Sygn. akt XII Gz 597/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku oddalił wniosek dłużniczki A. T. o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowiły następujące ustalenia i rozważania. Dłużniczka A. T. nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej jako osoba fizyczna, jednakże pełniła i na chwilę obecną pełni funkcję w organach spółek prawa handlowego. W okresie od dnia 04 grudnia 2006r. do 02 września 2010r. dłużniczka była (...) spółki (...) z siedzibą w S. oraz spółki (...) z siedzibą w S., w której to spółce pełniła również funkcję prezesa. Nadto do dnia 18 marca 2014 roku posiadała także udziały w spółce (...) z siedzibą w G.. Obecnie, od 2012r., dłużniczka pełni funkcję prezesa zarządu spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G.. Spółka (...) nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań, mimo to dłużniczka nie składała wniosku o ogłoszenie upadłości. Stan niewypłacalności spółki powstał najpóźniej w 2015r. W dniu 06 grudnia 2006 roku dłużniczka wraz ze swoim mężem zawarli z Bankiem (...) S.A. z siedzibą we W. umowę o kredyt mieszkaniowy o nr (...) na zakup lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ulicy (...). Lokal mieszkalny został zakupiony z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe dla teściów dłużnika z uwagi na fakt, iż nie posiadali oni zdolności kredytowej. Kredyt w wysokości 280.800,23zł został udzielony na okres 360 miesięcy. W początkowym okresie raty kredytu w wysokości 1300 zł – 1600 zł były regulowane przez męża A. T. z jego rachunku bankowego. Następnie ciężar zobowiązania kredytowego przejęła na siebie teściowa dłużniczki, która regulowała raty kredytu do listopada 2016 roku. W dniu 27 października 2009 roku wnioskodawczyni wraz ze swoim mężem zawarli z Bankiem (...) S.A. z siedzibą we W. umowę o kredyt mieszkaniowy nr (...) na zakup oraz remont domu jednorodzinnego, położonego w miejscowości P.. Kredyt w wysokości 1.382.760,00zł został udzielony na okres 360 miesięcy, z ratą miesięczną w wysokości 6.000,00zł. Kredyt został zabezpieczony na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą we W. hipoteką zwykłą w kwocie 1.382.760,00zł, jako zabezpieczenie spłaty kapitału oraz hipoteką kaucyjną do kwoty 178.645,29zł jako zabezpieczenie odsetek. Kredyt był spłacany do listopada 2016 roku. W dniu 09 października 2012 roku oraz w dniu 15 listopada 2012 roku dłużniczka, jako żona M. T., prezesa zarządu (...) sp. z o.o. spółki komandytowej z siedzibą w G. poręczyła umowy pożyczek zawartych przez (...) Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w G. z D. J. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) D. J. w T., każda na kwotę 500.000,00 zł W okresie zaciągania zobowiązań sytuacja finansowa wnioskodawczyni była stabilna. Dłużniczka była zatrudniona w spółce (...) Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w G., której właścicielem był jej mąż. Nadto pełniła ona funkcję prezesa zarządu w (...) sp. z o.o. Łączne dochody dłużniczki oraz jej męża wynosiły około 15.000,00zł – 25.000,00zł netto miesięcznie. Ogłoszenie upadłości spółki (...) sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w G. w roku 2013, w której dłużniczka była zatrudniona, utrata płynności finansowej zarządzanej przez nią spółki (...), doprowadziły do utraty źródeł dochodów i w konsekwencji wpłynęły negatywnie na jej sytuację finansową. Nadto mąż dłużniczki, mimo podjęcia zatrudnienia w spółce (...) S.A. nie uzyskiwał już tak wysokich dochodów jakie osiągał w spółce (...) Sp. z o.o. sp.k. Nieregulowanie zobowiązań finansowych spowodowało, iż w dniu 21 kwietnia 2016 roku wszczęto wobec wnioskodawczyni postępowanie egzekucyjne, z wniosku wierzyciela D. J., w oparciu o nakaz zapłaty z dnia 09 kwietnia 2014 roku. Także inni wierzycieli domagali się od dłużniczki spłaty swoich należności. Problemy finansowe związane z utratą źródeł dochodów zmusiły wnioskodawczynię do korzystania z pomocy najbliższych. Nadto w dniu 13 listopada 2015 roku dłużniczka, na mocy aneksu do umowy o kredyt mieszkaniowy nr (...), otrzymała karencję w spłacie kapitału kredytu za okres od października 2015 roku do września 2016 roku. Mimo wsparcia ze strony rodziny problemy finansowe dłużniczki pogłębiały się. Wnioskodawczyni nie była w stanie regulować należności z tytułu podatku od nieruchomości położonej w P., należności związanych z zawartą umową ubezpieczenia domu, jak również należności związanych z posiadanym prawem współwłasności lokalu niemieszkalnego, położonego w G. przy ulicy (...) z tytułu podatku od nieruchomości oraz opłat za energię elektryczną. Trudna sytuacja finansowa wpłynęła negatywnie na związek małżeński dłużniczki. Wnioskodawczyni przysługuje udział we współwłasności nieruchomości położonej w P., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr (...), a także udział we współwłasności lokalu niemieszkalnego nr (...), położonego w G. wraz z udziałem we współwłasności lokalu niemieszkalnego – hali garażowej położonej w G.. Obecnie jedynym źródłem dochodów dłużniczki jest zasiłek z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 1.040,00zł, dodatkowo dłużniczka zbiera surowce wtórne. Stan faktyczny sprawy Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy w postaci dokumentów oraz złożone przez dłużniczkę wyjaśnienia. Odnośnie dokumentów Sąd oparł się na większości z nich, zwłaszcza na pismach wierzycieli, organów egzekucyjnych, orzeczeniach sądów. Wynika z nich spójny i logiczny ciąg zdarzeń związanych ze stanem zobowiązań wnioskodawczyni, ich wysokość oraz źródła powstania a także zaniechanie przez dłużniczkę, jako osoby do tego zobowiązanej, złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (...) sp. z o.o. z siedzibą w G.. