k.p.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi; jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Sąd nie uwzględnił wniosku powoda o zasądzenie odsetek w wysokości ustawowej od kwoty 3.908,64 zł od dnia 13 grudnia 2011r., zaś od kwoty 666,15 zł od dnia 22 grudnia 2011r., gdyż powód w toku procesu nie wykazał, aby doręczył pozwanej faktury VAT o numerach (...). W toku procesu strony zgodnie twierdziły, że zapłata za sprzedany towar miała następować na podstawie faktury wystawionej przez powoda na rzecz pozwanej, po jej doręczeniu. Przesłuchana w charakterze świadka E. M. zeznała, że jedynie w pierwszym okresie współpracy pozwana otrzymywała faktury, natomiast część faktur skierowanych do pozwanej została zwrócona (protokół rozprawy k. 262, k. 266). Pozwana potwierdziła tę okoliczność. Z uwagi na twierdzenia pozwanej zawarte w sprzeciwie od nakazu zapłaty na powodzie na mocy art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. spoczywał ciężar wykazania doręczenia faktur pozwanej zgodnie z postanowieniami łączącej strony ustnej umowy. Zgodnie z regulacją art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zgodnie z dyspozycją art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, zaś Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Z uwagi na wolę ustawodawcy wyrażoną w art. 232 k.p.c. należy przyjąć, że strona postępowania ma obowiązek wyraźnego powołania konkretnego środka dowodowego. Ciężar ten jest ciężarem procesowym i spoczywa na stronach postępowania. Taka interpretacja art. 232 k.p.c., jest zgodna ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 17 grudnia 1996r. (I CKU 45/96, OSNC 1997/6 – 7/76). W powołanym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, iż przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Należy podkreślić, iż art. 232 k.p.c. zdanie drugie stanowi istotny wyjątek od zasady kontradyktoryjności i wynikającego z niej ciężaru dostarczenia dowodów przez strony, dlatego sąd powinien traktować dopuszczenie dowodu z urzędu jako środek ostateczny, w sytuacji, gdy nie może w inny sposób przeciwstawić się niebezpieczeństwu nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie konkretnego dowodu przez sąd z reguły jest korzystne dla jednej ze stron, co może prowadzić do naruszenia zasady równości, a przed wszystkim do podważenia zaufania do sądu. Powód nie wykazał, aby doręczył pozwanej faktury wystawione w dniu 21.11.2011r. oraz w dniu 30.11.2011r. czy to drodze korespondencji tradycyjnej czy też w drodze korespondencji elektronicznej, wobec czego Sąd uznał za zasadne zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda odsetek w wysokości ustawowej od kwoty 4.574,79 zł od dnia wezwania pozwanej do zapłaty. Powód skierował do pozwanej wezwanie do zapłaty w dniu 08.05.2012r., zakreślając nieprzekraczalny trzydniowy termin do uregulowania należności z tytułu sprzedaży towarów (potwierdzenie nadania i wezwanie do zapłaty k. 142). Powód nie przedłożył jednak przed Sądem dowodu doręczenia wezwania do zapłaty datowanego 2 maja 2012r. Doliczając czas niezbędny na obieg korespondencji - 4 dni oraz zakreślony przez powoda trzydniowy termin do uregulowania należności wynikających z faktur VAT nr (...) Sąd uznał za zasadne zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda odsetek w wysokości ustawowej od dnia 15 maja 2012r., który nastąpił po upływie siedmiodniowego okresu licząc od dnia nadania przesyłki zawierającej wezwanie pozwanej do zapłaty należności z tytułu umowy sprzedaży. Odnosząc się do roszczenia powoda o zapłatę przez pozwaną czynszu dzierżawnego za udostępnione automaty vendingowe w wysokościach wskazanych na fakturach VAT (...) (k. 91 - 95) w łącznej wysokości 64.980,90 zł Sąd uznał roszczenie powoda za pozbawione podstawy faktycznej i prawnej. W zakresie roszczenia o zapłatę czynszu dzierżawnego powód oparł swoje roszczenie na treści łączącej strony ustnej umowy, podnosząc, że pozwana za pośrednictwem korespondencji elektronicznej z dnia 2 grudnia 2011r. przyjęła ofertę powoda. Art. 693 §
