postanowienie umowne, przewidujące obowiązek zapłaty przez pożyczkobiorcę tak wysokiej prowizji, jako że nie zostało uzgodnione indywidualnie z pozwanym – konsumentem, jest dla niego wiążące. Zgodnie z ww. przepisem, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Z art.
wynika, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy, zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zdaniem Sądu, z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, zapis umowy, pozwalający stronie powodowej na pobranie prowizji w kwocie 532,00 zł. (przy kwocie udzielonej pożyczki 1.900,00 zł.), godzi w dobre obyczaje oraz narusza w sposób rażący interes konsumenta. Opłatę tę należy uznać za rażąco wygórowaną i nie mieszczącą się w granicach swobody kontraktowania, określonej w art.
k.c., zważywszy, że dłużnik zmuszony był przystać na tak ustalone warunki ze względu na swoją słabszą pozycję negocjacyjną. Wskazać należy, iż umowa nie przewiduje żadnego świadczenia wzajemnego pożyczkodawcy, odpowiadającego obowiązkowi zapłaty tak wysokiej prowizji. Świadczy to jednoznacznie o tym, iż zastrzeżona ona została jedynie w celu maksymalizacji zysków wierzyciela, co prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Opłata ta przysporzyłaby nadmiernych i nieusprawiedliwionych zysków wierzycielowi. Postanowienie umowne, dotyczące prowizji, jako nieuzgodnione indywidualnie z pozwanym, z mocy art.
nie wiąże stron. Nie prowadzi to jednocześnie do nieważności pozostałych postanowień umowy, zgodnie bowiem z art.
strony są związane umową w pozostałym zakresie. Sąd uznał w konsekwencji, że w niniejszej sprawie, w zakresie naliczenia przez powoda prowizji w kwocie 532,00 zł., doszło do ukształtowania praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów pozwanego. Tak ustalona przez powoda opłata jawi się jako próba nałożenia na konsumenta dodatkowych, niczym nieuzasadnionych obciążeń. W ocenie Sądu, naliczenie ww. opłaty stanowi także obejście przepisów ustawy, tj. Kodeksu cywilnego, w zakresie odsetek maksymalnych. Poważne wątpliwości Sądu wzbudziły ponadto twierdzenia powoda w przedmiocie poniesionych przez niego i dochodzonych pozwem opłat za upomnienie (12 opłat po 15,00 zł.). Zgodnie z pkt 9 umowy, w przypadku, gdy klient opóźniał się w spłacie danej raty, pożyczkodawca mógł podjąć kroki w celu wyjaśnienia przyczyn opóźnienia i wyegzekwowania płatności, polegające na wykonaniu dodatkowych kontaktów telefonicznych, wysłaniu do klienta listu lub wykonaniu wizyty w domu. Opłata ta miała zrekompensować pożyczkodawcy poniesione przez niego koszty w związku z powyższymi czynnościami. Mogła być ona naliczana tylko jednorazowo w stosunku do danej raty i przewidziana była jedynie po podjęciu którejkolwiek z powyżej wymienionych czynności, za które mogła być naliczana. Podnieść należy, że wydatków z tego tytułu powód w żaden sposób nie udokumentował. W szczególności nie wykazał on, aby podjął czynności, które upoważniały go do ww. opłaty. Zgodnie z przepisem art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, powód nie wykazał żadnym środkiem dowodowym należności z ww. tytułu, wbrew dyspozycji powołanego art. 6 k.c. W orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się na szczególne sytuacje, w których Sąd zobowiązany jest podjąć inicjatywę dowodową, np. w razie nieporadności strony, działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, która nie jest w stanie przedstawić środków dowodowych w celu uzasadnienia swoich twierdzeń (por. wyrok z uzas. SN z 05.11.1997 r., III CKN 244/97, OSNC 1998/3/52, oraz uzasadnienie do wyroku SN z 10.10.1997 r., II CKN 378/97, OSP 1998/6/111). W ocenie Sądu taka sytuacja w przypadku powoda nie miała miejsca. Powód, jako przedsiębiorca, zawodowo trudniący się udzielaniem pożyczek, powinien zgodnie z powyższymi wymogami wykazać dochodzoną pozwem kwotę, obejmującą opłaty za upomnienie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że w sporach z konsumentami należy zachować szczególną ostrożność przy ocenie ewentualnego przyjęcia za prawdziwe twierdzeń, zawartych w pozwie, zwłaszcza w sprawach, w których konsument nie podejmuje jakiejkolwiek obrony. Stąd za dalece niewystarczające dla ustalenia tych okoliczności w procesie uznać należy samo oświadczenie powoda, nawet dla potrzeb wydania wyroku zaocznego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów oraz na mocy art. 353 k.c. i art. 354 § 1 k.c. Sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku, zasądzając kwotę 1.038,51 zł., uwzględniając faktycznie wypłaconą pozwanemu kwotę pożyczki, obowiązek uiszczenia przez niego określonych umową odsetek oraz wysokość dokonanych spłat {(1.900,00 + 146,91 = 2.046,91 zł.) – 1.008,40 zł.}. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu, czyli od dnia 18 września 2017 r. do dnia zapłaty, orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu jako niezasadne. W pkt 3 wyroku orzeczono o kosztach procesu na podstawie art. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Na koszty procesu składały się: opłata od pozwu w kwocie 30,00 zł., opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 900,00 zł. - zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804 ze zm.), łącznie 947,00 zł. Powód wygrał w 50,74%, zatem należał mu się zwrot kwoty 480,50 zł. (947,00 zł. x 50,74% = 480,50 zł.). Na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd nadał wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 4 wyroku). SSR Agnieszka Brzoskowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.