k.c. mając na względzie, że inwestor był poinformowany o zawarciu umowy i nie wnosił zastrzeżeń (dowód: wezwania do zapłaty z potwierdzeniami nadania pocztowego k. 40-44 akt). Analizując zakres prac wykonanych przez umowę, należy stwierdzić, że jest brak projektu branżowego, drogowego. Jednakże z uwagi na bardzo mały zakres robót drogowych oraz ich prostą konstrukcję mogą one być wykonane bez projektu drogowego. Gdyby projekt drogowy był wykonany, to nieodzownym jego zakresem musiałby być projekt odwodnienia dróg manewrowych. W tym konkretnym przypadku przyjęto rozwiązanie w ten sposób, że wody opadowe odprowadzono w skąpe tereny zielone posesji. Powierzchnia działki jest stosunkowo mała w proporcji do hali przemysłowej produkcyjnej. W związku z tym, układ komunikacyjny jest mało funkcjonalny ze względu na brak powierzchni terenu pod układ komunikacyjny. Umowa o wykonanie robót drogowych nie jest zawarta na ilość poszczególnych asortymentów robót, ich ilości i rodzaju. W ten sposób zawarta jest umowa w zakresie wykonania 960m 2 kostki betonowej w cenie 120zł/m 2 razem z krawężnikiem. Parametr powierzchni związany jest z jednostką liniową krawężnikiem na całej powierzchni. Są zastosowane krawężniki drogowe i oporniki, co jest zawarte w cenie ułożenia lm 2 kostki. Sporządzony w oparciu o rozp. Ml z dn. 18.05.2004r. w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego koszt wykonania robót byłby wyższy. Funkcjonalny zakres robót powierzchni drogowych został zrealizowany. Stan nawierzchni drogowych został wykonany prawidłowo.Nie widać żadnych wad nawierzchni wynikających ze złej technologii budowania. Problemem dla prawidłowej eksploatacji nawierzchni jest brak prawidłowego odwodnienia terenu. Pozwany inwestor odprowadza wody opadowe z dachu na powierzchnie umocnione drogowe. Woda po nawierzchni spływa na tereny zielone. Wzdłuż krawędzi drogi grunt zostaje nasączony wodą, która osłabia nośność gruntu. Widoczne są koleiny w nawierzchni przy krawędzi powstałe na skutek nawodnienia gruntu podłoża nawierzchni przez co osłabiona jest jego nośność. Szczególnie widoczny jest taki stan wzdłuż hali produkcyjnej. Pozostała część nawierzchni drogowej jest w dobrym stanie technicznym, nie ma wad użytkowych. Widoczne uszkodzenia krawężnika powstały na skutek eksploatacji. Za część robót drogowych ustalonych umową o generalne wykonawstwo, podwykonawca robót drogowych otrzymał wynagrodzenie. Za pozostałą część robót objętych fakturami: -faktura podwykonawcy z dn.30.12.2013r. na kwotę 117.016,05zł za, którą inwestor zapłacił 30.000,00zł, pozostało 87.015,05zł do zapłaty, -faktura z 31.12.2014r. wg protokołu odbioru na kwotę 42.235,74zł jest niezapłacona; przy czym kwota niezapłacona 87.016,05zł stanowi część z faktury na kwotę 117. 016,05zł, na którą jest protokół odbioru podpisany przez kierownika budowy (O.) i inspektora nadzoru (B.) (karta 31). Kwota ta powinna być dopłacona powodowi jako faktura przyjęta obustronnie. Kwota 42.235,74zł jest fakturą końcową sporządzoną w oparciu o końcowy protokół odbioru inwestycji (dowód: akta administracyjne Powiatowego Inspektora Nadzoru B. k. 304-373, opinia pisemna biegłego sądowego w zakresie projektowania, nadzoru i wykonawstwa robót w budownictwie drogowym k. 382-384 akt, opinia ustna e protokół rozprawy z dnia 27 listopada 2017r. czas 00:04:02-00:33:56). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy należy podnieść, że Stosownie do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Art. 232 k.p.c. stanowi natomiast, iż strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Stosownie bowiem do zasady wyrażonej w art. 3 k.p.c., a rozwiniętej m.in. w art. 232 zd. 1 k.p.c. dowody są obowiązane przedstawiać strony, a rozkład ciężaru dowodu wynikający także z art. 6 k.c. powoduje to, że strona, która chce dochodzić roszczeń wymagających dowodzenia środkami dowodowymi, z których może skorzystać, powinna liczyć się z koniecznością przedstawienia takich dowodów, gdyż w przeciwnym razie jej powództwo może być oddalone. Zatem ten, kto powołując się na przysługujące mu prawo, żąda czegoś od innej osoby, obowiązany jest udowodnić fakty (okoliczności faktyczne) uzasadniające to żądanie, ten zaś kto odmawia uczynienia zadość żądaniu, a więc neguje uprawnienie żądającego, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (tak: Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki „Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, część ogólna", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis). Samo zaprzeczenie okolicznościom dokonane przez stronę procesową wywołuje ten skutek, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty stają się sporne i muszą być udowodnione, zaś w razie ich nieudowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28.04.1975 r., III CRN 26/75, LEX nr 7692). Jak wynika z powyższego, powód w toku procesu powinien wykazać należyte wykonanie zobowiązania umownego, wartość swojego świadczenia, podstawy odpowiedzialności solidarnej inwestora i generalnego wykonawcy, w tym wiedzę inwestora o wykonywaniu umowy przez podwykonawcę i warunkach tej umowy, natomiast pozwany okoliczności świadczące o tym, że powód nie wykonał świadczenia zgodnie z umową, a o której to realizacji inwestor nie wiedział. W toku procesu powód wykazał nie tylko swoimi zeznaniami, ale i zeznaniami kierownika budowy- świadka S. O., treścią maila a pośrednio i zeznaniami Z. B., że pozwany inwestor z uwagi na charakter inwestycji i własne zaangażowanie biznesowe bywał codziennie na budowie, uczestniczył w odbiorach prac, miał kontakt z nadzorem inwestorskim który zatrudniał i na bieżąco był informowany o realizacji umowy. Powód uczestniczył w naradach na budowie, w protokołach odbioru prac podpisywanych przez przedstawicieli inwestora był wskazany powód i trudno w świetle logiki, doświadczenia życiowego przyjąć, że przy takiej obiektywnie małej inwestycji realizowanej na potrzeby pozwanego, nie miał on żadnej wiedzy o pracach powoda, umowie łączącej powoda z generalnym wykonawcą, tym bardziej, że jak wynika nawet z samej treści maila powód konsultował zmiany umowy z inwestorem. W świetle logiki, doświadczenia życiowego nie można przyjąć, w tej sytuacji, że powód na własne ryzyko poza wiedzą inwestora zmieniał warunki umowy w zakresie podłoża i grubości kruszywa. Powód nie znał warunków umowy zwartej między pozwanymi, zatem nie można mu zarzucać, że samodzielnie nie przesłał do wiadomości inwestora umowy na piśmie, którą zawarł z generalnym wykonawcą. Nawet zatem zakładając, że generalny wykonawca wbrew temu co przekazywał powodowi, że poinformował i przesłał umowę inwestorowi, powyższe przeoczył, to w ustalonych okolicznościach sprawy, przy pełnej wiedzy inwestora o zakresie prac powoda, warunkach tej umowy, braki w o procedurze właściwej dla dużych inwestycji, nie mogą obciążać powoda. Przedłożone przez powoda protokoły odbioru poszczególnych etapów firmowane przez nadzór inwestorski zatrudniony przez pozwanego, i częściowa zapłata za prace powoda oprócz okoliczności wskazanych powyżej, a także co wynika z toku postępowania administracyjnego, uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu, każą odmówić wiarygodności zeznaniom pozwanego co do braku wiedzy o umowie zawartej z powodem na wykonanie robót drogowych. Ubocznie jedynie można wskazać, że do daty wyrokowania trudno było ustalić co stało się z dziennikiem budowy, mimo że obowiązek zabezpieczenia tego dokumentu ciąży na inwestorze. Brak ten w postępowaniu dowodowym nie może obciążać powoda. Nie może też obciążać powoda, że pozwany inwestor godził się na realizację inwestycji bez projektów drogowych, o czym musiał wiedzieć podpisując umowę (nie żądał uzupełnienia tego braku). Chociaż należy znaczyć, jak wynika z opinii biegłego, brak taki w zakresie dróg wewnętrznych nie był przeszkodą