II CSK 343/10 r., w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że waloryzacja sądowa renty płaconej na podstawie umowy ubezpieczenia renty odroczonej ( (...) § 3 kc) wyłącza możliwość jej podwyższenia na podstawie postanowień przewidujących waloryzację umowną zamieszczoną w umowie ubezpieczenia (art. 805 kc). Zdaniem Sądu powyższy pogląd pozwanego jest chybiony, bowiem brak jest dowodów w sprawie zmieniających lub uchylających punkt 2 klauzul specjalnych, a więc dalej obowiązują. Po drugie powód nie wskazywał na spadek siły nabywczej pieniądza jako podstawę swojego roszczenia tylko odwołał się do postanowień umowy. Materialnoprawną podstawę żądania powoda jest więc nie art.
805 kc w powiązaniu z odpowiednimi postanowieniami umowy. Podkreślić należy, iż Sądy I jak i II instancji w analizowanej sprawie już wielokrotnie nie podzieliły tej argumentacji pozwanego i podwyższały zgodnie z postanowieniami umowy zwaloryzowaną rentę miesięczną. Sąd waloryzował jedynie wysokość raty miesięcznej renty odroczonej wyrokiem z dnia 30 czerwca 1994 roku w sprawie I C 232/94, ale nie zmienił warunków łączącej strony umowy. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu obciążając nimi w całości pozwanego. Do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przez powoda Sąd zaliczył opłatę od pozwu w kwocie 250,00 złotych oraz wynagrodzenie adwokata wraz z opłatą za pełnomocnictwo w łącznej kwocie 1.217,00 złotych. Powyższy wyrok zaskarżył w całości pozwany. Apelacja zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca: - naruszenie prawa materialnego przez tj. art. 805 k.c. w związku z art.
poprzez podwyższenie już zwaloryzowanej przez Sąd renty na podstawie postanowień przewidujących waloryzację umowną. Apelujący wnosił o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest uzasadniona albowiem trafnie podnosi zarzut obrazy wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, tj. art.
805 kc. Należy zauważyć, iż przedmiotowa „Renta odroczona” wynikająca z polisy Nr (...) była już przedmiotem waloryzacji sądowej na podstawie art.
prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 1994 roku zwaloryzował wynikające z tej umowy należne powodowi świadczenie zmieniając ówczesne warunki łączącej strony umowy i uznając, iż należna powodowi renta miesięczna – wynikająca z tejże umowy – powinna stanowić 13 % średniego miesięcznego wynagrodzenia. Faktem jest, że późniejszymi wyrokami w kolejnych sprawach – powołanymi zresztą przez Sąd I instancji – Sąd podwyższał należną powodowi rentę o 10,5 % rocznie stosując postanowienia umowne w jej pierwotnym brzmieniu sprzed waloryzacji sądowej dokonanej w powołanej sprawie I C 232/94, jednakże stanowisko Sądu w tychże sprawach nie wiąże Sądu w niniejszej sprawie w której powód dochodzi podwyższenia renty za kolejne okresy. Sąd II instancji w składzie obecnym podziela stanowisko Sądu w sprawie I C 232/94 (II Cr 200/95), nie podzielając stanowiska Sądów w kolejnych sprawach, które toczyły się po 1995 roku. Umowa ubezpieczeniowa stanowiąca podstawę wypłaty powodowi renty wiąże wprawdzie strony do chwili obecnej, jednakże nie można ściśle stosować jej wszystkich postanowień z uwagi na prawomocne rozstrzygnięcie Sądu waloryzujące przedmiotową rentę w sprawie I C 232/94. Znaczenie powyższego wyroku dla rozstrzygnięcia w kolejnych sprawach o ”podwyższenie renty” jest kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. I tu podnieść należy, że prawomocny wyrok, w którym zwaloryzowano rentę wypłacaną powodowi, jako orzeczenie o charakterze kontradyktoryjnym, uformował wysokość świadczenia pieniężnego obciążającego zobowiązanego także pro futuro. Doszło zatem do prawnego ukształtowania również w tym zakresie zasadniczego elementu stosunku ubezpieczeniowego łączącego strony do chwili obecnej (art. 805 kc.) na podstawie innych przesłanek prawnych (tj. wynikających z art.
kc.) niż przesłanki właściwe dla waloryzacji umownej (art.
W tej sytuacji przyjęta w wyniku waloryzacji sądowej wysokość renty nie może stanowić punktu odniesienia dla dalszej waloryzacji umownej, nawet gdyby strony nie uchyliły tkwiącej w umowie ubezpieczeniowej odpowiedniej wzmianki waloryzacyjnej. Zatem waloryzacja sądowa renty płaconej na podstawie umowy ubezpieczenia renty odroczonej (art.
kc.) wyłącza możliwość jej podwyższania na podstawie postanowień przewidujących waloryzację umowną, zamieszczonych w umowie ubezpieczenia (art. 805 kc.) – vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2011 r. w sprawie II CSK 343/10 – OSNC 2011/9/105. Przeciwne niż wyżej rozumowanie prowadziłoby do niedopuszczalnej podwójnej waloryzacji należnej powodowi renty. Jeśli zważy się z kolei na fakt, że wypłacana ostatnio powodowi renta na podstawie ostatniego wyroku Sądu w sprawie VIII Cupr 112/09 w kwocie po 407,12 zł miesięcznie, jest wyższa niż ustalona renta wyrokiem waloryzującym w sprawie I C 232/94 na 13 % średniej płacy (a to dawałoby bowiem sumę 335,87 zł jako 13 % kwoty 2583,68 zł średniej płacy netto), brak jest także podstaw do dalszej jej waloryzacji sądowej na podstawie art.
Dlatego też, mając na względzie wszystkie powyższe rozważania, wskazujące na trafność przytoczonego w apelacji zarzutu obrazy prawa materialnego, należało na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienić zaskarżony wyrok i oddalić powództwo jako bezzasadne zarówno w świetle przepisu art.
jak i w świetle przepisu art. 805 i
kc, a konsekwencją tego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy była też zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu między stronami. Mając na względzie, sytuację materialną powoda, dysproporcję w tej sytuacji między stronami, z których jedna (ostatecznie wygrywająca sprawę) jest podmiotem gospodarczym prowadzącym szeroką działalność a także fakt, iż powództwo przedmiotowe mogło być spowodowane błędnym wprawdzie, ale przekonaniem powoda o jego słuszności wynikającym z wcześniejszych orzeczeń sądowych, których aktualnie Sąd II instancji nie podzielił, należało uznać, iż zachodzi szczególny przypadek z art. 102 kpc uzasadniający nieobciążaniem E. K. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu za obie instancje na rzecz strony pozwanej.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.