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wniosek nie jest zasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołując przepisy art. 10, 491 1 i art. 491 2 ust. 1, 491 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. 2016, poz. 2717 z późn.zm.) Sąd Rejonowy wskazał, że z ich treści wynika, iż ogłoszenie upadłości dłużnika będącego osobą fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej uzależnione jest od zaistnienia stanu niewypłacalności dłużnika przy jednoczesnym braku okoliczności opisanych w art. 494 ust. 1- 4 pu. Przepis art. 11 ust. 1 pu stanowi, przy tym, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zdaniem Sądu I instancji analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazywała, że dłużniczka A. T. jest niewypłacalna, zatem zachodzi wobec niej przesłanka pozytywna ogłoszenia upadłości. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, wnioskodawczyni nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli i stan ten ma charakter trwały. Zdaniem Sądu Rejonowego w sprawie zachodzi jednak przesłana negatywna z art. 491 4 ust. 2 pkt. 3 pu, albowiem dłużniczka, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosiła w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. W stanie prawnym obowiązującym w dacie powstania niewypłacalności (...) Sp. z o.o. – zgodnie z art. 21 puin dłużnik był obowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W przypadku dłużnika będącego osobą prawną obowiązek złożenia wniosku o upadłość spoczywa na każdym, kto ma prawo osobę tę reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. W okolicznikach niniejszej sprawy bezspornym było, że A. T. pełni funkcję w zarządzie (...) Sp. z o.o. i miała obowiązek – na podstawie art. 20 i n. puin złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości (...) sp. z o.o. Stan niewypłacalności spółki, reprezentowanej przez nią powstał najpóźniej w grudniu 2015 roku, wówczas bowiem spółka posiadała wymagalne niespłacone zobowiązania wobec co najmniej dwóch wierzycieli (...) S.A. oraz wobec A. S., co wynika ze złożonego spisu wierzycieli. Nie znajduje zatem uzasadnienia twierdzenie wnioskodawczyni złożone w toku przesłuchania jej w charakterze strony, że stan niewypłacalności spółki powstał w marcu 2017r. Złożony do akt postępowania dokument w postaci wykazu wierzycieli spółki wskazuje na istnienie wymagalnych zobowiązań spółki już w 2014r. i kolejnych w latach 2015-2017. Dalej Sąd Rejonowy podkreślił, że zachowanie wnioskodawczyni, obecnie ubiegającej się o ogłoszenie upadłości, która nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu, do którego reprezentowania była umocowana, w terminie dwóch tygodni od daty zaprzestania spłaty zobowiązań przez spółkę, było obiektywnie nieprawidłowe i naruszało art. 21 ust. 1 i 2 puin. Świadczy to również o niezachowaniu należytej staranności, jaka oczekiwana jest od osoby powołanej do jego reprezentacji. Osoba pełniąca funkcje w organach spółek ma obowiązek znać przepisy regulujące działalność gospodarczą i bezwzględnie się do nich stosować. Przy dołożeniu należytej staranności, wymaganej od każdego profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego, dłużniczka winna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki (...) w wymaganym terminie. Tymczasem wnioskodawczyni nie była w stanie racjonalnie wyjaśnić z jakich przyczyn nie złożyła w ustawowym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, Podała jedynie, że obecnie jest na etapie gromadzenia niezbędnej dokumentacji. Okoliczność ta jednak w żadnym stopniu nie usprawiedliwia zaniechania dłużniczki, a jedynie stanowi potwierdzenie faktu niedopełnienia przezeń nałożonych ustawą obowiązków i prowadzenia działalności w realiach niewypłacalności. Wnioskodawczyni nie zachowała należytej staranności w swoim zachowaniu – zaniechała złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości reprezentowanej przez nią spółki, mimo że ciążył na niej taki ustawowy obowiązek. Bez znaczenia pozostają tu przyczyny, z których spółka i dłużniczka popadli w stan niewypłacalności. Istotnym jest to, że stan taki nastąpił, a wnioskodawczyni nie dopełniła związanego z nim obowiązku. W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał, iż dłużniczka A. T. nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu, do