do realizacji ich wykonawstwa powoda. W ocenie Sądu, wbrew temu co zarzuca pozwany, powód w zakresie wykonawstwa dróg wewnętrznych nie jest uprawniony do poprawiania i weryfikacji, mimo posiadanego doświadczenia, założeń inwestora, projektanta, generalnego wykonawcy, robienia na własny koszt badań geologicznych co do osiadania podłoża, jego nośności itp. , bowiem rola podwykonawcy w procesie inwestycyjnym nie polega na zastępowaniu inwestora, czy generalnego wykonawcy, lub wykonywaniu na własny koszt czynności na inwestycji , które w ogóle go nie obciążają. Zmiana umowy w zakresie parametrów drogi była jednak weryfikowana przez powoda i uznana za dopuszczalną. Taki też wniosek płynie z opinii biegłego sądowego, że problemem w sprawie nie jest wadliwe wykonawstwo, użyte materiały , czy przyjęcie niewłaściwych parametrów, lecz brak prawidłowego odwodnienia terenu, za co powód w ramach zawartej umowy, ponosić odpowiedzialności nie może. Powód w zakresie umownym nie miał zleconego odwodnienia terenu, badań geologicznych podłoża. Należy także podkreślić, za powodem, że w opinii biegłego złożonej w sprawie toczącej się między pozwanymi o sygn. akt XV GCo 594/14 przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia- Fabrycznej, jedynie punkt 24 c opinii dotyczy powoda, powód nie uczestniczył w procesie, w oględzinach, nie miał praw zadawania pytań, a proceduralnie Sąd w tej sprawie nie może skorzystać z powyższej opinii, bowiem naruszyłby zasadę bezpośredniości bez dopuszczenia dowodu z tej opinii i przesłuchania specjalisty w charakterze biegłego sądowego w niniejszej sprawie. Wprawdzie opinia sądowa złożona w przedmiotowej sprawie w formie pisemnej nie jest obszerna, to jej uzupełnienie w formie ustnej, pozwoliło uznać wnioski biegłego za trafne, logiczne i nie wymagające dalszego uzupełnienia. Jak bowiem wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, jeżeli ustalenie określonej okoliczności faktycznej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych, które może zapewnić wyłącznie opinia biegłego, sąd nie może ich ustalić bez przeprowadzenia takiego dowodu (porównaj między innymi orzeczenia z dnia 24 listopada 1999 r. I CKN 223/98, z dnia 17 marca 2006 r. I CSK 101/05, niepubl., z dnia 19 kwietnia 2007 r. I CSK 27/07, OSNC-ZD 2008/1/25, z dnia 15 stycznia 2010 r. I CSK 199/09, z dnia 20 maja 2011 r. II UK 339/10 i z dnia 27 kwietnia 2012 r. V CSK 202/11, niepubl.). Wielokrotnie również Sąd Najwyższy stwierdzał, że opinią biegłego, w rozumieniu art. 278 k.p.c., jest tylko opinia złożona przez osobę wyznaczoną przez sąd. Sąd skorzystał z wniosków biegłego sądowego w zakresie projektowania, nadzoru i wykonawstwa robót w budownictwie drogowym powołanego w niniejszej sprawie i nie znalazł podstaw do dopuszczania kolejnego dowodu i to z opinii biegłego tej samej specjalności, o co wnioskował pełnomocnik pozwanego na ostatniej rozprawie przed wyrokowaniem, tym bardziej, że zaproponowana teza w ogóle nie mieściła się zakresie specjalizacji tego biegłego. Wykonywanie odkrywek i badanie samego podłoża (warstwy, przepuszczalność gruntu, jego przepuszczalności jest domeną biegłych z zakresu geologii, natomiast wykonywanie kosztorysów, to domena specjalistów w zakresie kosztorysowania prac budowalnych. Ubocznie jedynie można wskazać, że strona pozwana mając wiedzę z opinii ze sprawy o sygn. akt XV GCo 594/14 toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia- Fabrycznej i znając zakres tezy dowodowej dla biegłego sądowego przy dopuszczeniu tego dowodu w ogóle nie wnioskowała o poszerzenie tezy dowodowej w zakresie wykonania odkrywek, czy dodatkowego kosztorysu, a dodatkowe wnioski dowodowe pojawiły się przed wyrokowaniem w sprawie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo okazało się w pełni zasadne. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2009 r. ( P 105/08, OTK-A 2009, nr 11, poz. 168) Art. 647 k.c, art.
