Sygn. akt VI P 747/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2017 roku. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : SSR Paula Markiewicz Protokolant : st. sekr. sąd. Barbara Marszewska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 roku w Gdańsku sprawy z powództwa K. H. przeciwko (...) D. W. spółce jawnej o odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę przez pracownika z winy pracodawcy I. oddala powództwo, II. odstępuje od obciążania powódki K. H. kosztami zastępstwa procesowego. Sygn. akt VI P 747/16 UZASADNIENIE Powódka K. H. pozwem z dnia 6 grudnia 2016 roku wystąpiła przeciwko pozwanemu (...) D. W. spółce jawnej z siedzibą w G. o zasądzenie na jej rzecz kwoty 7.380 złotych brutto tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika z winy pracodawcy. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, iż w dniu 2 listopada 2016 roku rozwiązała umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony w trybie art. 55 § 1 1 kp. W treści wydanego jej świadectwa pracy powyższy tryb ustania stosunku pracy został przez pracodawcę potwierdzony. Pozwany akceptując zatem tenże tryb zaakceptował tym samym obowiązek wypłaty na jej rzecz odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. (k. 2) Pozwany(...) D. W.spółka jawna z siedzibą w G. w odpowiedzi na pozew z dnia 6 lutego 2017 roku wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podał, iż zaprzecza by naruszał obowiązki wobec pracownika. Pozwany podał, iż powódka była zatrudniona na stanowisku kierownika sklepu i sama była odpowiedzialna za wypłatę wynagrodzenia. W pozwanej spółce pracownicy pobierali bowiem wynagrodzenie z uwzględnieniem stanu kasy, bądź to uzyskiwanego utargu bądź też ze środków finansowych znajdujących się w sklepie. Powódka jako kierownik sklepu zobowiązana była do pełnienia nadzoru nad pobieraniem wynagrodzeń przez pracowników. Zdaniem pozwanego powódka celowo wystąpiła o wypłatę wynagrodzenia po terminie zaniechując jednocześnie poboru środków z kasy, aby powstał stan faktyczny mogący wskazywać na pozorną podstawę do wypłaty odszkodowania. Upomnienie się przez powódkę o dokonanie płatności już po terminie wypłaty wynagrodzenia spowodowało, iż termin ten nie mógł zostać dochowany, lecz to nie pozwany ponosi winę za powyższy stan rzeczy. Pozwany w dacie wypłaty wynagrodzenia przekonany był, iż powódka dokonała pobrania należnych na jej rzecz środków oraz dopełniła formalności z tym związanych. Pozwany podkreślił również, iż na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego nie należy jednakowo traktować pracodawcy, który w ogóle nie wypłaca wynagrodzenia oraz pracodawcy, który wypłaca je częściowo. W obu przypadkach jest to naruszenie podstawowego obowiązku, ale w razie wypłacania części wynagrodzenia nie zawsze jest to naruszenie ciężkie. Należy bowiem wówczas dokonać oceny winy pracodawcy oraz wagi naruszonych lub zagrożonych interesów pracownika. Skoro zatem powódka sama nie dokonywała pobrań wynagrodzenia z kasy firmy, a dopiero po terminie zawracała się o dokonanie płatności przelewem, to sama doprowadziła do powstania opóźnień w jego wypłacacie. (k. 19-22) Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powódka K. H. została zatrudniona u pozwanego (...) D. W. spółce jawnej z siedzibą w G. począwszy od dnia 21 grudnia 1990 roku na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, na stanowisku sprzedawcy. Pozwany zobowiązał się do wypłaty wynagrodzenia na rzecz powódki do 10-ego następnego miesiąca należnego za miesiąc poprzedni. Oświadczeniem z dnia 23 listopada 2015 roku powódka zwróciła się do pracodawcy z prośbą o dokonywanie przelewów wynagrodzenia za pracę na jej rachunek bankowy począwszy od wynagrodzenia należnego za miesiąc listopad 2015 roku. Wynagrodzenie za miesiąc grudzień 2015 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 12 stycznia 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc styczeń 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 12 lutego 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc luty 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 14 marca 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc marzec 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 14 kwietnia 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc kwiecień 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 12 maja 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc maj 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 14 czerwca 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc czerwiec 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 11 lipca 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc lipiec 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 12 sierpnia 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc sierpień 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 13 września 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc wrzesień 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 17 października 2016 roku. Wynagrodzenie za miesiąc październik 2016 roku zostało przekazane na rachunek bankowy powódki w dniu 18 listopada 2016 roku. Oświadczeniem z dnia 2 listopada 2016 roku powódka rozwiązała umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę powyższego powódka podała notoryczne niewypłacanie w terminie wynagrodzenia za pracę. Zgodnie bowiem z obowiązującymi u pracodawcy regulacjami wynagrodzenie za pracę winno być wypłacane do 10-ego dnia następnego miesiąca po miesiącu, za który przysługuje. Powódka podała, iż w żadnym z miesięcy w terminie od grudnia 2015 roku do października 2016 roku pracodawca nie dokonał wypłaty wynagrodzenia na jej rzecz w obwiązującym go terminie. Opóźnienia w wypłacacie wynosiły od 2 do 7 dni. Powyższe uzasadniało zatem rozwiązanie umowy o pracę w trybie natychmiastowym. ( Dowód : oświadczenie – k. 3, świadectwo pracy- k 4, umowa o pracę- k. 44-44v, aneks- k. 45, informacja – k. 46-47, wniosek – k. 48, zestawienie przelewów- k. 49-53, 65-66, zeznania powódki K. H.