Sygn.akt III AUa 377/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2017 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Teresa Suchcicka (spr.) Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka SA Marek Szymanowski Protokolant: Agnieszka Charkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. w B. sprawy z odwołania M. B. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w O. o wysokość emerytury wojskowej na skutek apelacji Wojskowego Biura Emerytalnego w O. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt IV U 136/16 I. zmienia zaskarżony wyrok w całości i oddala odwołanie, II. odstępuje od obciążania M. B. kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego za II instancję. SSA Bożena Szponar - Jarocka SSA Teresa Suchcicka SSA Marek Szymanowski Sygn. akt III AUa 377/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 listopada 2015 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w O., na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 2 lit c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U.2016.1037. ze zm.) oraz § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych (Dz.U.159. 946) odmówił M. B. podwyższenia emerytury wojskowej za lata 2002 -2003 o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. B. wskazując, że w latach 2002 i 2003 pełnił zawodową służbę wojskową bezpośrednio w charakterze sapera. Wskazał, że dotyczyła ona rozminowywania i oczyszczania terenu poligonu (...) oraz wykonywania prac z udziałem bojowych środków minersko-zaporowych na zgrupowaniu poligonowym, co znajduje potwierdzenie w wyciągach Rozkazów Dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej (JW) (...) w G.. W załączeniu przedłożył dokumentację potwierdzającą powyższe okoliczności w postaci Rozkazów Dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej (...). W odpowiedzi na odwołanie organ emerytalny wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od odwołującego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r. zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał organ rentowy do podwyższenia emerytury wojskowej wnioskodawcy M. B. o 1 % podstawy wymiaru za 2002 r. i 2003 r. ( pkt I) oraz zasądził od Wojskowego Biura Emerytalnego w O. na rzecz wnioskodawcy kwotę 983,70 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II). Sąd ten ustalił, że M. B. (ur. (...)) decyzją Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w O. z dnia 14 października 2015 r. nabył prawo do emerytury wojskowej od dnia 1 września 2015 r. Wówczas do dokumentacji obrazującej przebieg służby wojskowej załączył między innymi wyciągi z Rozkazów Dziennych Dowódcy (...) nr Z (...) z dnia 30 stycznia 2003 r. oraz nr Z- (...) z dnia 9 grudnia 2003 r. Organ emerytalny w załączniku do wymienionej decyzji wyjaśnił, że nie doliczył do wysługi emerytalnej okresu służby wnioskodawcy w charakterze sapera. Dodał, że wniosek w sprawie zwiększenia emerytury za okres służby pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera w 2002 r. i 2003 r. zostanie rozpatrzony po nadesłaniu wyjaśnień od Dowódcy JW Nr (...) w G.. W piśmie z dnia 22 października 2015 r., podpisanym przez Szefa (...). Nr (...) wskazano, że brak jest dokumentów źródłowych, to jest rozkazów, na podstawie których można stwierdzić, że M. B. w roku 2002 i 2003 r. brał bezpośredni udział w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych. Mając na uwadze powyższe dowody, wojskowy organ emerytalny w dniu 4 listopada 2015 r. wydał zaskarżoną decyzję, odmawiając wnioskodawcy podwyższenia emerytury o 1% podstawy wymiaru za rok 2002 i 2003. W toku postępowania Sąd Okręgowy zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr (...) w G. o nadesłanie dokumentacji z okresu służby M. B. w kompanii saperów 15 Brygady Zmechanizowanej, a w szczególności rozkazów dziennych potwierdzających odbycie szkolenia przez wnioskodawcę z zakresu prac sapersko-minerskich w latach 2002-2003, poprzedzających wyznaczenie skarżącego do oczyszczania