i art. 658 k.c. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl przywoływanego przez powodów art.
w umowie o roboty budowlane, o której mowa w art. 647 k.c., zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców. Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy (art.
Do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora i wykonawcy. Przepis § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio (art.
Umowy, o których mowa w § 2 i 3 art.
k.c. powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności. W myśl art.
zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Odmienne postanowienia umów, o których mowa w niniejszym artykule, są nieważne (art.
Orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego co do interpretacji art.
jest jednoznaczne . Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów SN z dnia 29 kwietnia 2008 r. ( III CZP 6/08, OSNC 2008, nr 11, poz. 121) do zgody wymaganej przez art.
nie stosuje się art. 63 § 2 k.c. Zgoda ta może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia ją w sposób dostateczny (art. 60 k.c.); niezależnie od tego zgodę uważa się za wyrażoną w razie ziszczenia się przesłanek określonych w art.
W wyroku SN z dnia 24 stycznia 2014 r., (V CSK 124/13, Biul. SN 2014, nr 3, s. 12) czytamy, jeżeli inwestor zrezygnował z wglądu do dokumentacji lub z żądania informacji od wykonawcy, skuteczność jego zgody na zawarcie umowy z podwykonawcą nie jest uzależniona od przedstawienia umowy lub projektu umowy oraz wiedzy o jej postanowieniach (art.
Dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie umowy wykonawcy i podwykonawcy (art.
zdanie pierwsze k.c.) wyrażona w sposób czynny jest skuteczna, gdy dotyczy umowy, której istotne postanowienia, decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy są znane inwestorowi albo z którymi miał możliwość zapoznania się (por. wyrok SN z dnia 6 października 2010 r., II CSK 210/10, OSNC 2011, nr 5, poz. 59). W wyroku SN z dnia 20 czerwca 2007 r. ( II CSK 108/07, Biul. SN 2007, nr 11, s. 14) podkreślono, że zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą (art. 647 § 1 k.c.) może być wyrażona w każdy sposób (art. 60 k.c.), bez konieczności przedstawiania inwestorowi umowy z podwykonawcą lub jej projektu z odpowiednią dokumentacją. Tym samym SN wycofał się z uprzednio wyrażonego poglądu, iż skuteczność zgody inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o wykonanie zadań wchodzących w zakres umowy o roboty budowlane wymaga przedstawienia mu umowy z podwykonawcą lub jej projektu oraz odpowiedniej dokumentacji (por. uchwała SN z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 36/06, OSNC 2007, nr 4, poz. 52). Inwestor odpowiada solidarnie wraz z wykonawcą wobec podwykonawcy na podstawie art.