stanowi, że przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz; czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków. Powód upatruje zasadności zapłaty czynszu dzierżawnego w przyjęciu przez pozwaną skierowanej do niej oferty oraz w treści § 2 projektu umowy o współpracę (k. 39), jak również w treści protokołów przekazania urządzeń (k. 96 - 131). Zgodnie z regulacją art. 66 § 1 k.c. oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. Ofertowy tryb zawarcia umowy charakteryzuje się tym, że na zawarcie umowy składają się wyraźne oświadczenia woli stron - stanowcza propozycja oferenta zawarcia umowy czyli oferta oraz akceptacja tej propozycji przez oblata. Składanie oświadczeń woli w przypadku osoby prawej, jaką niewątpliwie jest powodowa spółka, należy do kompetencji organu uprawnionego do jej reprezentacji - zarządu spółki (art. 201 § 1 k.s.h.) lub też do należycie umocowanego pełnomocnika spółki (art. 95 k.c.). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 38 k.c. osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Do tworzenia i urzeczywistniania woli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uprawnione są osoby wchodzące w skład jej organów. Zgodnie z regulacją art. 201 § 1 k.s.h. zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Art. 208 § 2 i § 3 k.s.h. stanowi, że każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki; każdy członek zarządu może prowadzić bez uprzedniej uchwały zarządu sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Z powołanych regulacji wynika, że to zarząd spółki prowadzi sprawy spółki, organizuje i prowadzi działalność gospodarczą, zawiera umowy w imieniu spółki oraz udziela pełnomocnictw osobom trzecim. Zgodnie z regulacją art. 95 §
z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela; czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. W myśl art. 96 k.c. umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Propozycja zawarcia umowy o współpracy datowanej 01.11.2011r. nie pochodziła ani od zarządu powodowej spółki ani od ewentualnie ustanowionego przez niego pełnomocnika. Poza sporem pozostawała okoliczność, że korespondencja e - mailowa zawierająca ofertę zawarcia umowy o współpracy, a tym samym ustalenia wysokości czynszu dzierżawnego pochodziła od E. M. (e - mail k. 38), która jak sama zeznała była jedynie pracownikiem powodowej spółki. Do zakresu obowiązków świadka należało m. in. podejmowanie działań zmierzających do zawarcia pisemnych umów pomiędzy powodową spółka a jej klientem (k. 262). Świadek nie została nigdy umocowana do działania w imieniu spółki jako jej pełnomocnik, nie pełniła również funkcji członka zarządu powoda. Nie uszło uwadze Sądu, że przesłany do pozwanej projekt umowy o współpracy datowanej 01.11.2011r. nie został opatrzony podpisem członka zarządu powodowej spółki. Powyższe pozwala stwierdzić, że przesłany pozwanej projekt umowy o współpracy nie zawierał oświadczenia woli organu umocowanego do działania w imieniu powodowej spółki, jak również oświadczenia ewentualnie ustanowionego dla spółki pełnomocnika. Powyższe pozwala stwierdzić, że skierowana do pozwanej korespondencja z dnia 1 grudnia 2011r. nie stanowiła oferty w rozumieniu art. 66 k.c. W ocenie Sądu nie można również uznać, aby protokoły przekazania urządzeń stanowiły potwierdzenie przyjęcia przez pozwaną oferty powodowej spółki. Na protokołach przekazania urządzeń widnieją podpisy osób nieumocowanych do działania w imieniu powoda, a