którego reprezentowania była umocowana, w wymaganym terminie ze swej winy i tym samym uchybiła obowiązkowi o którym mowa w przepisach ustawy, a tym samym zachodzi w stosunku do jej osoby przesłanka uniemożliwiająca obecnie ogłoszenie jego upadłości jako osoby fizycznej, przewidziana w art. 491 4 ust. 2 pkt. 3 pu. W ocenie Sądu orzekającego przesłankę tę odnosić należy nie tylko do samego przedsiębiorcy jako osoby fizycznej, ale również do reprezentanta przedsiębiorcy, na którym ciążyły ustawowe obowiązki, a z których się nie wywiązał. Celem powołanej regulacji jest bowiem zapobieganie możliwości skorzystania z instytucji upadłości tzw. „konsumenckiej” osobom, które w okresie wcześniejszym wykazały się działaniem wbrew przepisom ustawy, a zatem co do których negatywna jest również ich ocena z punktu widzenia moralnego. Skoro bowiem reprezentant spółki nie złożył w wymaganym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, to działał – w realiach obrotu gospodarczego – w sposób nieprawidłowy, nierzetelny. Taka osoba nie daje rękojmi rzetelnego działania w sytuacji związanej z jej zobowiązaniami, a zatem nie zasługuje na oddłużenie w zakresie własnych zobowiązań. Wskazać także należy, iż możliwość skorzystania z upadłości tzw. „konsumenckiej” ma charakter wyjątkowy, gdyż prowadzi do odstępstwa od zasady, że dłużnicy powinni regulować swoje zobowiązania. Całkowicie otwarta upadłość konsumencka mogłaby promować negatywne postawy społecznie (por. Upadłość konsumencka, Komentarz do nowelizacji prawa upadłościowego i naprawczego pod red. Rafała Adamusa i Bartosza Groble, wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2015r., str. 170). Podnieść również należy, iż postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej ze swej istoty musi być traktowanie jako przywilej dla dłużnika. Porządek i poszanowanie dla przepisów prawa wymaga, aby dłużnicy wykonywali swe zobowiązania, w przeciwnym razie pociągałoby to za sobą negatywne konsekwencje dla wierzycieli. Jednocześnie Sąd I instancji nie znalazł okoliczności, które uzasadniałaby uwzględnienie wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości w oparciu o względy słuszności lub humanitaryzmu. Ponieważ ustawodawca nie wprowadził definicji pojęcia słuszności lub zasad humanitaryzmu Sąd musiał dokonać wykładni tych pojęć w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego w niniejszym postępowaniu. Kierując się zatem przesłanką racjonalnego ustawodawcy przyjął, iż zastosowanie zasady słuszności lub humanitaryzmu będzie się odnosiło do okoliczności o charakterze wyjątkowym, które są niezależne od dłużnika np. długotrwała, ciężka choroba uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia, czy też obiektywne nagłe okoliczności uniemożliwiające spłatę zobowiązań, które nastąpiły po ich zaciągnięciu, a które nie były wcześniej możliwe do przewidzenia. Względy słuszności to powszechnie akceptowane normy moralne i etyczne, obowiązujące wszystkich uczestników życia społecznego. Natomiast względu humanitarne odnoszą się bezpośrednio do danej osoby, zwłaszcza w aspekcie godności człowieka. W ocenie Sądu Rejonowego nie nastąpiły żadne okoliczności uzasadniające obecnie ogłoszenie upadłości dłużnika jako osoby fizycznej w oparciu o zasady humanitaryzmu lub słuszności. Dłużniczka jest osobą stosunkowo młodą, zdrową, ze sporym doświadczeniem zawodowym, mającą możliwość poszukiwania zatrudnienia na stanowiskach odpowiadających jego kwalifikacjom oraz za wynagrodzeniem pozwalającym, chociaż częściowo na regulowanie ciążących na niej zobowiązań. W konkluzji powyższych rozważań Sąd I instancji doszedł do przekonania, iż dłużniczka swoim postępowaniem doprowadziła do takiej sytuacji, która uniemożliwia jej skorzystanie z instytucji dobrodziejstwa ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, tym samym na mocy art. 491 4 ust. 2 pkt 3 pu Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na przedmiotowe orzeczenie Sądu Rejonowego złożyła dłużniczka A. T.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego(zeznania dłużniczki oraz zgromadzone dokumenty) i w konsekwencji uznanie, że dłużniczka wniosku o ogłoszenie upadłości (...) spółka z ograniczona odpowiedzialnością nie złożyła ze swojej winy podczas, gdy dłużniczka wskazywała na niekompletność dokumentacji spółki, co spowodował jej mąż, - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, poprzez uznanie, że dłużniczka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu, który reprezentuje we właściwym czasie, podczas gdy pobieżna jedynie analiza sytuacji materialnej spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przez Sąd w niniejszej sprawie nie może bezsprzecznie prowadzić do wniosku, iż zachodzą przesłanki do zgłoszenia takiego wniosku, - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (zeznania dłużniczki, zgromadzone dokumenty) i w konsekwencji uznanie, że wskazane przez dłużniczkę okoliczności w postaci:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.