III AUa 471/13

Sygn. akt: III AUa 471/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.) Sędziowie: SSA Janina Kacprzak SSA Iwona Szybka Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Słota po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. w Łodzi sprawy Z. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę, na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt: V U 1915/12; oddala apelację. Sygn. akt III AUa 471/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22 października 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. W.. odmówił Z. M. przyznania emerytury w związku z pracą w szczególnych warunkach. W odwołaniu od decyzji Z. M. wniósł o przyznaniu mu żądanego świadczenia. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Zaskarżonym wyrokiem z 20 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Z. M. urodził się (...) r. Ma wykształcenie zawodowe – ślusarz. Od 13 lipca 1972 r. do 31 marca 1990 r. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w K. Oddział w O. W.. Wystawiono mu świadectwo prac w warunkach szczególnych stwierdzające, że w w/w okresie ubezpieczony, pracując na stanowisku dostawcy, wykonywał ciężkie prace wyładunkowe i załadunkowe. W dokumencie tym zakwalifikowano stanowisko dostawcy jako wymienione w wykazie A dział VIII poz. l pkt.5 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z 17 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu handlu wewnętrznego i usług. Odwołujący wykonywał pracę w oddziale (...) O. W.., podlegającym organizacyjnie pod (...) w K.. Było to przedsiębiorstwo zajmujące się transportem towarów na użytek handlu rozwożąc po sklepach towar z hurtowni lub od producenta. Zasadniczo przewożone były opakowane produkty spożywcze, sprzęt AGD, RTV, materiały chemiczne i budowlane. Pracowano w zespole: kierowca i dostawca- spedytor czyli osoba, do której obowiązków należało prowadzenie dokumentacji związanej z przewożonym towarem oraz jego załadunek na samochód i rozładunek w sklepie. Osoba ta ponosiła też odpowiedzialność za przewożony towar. Towar przeznaczony do sklepów nie był przewożony luzem, był zawsze w opakowaniach: koszach, pojemnikach, napoje butelkowane przewożone były w transporterach. Dodatkowo, poza rozwożeniem towaru do sklepów, transportowano też towary przywożone koleją co łączyło się z rozładunkiem wagonów z węglem czy wapnem (tzw. wahadła). Przy tego typu pracach odwołujący wykonywał pracę ładowacza, pracując fizycznie, łopatą. Pracował przy tych rozładunkach w ramach 12-godzinnych dyżurów w weekendy. S. odwołujący zajmował się głównie rozwożeniem pieczywa we wczesnych godzinach rannych i dopołudniowych, a po skończeniu tej pracy wysyłany był przez dyspozytora do kolejnych przewozów wszelkich towarów jakie zakład dostarczał do sklepów, w zależności od bieżących potrzeb. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał odwołanie za niezasadne. Przywołał art. 184 i art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, a także przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Podkreślił, że warunkiem nabycia prawa do świadczenia jest wykonywanie przez co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu obowiązującym na danym stanowisku pracy. W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stanowi potwierdzenia wykonywania przez odwołującego ciężkich prac za i wyładunkowych w rozumieniu w przepisów o szczególnych warunkach wymienionej w dziale VIII poz. 1 wykazu A prac stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. Sąd nie jest bowiem związany świadectwem pracy w szczególnych warunkach przedłożonym przez odwołującego. Przywołane w nim przepisy resortowe nie wymieniają wskazanego stanowiska pracy – dostawca i odnoszą się do ciężkich prac załadunkowych i wyładunkowych oraz przeładunku materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie. Zatem nie dotyczą wszelkich prac ekip załadunkowych i wyładunkowych i nie z uwagi na fakt dźwigania towarów, ale tylko do prac dotyczących materiałów sypkich, pylistych, toksycznych itp. z uwagi na szkodliwość tych produktów dla zdrowia. Świadectwo nie precyzuje jakiego typu prace odwołujący się wykonywał, zaś materiał dowodowy wyklucza, by odwołujący się stale i w pełnym wymiarze zajmował się towarami szkodliwych dla zdrowia. Spośród rozładowywanych towarów jedynie węgiel czy wapno były luzem, ale transport tego typu produktów nie był pracą wykonywaną stale, w pełnym wymiarze czasu pracy. Co najwyżej dotyczył części ogólnych przewozów, a zasadniczo wykonywane były przez Z. M. prace załadunkowe dotyczyły pieczywa, czy produktów spożywczych, sprzętu AGD, RTV, co nie jest ujęte w wykazie prac w szczególnych warunkach. W świetle powyższych uwag Sąd uznał kwestię zaliczenia okresu zasadniczej służby wojskowej do pracy w szczególnych warunkach za nieistotną, bowiem i tak nie miałaby wpływu na nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku, zatem bezcelowe było prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie. Apelację od wyroku złożył ubezpieczony. Zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 184 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze poprzez nieprzyznanie powodowi prawa do emerytury po błędnym uznaniu, że na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił ponad 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 k.p.c. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie prawa do emerytury ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł również o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu: wyniku badania diagnostycznego z dnia 1 sierpnia 2009 r. Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Przedmiotem sporu było prawo do emerytury związanej z pracą w szczególnych warunkach. Zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2009, Nr 153, poz. 1227 z zm.) ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. uzyskują prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym oraz mają niezbędny okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27 ustawy (tj. 25 lat dla mężczyzn). Warunkiem jest także nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz, do 1 stycznia 2013 r., rozwiązanie stosunku pracy. Warunek odpowiednio długiego okresu pracy w warunkach szczególnych został określony w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43). Okres ów winien wynosić co najmniej 15 lat, a sama praca musi być wymieniona w wykazie A stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia. Z analizy w/w przepisów wynika, że praca w szczególnych warunkach to wyłącznie praca wykonywana w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia. Decydujące znaczenie, w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych, ma możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wspomnianego załącznika. W świetle art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pracami w szczególnych warunkach nie są bowiem wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które zostały rodzajowo wymienione w tymże rozporządzeniu. Zatem nawet wykonywanie pewnych czynności w trudnych dla organizmu warunkach, jeżeli nie można ich zakwalifikować pod jedną z pozycji z wykazu, uniemożliwia traktowania takiego zatrudnienia jako mającego znaczenie z punktu widzenia prawa do emerytury, o jakiem mowa w art. 32 ustawy emerytalnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II UK 21/10, Lex nr 619638). Przedmiotowe rozporządzenie zawiera również § 2 ust. 1, zgodnie z którym okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Stałe wykonywanie takich prac oznacza, że krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku) lub periodyczne, a nie stałe świadczenie pracy, wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia. Nie jest zatem dopuszczalne uwzględnianie przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, przez co tak zatrudniony nie spełniał koniecznego warunku dla uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych, jakim było stałe wykonywanie pracy szkodliwej w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym stanowisku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, Lex 494129). Przyjęcia, iż zatrudniony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy nie niweczą natomiast krótkotrwałe nieobecności na stanowisku pracy związane np. ze szkoleniami, pracami biurowymi, sprawozdawczością. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach w zgłoszonym okresie tj. od 13 lipca 1972 r. do 31 października 1987 r. w oddziale (...) O. W.. Sąd badał tu charakter pracy wnioskodawcy na gruncie poz. 1 działu VIII wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., a więc czy może ona być zakwalifikowana jako ciężka praca załadunkowa i wyładunkowa oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie. Uznał, że nie, gdyż wnioskodawca zajmował się transportem oraz wyładunkiem wszelkiego rodzaju produktów – zarówno sypkich, pylistych itp. ale również i spożywczych czy też AGD. Zatem nie można mówić o stałym i w pełnym wymiarze czasu wykonywaniu prac w warunkach szczególnych. Ustalenie to kwestionował ubezpieczony, podkreślając, że zostało ono dokonane z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c., bowiem dowodowy, w szczególności zeznania świadków, jasno wskazują, że rozwożenie innego rodzaju produktów miało charakter wyjątkowy, pojedynczy. Jest to zarzut niesłuszny. Dostępne w sprawie dowody, w tym właśnie zeznania świadków i samego wnioskodawcy (właściwie to jedyne dowody wobec braku dokumentacji pracowniczej), w pełni potwierdzają ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy. Ubezpieczony wprost oświadczył, że ostatnich latach pracy w (...) (co najmniej „od stanu wojennego”) do jego obowiązków należało najpierw rozwiezienie chleba a następnie od południa innych towarów. Odwołujący wskazał, że woził również inne artykuły spożywcze, artykuły przemysłowe, a także węgiel, koks, wapno. Zaznaczył, że pracował również przy przeładunku węgla, wapna z wagonów kolejowych. Świadek A. T.