mianowicie E. M. oraz M. J. (k. 96 - 129), zaś na dwóch protokołach przekazania z dnia 03.10.2011r. brak jakiegokolwiek podpisu osoby działającej w imieniu powoda (k. 130 - 131). Na powodzie na mocy art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. spoczywał ciężar wykazania, że pracownicy powoda byli należycie umocowani do złożenia w imieniu powoda stanowczego oświadczenia woli zawarcia umowy dzierżawy automatów vendingowych, w tym w szczególności ustalenia wysokości czynszu dzierżawnego. W tym miejscu należy wskazać, że oferta jako składnik czynności prawnej jaką jest dopiero umowa, do której, w razie, gdy składające się na nią oświadczenie jest złożone przez osobę nie mającą umocowania lub przekraczającą jego granice, ma zastosowanie art. 103 k.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 stycznia 2014r., II CSK 190/13, niepubl., Legalis numer 993356). Gdyby więc doszło do zawarcia między stronami umowy w zakresie dzierżawy automatów poprzez złożenie w imieniu powoda oferty przez osobę niemającą do tego umocowania i przyjęcia tej oferty przez pozwaną, wówczas niewątpliwie zastosowanie miałby art. 103 k.c. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w oparciu o przesłuchanie stron, należy stwierdzić, że powodowa spółka w ogóle nie udzieliła ani E. M. ani M. J. pełnomocnictwa do działania w imieniu zarządu spółki, w tym w szczególności nie udzieliła im pełnomocnictwa do zawarcia umowy o współpracy z dnia 01.11.2011r. ani do składania w imieniu powoda ofert zawarcia umowy dzierżawy automatów vendingowych. Wpisy w protokołach przekazania urządzeń nie mogą być uznane za ofertę powoda również z tej przyczyny, że nie określają precyzyjnie istotnego postanowienia umowy, jakim jest umówiona wysokość czynszu. Oferta powinna określać istotne postanowienia proponowanej umowy dzierżawy, w tym w szczególności wysokość czynszu dzierżawnego. Wprawdzie na każdym z protokołów przekazania urządzenia widnieje pozycja czynsz, jednak brak jest precyzyjnych danych co do czasookresu jego obowiązywania, w tym w szczególności określenia czy miał być on płacony miesięcznie, kwartalnie czy też rocznie, jak też doprecyzowania jego wysokości poprzez wskazanie czy kwoty wpisane w pozycji czynsz stanowiły kwoty przed czy też po opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Reasumując należy stwierdzić, że w toku niniejszego postępowania bezspornym było, iż pozwana nie uiściła ceny sprzedaży za zakupione artykuły spożywcze. W toku procesu Sąd ustalił, że propozycję zawarcia umowy o współpracy złożyły osoby nieumocowane do działania w imieniu powoda, a do zawarcia umowy w zakresie dzierżawy automatów ostatecznie nie doszło. Powód nie oparł również roszczenia na treści art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i nie powołał środków dowodowych celem wykazania, wysokości korzyści majątkowej jaką pozwana miał uzyskać na skutek użyczenia przez pozwaną automatów vendingowych. Ewentualne wyliczenie wysokości korzyści majątkowych wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysokości takich korzyści, o co powód nie wnioskował. O kosztach sądowych Sąd orzekł na mocy art. 100 k.p.c. rozdzielając stosunkowo koszty pomiędzy powoda i pozwaną, ponieważ żądanie powodowej spółki zostało uwzględnione tylko częściowo. Przepis art. 100 k.p.c. wyraża zasadę kompensaty kosztów procesu, która umożliwia sprawiedliwe ich rozdzielenie między stronami, w wypadku częściowego uwzględnienia roszczenia lub obrony. Sąd rozdzielając koszty może na podstawie art. 100 k.p.c., zasądzając zwrot ich części od jednej strony na rzecz drugiej – stosownie do wyniku sprawy. Metoda stosunkowego podziału kosztów procesu na podstawie art. 100 k.p.c. została przestawiona w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1991 