tylko wtedy, gdy rezultat świadczenia podwykonawcy stał się składnikiem obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane (por. wyrok SN z dnia 17 października 2008 r., I CSK 106/08, OSNC-ZD 2009, nr 3, poz. 64). Jedynie ubocznie można wskazać, że inwestor nie może zwolnić się od wypłaty całego wynagrodzenia należnego wykonawcy, powołując się na to, że zapłacił wynagrodzenie należne podwykonawcom (art. 674 1 § 5 k.c.) (por. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2008 r., V CSK 179/07, OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 100). W ocenie Sądu, wszystkie ustalone okoliczności w sprawie przesądzają o solidarnej odpowiedzialności pozwanych za wynagrodzenie należne powodowi za wykonane prace. Pozwany jako inwestor wiedział o umowie łączącej powoda z drugim z pozwanych, warunkach tej umowy, wpływał na zakres pracy powoda, odbierał prace, miał wiedze o wystawianych fakturach, korzystał z pracy powoda, nie zgłaszał do powoda żadnych roszczeń z tytułu gwarancji, rękojmi, powód na bieżąco usunął zgłoszone usterki. Nie ma podstaw w świetle umowy, do zatrzymania części wynagrodzenia na potrzeby kaucji gwarancyjnej. Trudno, również traktować żądanie powoda, jako nadużycie prawa podmiotowego, skoro powód należycie wykonał umowę, otrzymał jedynie część wynagrodzenia i nie może ponosić odpowiedzialności za działania inwestora, czy generalnego wykonawcy. Odnosząc się do kwestii braku protokołu końcowego odbioru robót, należy wskazać, że odmowa uczestnictwa w czynnościach odbioru robót budowlanych i odmowa podpisania protokołu odbioru robót budowlanych jest sytuacją faktyczną, która uregulowana jest w art. 643 k.c. Po stronie zamawiającego (643 k.c.) lub inwestora (art. 647 k.c.) istnieje obowiązek odbioru robót budowlanych wykonawców, podwykonawców lub też generalnego wykonawcy. Nieuzasadniona odmowa uczestnictwa w czynnościach odbioru robót budowlanych i odmowa podpisania protokołu odbioru robót budowlanych stanowi o naruszeniu tych przepisów po stronie zamawiającego lub inwestora ( wyrok Sądu Najwyższego sygn. Sygn. akt II CSK 84/12). Trafnie wywodził powód, że oznacza to, także złamanie podstawowej zasady prawa cywilnego zobowiązującej wierzyciela każdej umowy (a zatem także zamawiającego lub inwestora) do współdziałania (art. 354 § 2 k.c.) z dłużnikiem przy całkowitym wykonaniu zobowiązania. Gdy zamawiający z przyczyn leżących po jego stronie uchybia obowiązkowi odbioru robót, następują skutki zwłoki po jego stronie i takie zachowanie pozostaje bez wpływu na roszczenie wykonawcy, który uprawniony jest do żądania wynagrodzenia, a roszczenie jego staje się wymagalne z chwilą, w której po spełnieniu obowiązków przez wykonawcę, odbiór winien nastąpić. W ocenie Sądu, w tych warunkach roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia w całości jest zasadne. W związku z tym, pozwany winien solidarnie z generalnym wykonawcą (co do którego wydano już nakaz zapłaty) zapłacić powodowi kwoty, tj. – dopłatę do faktury z dn. 30.12.2013r. w kwocie 87. 016,05zł, – zapłatę faktury z 31.12.2013r. w kwocie 42. 235,74zł, razem: 129.251,79zł. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 k.c. Powód domagał się odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie, poczynając od dnia następnego po upływie trzydziestu dni od daty na fakturach i w tym zakresie żądanie, również należało uznać za zasadne. O kosztach obciążających pozwanego względem powoda orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Na koszty w łącznej kwocie 11.603,25zł złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika 3600zł, opłata od pełnomocnictwa 17zł, opłata od pozwu 6463zł, wydatki na wynagrodzenie biegłego. ZARZĄDZENIE 1. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego, 2. uzasadnienie sporządzone przez sędziego.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.