1981 przez Przedsiębiorstwo Państwowe (...). Budowę obiektów zasilających sieć trakcyjną zakończono pod koniec 1981 roku i w tym też roku przekazano linie do eksploatacji służbie energetycznej (...). W dniu 11 grudnia 1981 roku Przedsiębiorstwo Państwowe (...) rozpoczęło korzystanie z przedmiotowych linii. W tym bowiem dniu Zakład (...) w L. rozpoczął dostarczanie do Podstacji Trakcyjnej (...) energii elektrycznej przesyłanej następnie liniami SN 15 kV. Następnie linie te zostały wpisane do „Księgi inwentarzowej środków trwałych nr 11”, prowadzonej przez Przedsiębiorstwo Państwowe (...) pod poz. nr 374, gdzie w rubryce nr 6 za datę przyjęcia do użytkowania wskazano dzień 31 grudnia 1981 roku. Przedmiotowe linie SN 15 kV użytkowane były nieprzerwanie od momentu ich oddania do początku 2011 roku, kolejno przez: Przedsiębiorstwo Państwowe (...), (...) Państwowe S. A, (...) Sp. z o. o. i od 30 września 2001 roku przez (...) S. A. w W. w warunkach następstwa prawnego. W tym czasie te podmioty poprzez swoich pracowników dokonywały przeglądów i konserwacji w/w linii, w tym na odcinku biegnącym nad przedmiotową działką, w cyklach rocznych i pięcioletnich. W razie stwierdzenia przez pracowników konieczności wycięcia gałęzi na działce nr (...) należącej do S. L. z uwagi na ich zagrażanie liniom energetycznym, pracownicy ci zwracali się o to do S. L. (także wówczas zatrudnionego w (...)), a ten je wycinał, względnie sami dokonywali wycinki. W dniu 30 grudnia 2009 roku S. L. wezwał (...) S. A. do zawarcia odpłatnej umowy służebności przesyłu. W 2010 roku wybudowane zostały nowe linie zasilające Podstację Trakcyjną w Ś., w efekcie czego na początku 2011 roku (...) zaprzestało korzystania z przedmiotowych linii. (...) S. A. z dnia 21 grudnia 2010 roku linie te postawione zostały w stan likwidacji. Prace nad ich demontażem zostały rozpoczęte w dniu 24 lutego 2011 roku i były prowadzone etapami na podstawie wydawanych przez Starostę (...) pozwoleń na demontaż: z 22 grudnia 2010 roku, z 31 sierpnia 2011 roku i z 24 października 2011 roku. W efekcie, na początku grudnia 2011 roku przedmiotowe linie zostały zdjęte także nad działką S. L.. Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny, podkreślając, że w znacznej części nie był on sporny. Istotnym faktem spornym w sprawie była kwestia doręczenia uczestnikowi S. L. odpisu decyzji z dnia 30 stycznia 1980 roku. a w konsekwencji ustalenie, czy poprzednik prawny wnioskodawcy Przedsiębiorstwo Państwowe (...) dysponował ostateczną decyzją pozwalającą mu dysponować nieruchomością uczestnika w zakresie lokalizacji na niej linii energetycznych, ich eksploatacji i konserwacji. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne. Uczestnik zeznał, że decyzja ta nie została mu doręczona i Sąd Rejonowy uznał ten dowód za wiarygodny. Wnioskodawca złożył do akt jedynie kserokopię przedmiotowej decyzji, z której w żaden sposób nie wynika, czy decyzja ta stała się ostateczna. Nie przedłożył zaświadczenia uprawnionego organu w tym przedmiocie, ani dowodu jej doręczenia uczestnikowi. W tym zakresie za niewystarczające Sąd Rejonowy uznał zeznania W. W., który widział jedynie kserokopie dokumentów, a pracę w (...) rozpoczął w 1982 roku. Ostateczności tej decyzji nie potwierdza również dokument z k. 100, który dotyczy jedynie odbioru wykonanej instalacji elektrycznej. W konsekwencji Sąd Rejonowy przyjął, że decyzja ta nie miała przymiotu ostateczności, natomiast nie podzielił zarzutów uczestnika, iż nie dotyczyła ona przedmiotowych linii energetycznych, wskazując, że przebieg tych linii wskazano w załącznikach do decyzji i jest ona powiązana z późniejszą decyzją Wojewody L. o pozwoleniu na budowę. W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy obdarzył wiarą dowody z dokumentów i dowody osobowe. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał wniosek za niezasadny. W myśl art. 292 k.c. służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Przesłanką nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia zgodnie z art. 172 k.c. jest samoistne, nieprzerwane jej posiadanie przez okres wskazany w ustawie (obecnie 20 lat w przypadku posiadania w dobrej wierze lub 30 lat przy posiadaniu w złej wierze, na gruncie przepisów obowiązujących do 1 października 1990 roku – odpowiednio 10 i 20 lat). W myśl art. 352 k.c. kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności jest posiadaczem służebności. Od 3 sierpnia 2008 roku przepisy k.c. przewidują istnienie służebności przesyłu, uregulowanej w art. 305 1 k.c. i nast., której treścią jest korzystanie przez przedsiębiorcę w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszcza się możliwość zasiedzenia służebności gruntowej i służebności przesyłu, przy czym, jeżeli termin prowadzący do zasiedzenia służebności upłynął przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, możliwe jest zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. W niniejszej sprawie poprzednicy prawni wnioskodawcy korzystali z nieruchomości uczestnika w zakresie odpowiadającym posiadaniu służebności gruntowej od 11 grudnia 1981 roku do przełomu lat 2010 i 2011, kiedy to linie wyłączono z eksploatacji (a na początku grudnia 2011 roku zostały one zdemontowane nad działką uczestnika). Sąd Rejonowy odwołał się do domniemania dobrej wiary (art. 7 k.c.), jednakże stwierdził, że domniemanie to zostało w niniejszej sprawie obalone, gdyż poprzednicy prawni wnioskodawcy zaczęli korzystać z nieruchomości uczestnika na podstawie nieostatecznej decyzji z dnia 30 stycznia 1980 roku, wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W tym zakresie Sąd Rejonowy odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego a na podstawie orzecznictwa i doktryny z zakresu prawa administracyjnego uznał decyzję administracyjną niedoręczoną stronie za nieistniejącą. Tym samym poprzednik prawny wnioskodawcy uzyskał posiadanie służebności gruntowej w złej wierze i nie wykazał, aby posiadał tę służebność przez okres 30 lat. Sąd Rejonowy nie podzielił natomiast twierdzenia wnioskodawcy, jakoby jego tytuł prawny do korzystania z nieruchomości uczestnika stanowiła decyzja Wojewody L. z dnia 31 października 1980 roku, ustalająca miejsce i warunki jej realizacji oraz udzielająca pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Rejonowy uzasadnił przepisami art. 520 § 2 k.p.c. i art. 98 k.p.c., wskazując, że na zasądzoną od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 257 zł składa się wynagrodzenie adwokata w stawce 240 zł zgodnie z § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. * Apelację od tego postanowienia wniósł wnioskodawca (...) Spółka Akcyjna w W., zaskarżając postanowienie Sądu Rejonowego w całości. Wnioskodawca zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 229 k.p.c. poprzez uznanie za nieudowodniony faktu, który w toku postępowania został przyznany przez uczestnika, tj. zgody uczestnika na korzystanie z jego nieruchomości przez pracowników wnioskodawcy celem konserwacji linii energetycznych SN 15 kV (dokonywanie tych prac wspólnie z pracownikami wnioskodawcy), a tym samym braku sprzeciwu uczestnika w tym zakresie, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 231 k.p.c. i brak uznania, że decyzja Naczelnika Gminy M. z dnia 30 stycznia 1980 roku została faktycznie doręczona uczestnikowi, 2. art. 231 k.p.c. przez uznanie faktu nieistnienia ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia 30 stycznia 1980 roku za ustalony pomimo braku ku temu dostatecznej podstawy w zebranym materiale dowodowym, 3. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 3 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. wskutek przyjęcia, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.