poligonu (...). W odpowiedzi Dowódca JW Nr (...) w piśmie z dnia 20 października 2016 r. wskazał, że w niniejszej jednostce wojskowej znajduje się rozkaz potwierdzający uczestnictwo M. B. w oczyszczaniu terenu poligonu (...) w 2003 r. Natomiast brak jest dokumentów co do wykonywania takich czynności w 2002 r. Wymienione zadania realizowała JW Nr (...) w Ł., w której dowódca zgrupowania prowadził oddzielny rozkaz dzienny. W uzupełnieniu nałożonego zobowiązania sądowego Dowódca JW Nr (...) w załączeniu do pisma z dnia 5 grudnia 2016 r. przedłożył załączniki w postaci dokumentów (instrukcji): „Budowa i pokonywanie zapór inżynieryjnych”, „Prace minerskie i niszczenia” oraz norma Obronna NO-02- (...). Sąd Okręgowy podniósł, że pełnomocnik wojskowego organu emerytalnego w piśmie z dnia 17 grudnia 2016 r. ustosunkował się do powyższych dokumentów wskazując, że skoro odwołujący został dopuszczony do prac w charakterze sapera (podczas oczyszczania terenu), to musiał bezwzględnie przejść szkolenie z tego zakresu. Dalej Sąd ustalił, że M. B. od 2000 r. był żołnierzem kontraktowym kompanii saperów 15-tej Brygady Zmechanizowanej w G. na etacie starszego kierowcy, starszego operatora plutonu maszyn inżynieryjnych, w stopniu plutonowego. W latach 2002-2003 kompania wnioskodawcy była delegowana do zadań oczyszczania terenu z materiałów niebezpiecznych i wybuchowych w Ł.. Dotyczyło to oczyszczenia byłego poligonu wojskowego (...) z materiałów niebezpiecznych. W powyższych okresach były powołane specjalnie kompanie oczyszczania, których żołnierze przed każdorocznym wyjazdem uczestniczyli w dwutygodniowym szkoleniu w zakresie zasad bezpieczeństwa. Wnioskodawca uczestniczył w tych szkoleniach, które odbywały się na ternie jednostki. Następnie były przeprowadzane egzaminy, które wnioskodawca złożył z wynikiem pozytywnym. Szkolenie prowadzone było na podstawie rozkazu dziennego. Skarżący, najpierw od kwietnia 2002 r. do października 2002 r., a następnie od kwietnia 2003 r. do końca września 2003 r. wykonywał czynności saperskie. Służba wnioskodawcy rozpoczynała się codziennie od instruktażu porannego, który określał warunki bhp oraz instruktażu postępowania z materiałami wybuchowymi i niebezpiecznymi. Następnie odbywało się sprawdzanie terenu pod względem istnienia materiałów wybuchowych za pomocą wykrywaczy ręcznych. Praca trwała od godz. 8-ej do 15-tej, w dni robocze od poniedziałku do piątku. Skarżący brał bezpośredni udział w rozminowywaniu, przyjmował materiały niebezpieczne do magazynu, odbierał je od żołnierzy, układał, zarejestrował, a następnie wydawał je patrolowi niszczącemu. Pomagał przy załadunku na samochód, oraz przy przewozie na miejsce zniszczenia. Odwołujący miał bezpośrednią styczność z materiałami wybuchowymi, które transportował ręcznie, gdyż nie posiadał żadnych urządzeń do ich przenoszenia. Wnioskodawca na polecenie dowódcy kompanii pracował w terenie, jeżeli nie było pracy w magazynie, a było dużo materiałów do znoszenia. Każdy żołnierz miał przypisaną swoją funkcję, lecz wszyscy byli tak samo przeszkoleni i w każdym momencie mogli wymieniać się czynnościami, jeżeli zlecił im to dowódca kompanii. Oceniając stan faktyczny sprawy Sąd Okręgowy odwołał się do treści art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zgodnie z którym emerytura dla żołnierza, który został powołany do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby wojskowej i wzrasta według zasad określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-5. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 art. 15 – o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok tej służby. W ust. 2 pkt 2 lit. c wskazano nadto, że emeryturę podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze skoczków spadochronowych i saperów. W ust. 5 wskazano, że przy ustalaniu prawa do emerytury i obliczaniu jej wysokości okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W ust. 6 omawianego artykułu zamieszczono natomiast upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków podwyższania emerytury, w tym do określenia liczy dni w roku, w których żołnierze w charakterze saperów uczestniczyli w rozminowaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brali udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów. Stosowne rozporządzenie zostało wydane 15 lipca 2011 r. (Dz.U. z 2011r., nr 159, poz. 946). W § 3 pkt 4 wskazano, iż emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli żołnierz uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów - co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego. W ocenie Sądu Okręgowego, zaskarżana decyzja podlegała zmianie, gdyż przeprowadzone w postępowaniu sądowym postępowanie dowodowe wykazało, że M. B. w spornym okresie kontraktowej służby wojskowej, to jest w latach 2002-2003, pełnił służbę bezpośrednio w charakterze sapera, poprzedzoną odbyciem w tym zakresie szkolenia. Kluczowe znaczenie dla takiej oceny materiału dowodowego – zdaniem Sądu Okręgowego - miały dokumenty przedłożone przez dowódcę JW Nr (...) w G. w załączeniu do pisma z dnia 5 grudnia 2016 r. w postaci wyciągów z literatury: „Budowa i pokonywanie zapór inżynieryjnych”, „Prace minerskie i niszczenia” oraz Norma Obronna NO-02- (...).Powyższe dokumenty wskazywały, że wnioskodawca przed skierowaniem do oczyszczania terenów z przedmiotów niebezpiecznych i wybuchowych, odbył szkolenie w oparciu o obowiązujące instrukcje w Siłach Zbrojnych RP. Potwierdziły one, że wnioskodawca przed przystąpieniem do prac w charakterze sapera na terenie poligonu (...), przeszedł szkolenie w zakresie prac sapersko-minerskich i zdał pozytywnie egzamin z tego zakresu. Skarżący został dopuszczony do wykonywania zadań saperskich – to bezwzględnie odbył szkolenie z tego zakresu. Również powołani w sprawie świadkowie jednoznacznie wskazali na charakter czynności wykonywanych przez odwołującego na terenie poligonu (...). Sąd ocenił, że zeznania świadków L. K. i S. U. są miarodajnymi dowodami w sprawie - świadkowie jednomyślnie i zgodnie wskazali, że wnioskodawca brał bezpośredni udział w rozminowywaniu tego obiektu. Zdaniem Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że skarżący służył jako żołnierz kontraktowy w kompanii saperów w JW Nr (...) w G. i od kwietnia 2002 r. do października 2002 r., a następnie od kwietnia 2003 r. do końca września 2003 r. wykonywał czynności saperskie. W latach 2002-2003 kompania delegowana była do zadań oczyszczania terenu z materiałów niebezpiecznych i wybuchowych w Ł.. Dotyczyło to oczyszczenia byłego poligonu wojskowego (...) z materiałów niebezpiecznych. Wnioskodawca najpierw przechodził szkolenie, które prowadzone było na podstawie rozkazu dziennego dowódcy jednostki, a następnie składał egzamin z odbytych zajęć. Skarżący brał bezpośredni udział w rozminowywaniu terenu, miał bezpośrednią styczność z materiałami wybuchowymi - przyjmował materiały niebezpieczne do magazynu, odbierał je od żołnierzy, układał, zarejestrował, a następnie wydawał patrolowi niszczącemu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd I instancji uznał, że emerytura wnioskodawcy podlega podwyższeniu zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c cyt. ustawy o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby i na podstawie art 477 14§ 2 k.p.c., orzekł jak w punkcie I wyroku. Tytułem kosztów procesu, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego Wojskowego Biura Emerytalnego w O. na rzecz wnioskodawcy kwotę 983,70 zł na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804), na którą składają się koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości 360 zł oraz koszty przejazdu pełnomocnika wnioskodawcy. Apelację od wyroku wniósł pozwany organ rentowy wyrok, skarżąc wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (błąd w subsumcji), polegające na przyjęciu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezom norm prawnych zawartych w przepisach:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.