r., II CZ 255/90 (OSP 1991, nr 11-12, poz. 530), w którym wskazano, iż stosunkowy podział kosztów procesu dotyczy ich całości, co oznacza przyjęcie za podstawę obliczeń sumy należności obu stron, ustalonych stosownie do zasad z art. 98 § 2 i 3 k.p.c. Sumę tę dzieli się proporcjonalnie do stosunku, w jakim strony utrzymały się ze swymi roszczeniami lub obroną, otrzymując w wyniku kwoty, stanowiące ich udziały w całości kosztów. Jeżeli poniesione przez stronę koszty przewyższają obciążający ją udział – zasądzeniu na jej rzecz podlega różnica. W wyroku z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 932/00 (OSNP 2004, nr 4, poz. 63) Sąd Najwyższy trafnie przyjął, że przy stosunkowym rozdzieleniu kosztów procesu na podstawie art. 100 k.p.c. należy ocenić ostateczny wynik sprawy, a więc porównać roszczenia dochodzone z uwzględnionymi, a nie rozliczać koszty odrębnie w zakresie cofniętego powództwa i odrębnie względem żądań rozpoznanych merytorycznie. Rozdzielenie kosztów nie musi wynikać z ich szczegółowego, rachunkowego rozliczenia i powinno polegać na zasądzeniu różnicy na rzecz strony, której przysługują wyższe koszty, a nie na ich wzajemnym zasądzeniu. (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. było zasadne co do kwoty 41.852,54 zł, na którą składa się kwota zasądzona od pozwanej na rzecz powoda nakazem zapłaty z dnia 1 czerwca 2012r., niezaskarżona przez pozwaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty – 37.277,75 zł (106.833,44 zł – 69.555,69 zł) oraz kwota 4.574,79 zł zasądzona wyrokiem z dnia 10 listopada 2015r. Powyższe pozwala stwierdzić, że roszczenie powoda było zasadne w 39%, zgodnie z wzorem: (41.852,54 zł x 100%) : 106.833,44 zł. Koszty procesu po stronie powoda w zakresie dochodzonego roszczenia stanowiły: ¼ opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym, w którym uprawomocnił się nakaz zapłaty – 1.336 zł (dowód wpłaty k. 2, k. 7) oraz wynagrodzenie pełnomocnika powoda ustalone w oparciu o regulację § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zgodnie z którym stawka minimalna wynosi przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 50.000 zł do 200.000 zł - 3.600 zł powiększone o opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa – 17 zł (k. 10). Z uwagi na zasadność roszczenia powoda w 39% powód powinien otrzymać od pozwanej kwotę 1.931,67 zł tytułem kosztów procesu, zgodnie z wzorem: 4.953 zł x 39%. W zakresie roszczenia powoda o zapłatę kwoty 69.555,69 zł powództwo było zasadne w 7%, zgodnie z wzorem: (4.574,79 zł x 100%) : 69.555,69 zł. Koszty celowej obrony pozwanej stanowiło wynagrodzenie jej pełnomocnika ustalone w oparciu o regulację § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zgodnie z którym stawka minimalna wynosi przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 50.000 zł do 200.000 zł - 3.600 zł. Roszczenie w zakresie kwoty 69.555,69 zł było niezasadne w 93%, zatem pozwanej od powoda przysługuje kwota 3.348 zł, która stanowi 93% kwoty 3.600 zł. Różnica kosztów procesu, jakie powód powinien zapłacić pozwanej oraz kosztów procesu jakie pozwana powinna płacić powodowi wskazuje, że zasadnym było zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kwoty 1.416,33 zł (3.348 zł – 1.931,67 zł). O koszcie sądowym, którego strony nie miały obowiązku uiszczać, w postaci opłaty od pozwu w zakresie zaskarżonego roszczenia Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2014, poz. 1025 j.t.). ¾ opłata od pozwu w zakresie kwoty 69.556 zł wynosi 3.478 zł, zgodnie z wzorem: 69.556 zł x 5% x ¾. Sąd nakazał pobrać pod powoda kwotę 2.425,90 zł, zaś od pozwanej 182,60 zł tytułem brakującej części opłaty od pozwu. SSO Agnieszka Baran
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.