Sygn. akt IV U 186/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:SSO Dariusz Płaczek Protokolant: st.sekr.sądowy Patrycja Czarnik po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku w Tarnowie na rozprawie odwołania J. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 18 stycznia 2013 roku nr (...)- (...) w sprawie J. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
(1)) dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej- groziła kara śmierci; 4) zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych w okresie wojny 1939-1945; 5) uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową (...), (...), Ziemi (...), G., P. i (...) oraz W. i M., a także innych ziem zagarniętych przez zaborców; 6) czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w P. w czerwcu 1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu; 7) poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na W. wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką- zgodnie z dyspozycją art. 3 ustawy- zalicza się również czas przebywania: 1) w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych (...) ( (...)) NKWD, a od marca 1946 r. (...) (...), i obozach podległych Wydziałowi O. K.-Filtracyjnych (...), a od marca 1946 r. (...) (...), spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2; 2) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych (...) O. i K. Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. (...) ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski- spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2. Stosownie natomiast do treści art. 4 ust. 1, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:
- a)w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,
- b)w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,
- c)w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa; 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach; 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:
- a)w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych (...) O. i K. Poprawczych (...), a od marca 1946 r. (...) (...),
- b)na przymusowych zesłaniach i deportacji w (...); 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku- za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia (ust. 2). W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było, że w latach 80- tych XX wieku odwołujący był związkowcem i należał do (...). W wyniku aresztowania, na podstawie decyzji z dnia 16.12.1981 r., został internowany i przebywał w zakładzie śledczym w (...). Zdarzenia tego (zdarzeń) nie można zaliczyć do żadnej ze wskazanych w ustawie z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego sytuacji, co warunkowałoby przyznanie ubezpieczonemu odpowiednich świadczeń. W szczególności J. L. nie jest kombatantem, skoro nie brał udziału w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1 ustawy). Nie podejmował również żadnych działań, które można by kwalifikować jako działalność równorzędną z działalnością kombatancką, o której mowa w art. 2 ustawy. Nie przebywał też w niewoli, obozach internowania, więzieniach czy obozach koncentracyjnych, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. Odwołującego nie można również uznać za osobę, która podlegała represjom okresu powojennego. Ustawa wymienia bowiem enumeratywnie co jest represją, zaś aresztowanie na podstawie decyzji z dnia 16.12.1981 r., internowanie i pobyt w zakładzie śledczym warunkom tym w żadnej mierze nie odpowiadają. W szczególności nie sposób przyjmować, by odwołujący przebywał w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku- za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy). Reasumując, w przypadku ubezpieczonego nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, ponieważ podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność aresztowania, internowania i pobytu w areszcie śledczym wykracza poza zakres podmiotowy i przedmiotowy powołanej ustawy. Takie też stanowisko zajmował Sąd Okręgowy w Tarnowie w uzasadnieniach wyroków z dnia 28.09.2009 r., sygn. akt IV U 179/09 i z dnia 15.09.2010 r., sygn. akt IV U 423/09- oddalając odwołania od decyzji ZUS odmawiających ubezpieczonemu przyznania prawa do renty na podstawie przepisów ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W obu przypadkach apelacje od tych wyroków zostały przez Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalane (wyroki: z dnia 14.04.2010 r., sygn. akt III AUa 2288/09 i z dnia 15.06.2011 r., sygn. akt III AUa 1794/10). Niezależnie od tego podnieść należy, że odwołujący- pomimo ukończenia 60 lat- nie spełnia przesłanki o której mowa w art. 14 ust. 3 powołanej ustawy, warunkującej prawo do emerytury, ponieważ urodził się 05.03.1951 r. Zgodnie zaś z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1991 r., kombatanci i inne osoby uprawnione mogą, na swój wniosek, przejść na emeryturę po osiągnięciu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę, jeżeli mają okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury- przy czym- jak wskazano w ust. 3 art. 14, prawo do emerytury dla kombatantów i innych osób uprawnionych przysługuje ubezpieczonym urodzonym przed 01.01.1949 r. Mając na uwadze powyższe, na mocy powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 1 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującemu z urzędu, Sąd rozstrzygnął na podstawie § 15 oraz § 11 ust. 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).