art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) – zwanej dalej ustawą – ubezpieczonym urodzonym po dniu 31.12.1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – tj. 1 stycznia 1999r. – osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek: - ukończenia wieku 60 lat, - legitymowania się okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999r., - legitymowania się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999r., - nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska tylko rodzaj rzeczywiście powierzonej pracy ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26.06.2015r. sygn. akt III AUa 168/15 LEX nr 1761793 ). Ubezpieczony E. R. wiek emerytalny 60 lat ukończył w dniu (...), na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Spornym pozostawało, czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999r. posiada 15 - letni okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, a konkretnie czy istnieją podstawy do zaliczenia do takiej pracy spornych okresów jego zatrudnienia: od dnia 1 lipca 1974r. do dnia 31 marca 1975r. w Państwowym Gospodarstwie Rolnym R., od dnia 1 kwietnia 1975r. do dnia 8 grudnia 1975r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych w B. Zakład (...), od dnia 12 grudnia 1975r. do dnia 31 marca 1978r. w Fabryce (...) w R. oraz w Przedsiębiorstwie (...): od dnia 1 marca 1988r. do dnia 30 listopada 1989r. oraz od dnia 8 maja 1990r. do dnia 30 marca 1991r. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd uznał iż brak jest podstaw do zaliczenia do okresów pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 1 lipca 1974r. do dnia 31 marca 1975r. w Państwowym Gospodarstwie Rolnym R. oraz od dnia 1 kwietnia 1975r. do dnia 8 grudnia 1975r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych w B., gdyż ubezpieczony pracę kierowcy ciągnika ( wykaz A dział VIII poz.3 stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. j.w. ) nie wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z zeznań ubezpieczonego i słuchanych w charakterze świadków M. P. i J. H. byłych współpracowników, pracę kierowcy ciągnika ubezpieczony wykonywał przez cztery dni w tygodniu, w pozostałych zaś dwóch dniach pracował w warsztacie jako mechanik, a taka praca nie kwalifikuje się do prac w warunkach szczególnych. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na danym stanowisku, stale, to jest ciągle wykonuje pracę w szczególnych warunkach i nie wykonuje w tym czasie żadnych innych czynności niezwiązanych z zajmowanym stanowiskiem. W przypadku jednoczesnego wykonywania prac wymienionych w powołanym powyżej rozporządzeniu z niewymienionymi, nawet gdy stosunek tych prac jest nieproporcjonalnie wysoki na rzecz tych pierwszych, przekreśla możliwość uznania za pracę w szczególnych warunkach ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 9 czerwca 2016r. III AUa 157/16 ). Nadto z zeznań w/w świadków i ubezpieczonego wynika, iż jako kierowca ciągnika ubezpieczony zajmował się zarówno transportem, jak również wykonywał prace polowe ( zwłaszcza odnośnie pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych i początkowego okresu pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym R., kiedy ubezpieczony tylko wykonywał prace polowe ). Tymczasem jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2016r. ( I UK 218/15 ) uwzględnienie w wykazie A dziale VIII pod poz. 3 pracy kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych nie oznacza, że należy uznać za pracę w szczególnych warunkach kierowanie tymi pojazdami przy jakichkolwiek innych zadaniach (rodzaju pracy) niż zadania transportowe. Nie można uznać, że praca kierującego ciągnikiem jest zawsze pracą „w transporcie”, także wówczas gdy kierujący niczego nie transportuje, lecz wykonuje przy pomocy ciągnika prace polowe (np. sieje, orze, nawozi, spulchnia glebę itp.). Brak podstaw do zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych również kolejnego spornego okresu zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 12 grudnia 1975r. do dnia 31 marca 1978r. w Fabryce (...) w R., ponieważ ubezpieczony nie wykazał, że wykonywał wówczas prace, które zostały wyszczególnione w katalogach prac w warunkach szczególnych wymienionych w wykazie A i B. Okoliczność, że ubezpieczony świadczył wówczas pracę w pobliżu stanowisk spawalniczych nie uzasadnia zaliczenia tej pracy do pracy w warunkach szczególnych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2014r. ( II UK 51/14 ) wykonywanie pracy przez pracowników zatrudnionych w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych nie mieści się w określeniu „pracy przy spawaniu” wymienionym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i nie uprawnia do wcześniejszej emerytury. Zdaniem Sądu do pracy w warunkach szczególnych można zaliczyć sporne okresy zatrudnienia ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie (...) od dnia 1 marca 1988r. do dnia 30 listopada 1989r. ( 1 rok, 9 miesięcy ) oraz od dnia 8 maja 1990r. do dnia 30 marca 1991r. ( 10 miesięcy i 24 dni ), gdy jak wykazało postępowanie dowodowe, w tym w szczególności zeznania świadków L. G. i J. K. i korelujące z nimi zeznania ubezpieczonego, ubezpieczony w pierwszym z wymienionym okresów wykonywał pracę na stanowisku kierowcy ciągnika, wymienioną w wykazie A dziale VIII poz.3 - „ prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych ”, w kolejnym zaś okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w wykazie A dziale V poz.1 „ roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach ” oraz w wykazie A dziale VIII poz.5 i 6 „ prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości ” i „ prace malarskie konstrukcji na wysokości ”. Uwzględnienie tych okresów pracy w łącznym wymiarze 2 lat, 7 miesięcy i 24 dni do pracy w warunkach szczególnych uznanej przez organ rentowy w wymiarze 12 lat, 1 miesiąca i 1 dnia i tak nie daje ubezpieczonemu na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganych 15 lat takiej pracy, a jedynie 14 lat 8 miesięcy i 25 dni. Zatem ubezpieczony nie spełnia wszystkich niezbędnych przesłanek prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych i stąd świadczenie to mu nie przysługuje. W konsekwencji powyższego, na podstawie powołanych norm prawnych oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne. (-) SSO Grzegorz Tyrka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.