- k. 59-60 (nagranie 00:01:32-00:07:28) w zw. z k. 72 (nagranie 00:05:23-00:06:41), akta osobowe pracownika) Wynagrodzenie miesięczne powódki wynosiło kwotę 2.480 złotych. (Dowód : zaświadczenie – k. 23) Sąd zważył co następuje : Powództwo K. H. nie zasługiwało na uwzględnienie. Okoliczności faktyczne w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w toku postępowania, jak również znajdujące się w aktach osobowych pracownika, których treść i autentyczność nie budziła wątpliwości i nie były przez strony kwestionowane. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia ich mocy dowodowej oraz wiarygodności. Podstawę ustaleń Sądu stanowiły również zeznania powódki K. H., które Sąd uznał za wiarygodne i zasługujące na uwzględnienie, albowiem powyższe korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym spawy, tworząc z nim spójną i logiczną całość, w szczególności z treścią dokumentów zebranych w toku prowadzonego postępowania. Sąd dał wiarę powyższym dowodom w takim zakresie w jakim każdy z nich stanowił podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. W ocenie Sądu mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego żądanie powódki z tytułu odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika z winy pracodawcy nie zasługiwało na uwzględnienie. Podnieść należy, iż art. 55 § 1 1 kp wprowadza możliwość rozwiązania przez pracownika umowy o pracę z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków pracowniczych, w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy- w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni. Przez „ciężkość naruszenia” należy rozumieć znaczny stopień winy sprawcy tego naruszenia. Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2000 roku ( I PKN 516/99, OSNAPiUS 2001, z.16, poz. 516), chodzi tu o winę umyślną lub rażące niedbalstwo. (M. Gersdorf, Jeszcze w sprawie konstrukcji prawnej rozwiązania stosunku pracy w trybie natychmiastowym z winy pracodawcy, PiZS 1998, nr 6, s. 37; W. Saletra, J. Iwulski, W. Sanetra, Kodeks pracy, 1999, s. 203). Ustawodawca nie precyzuje, na czym polega zawinione naruszenie obowiązków przez pracodawcę. Wydaje się jednak, iż podobnie jak w odniesieniu do art. 52 § 1 pkt 1 kp, koniecznym jest uwzględnienie dwóch elementów: stopnia winy pracodawcy (umyślność lub rażące niedbalstwo) oraz rozmiaru szkody wyrządzonej albo zagrażającej pracownikowi. Oceny ciężkości naruszenia dokonuje pracownik. Na nim to w razie sporu ciąży dowód na okoliczność ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków, zgodnie z art. 6 kc w związku z art. 300 k.p. Ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę, któremu nie można przyporządkować charakteru podstawowego, nie uzasadnia sięgnięcia przez pracownika po rozwiązanie bez wypowiedzenia. Podobnie w przypadku naruszenia obowiązków podstawowych pracodawcy, którym trudno przypisać postać ciężkiego. (Alina Wypych- Żywicka- Komentarz do Kodeksu Pracy) Podkreślić należy, iż na gruncie powołanej regulacji wina pracodawcy określana jest z uwzględnieniem jedynie czynników obiektywnych, polega ona na niedołożeniu staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (art. 355 § 1 kc w zw. z art. 300 kp). Podstawą rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z tej przyczyny może być istotne naruszenie jego interesów majątkowych lub dóbr osobistych (np. naruszenie jego czci lub dobrego imienia). (Kazimierz Jaśkowski, Eliza Maniewska- Komentarz do art. 55 Kodeksu Pracy) Określenie „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków" w art. 55 § 1 1 kp oznacza naruszenie przez pracodawcę ( osobę, za którą pracodawca ponosi odpowiedzialność) z winy umyślnej lub wskutek rażącego niedbalstwa obowiązków wobec pracownika, stwarzające realne zagrożenie istotnych interesów pracownika lub powodujące uszczerbek w tej sferze. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 roku, I PK 83/10) W tym miejscu na uwagę zasługują rozważania poczynione przez Sąd Najwyższy w treści uzasadnienia powyższego orzeczenia. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, iż z powołanego przepisu wynika, że w celu oceny zasadności rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy pracodawca naruszył podstawowy obowiązek (obowiązki) wobec pracownika, a następnie rozważyć, czy naruszenie to miało charakter ciężki. Określenie „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków" w art. 55 § 1 1 kp oznacza naruszenie przez pracodawcę (osobę, za którą pracodawca ponosi odpowiedzialność) z winy umyślnej lub wskutek rażącego niedbalstwa obowiązków wobec pracownika, stwarzające realne zagrożenie istotnych interesów pracownika lub powodujące uszczerbek w tej sferze (wyrok z dnia 5 czerwca 2007 roku, III PK 17/07, Lex 551138; wyrok z dnia 20 listopada 2008 roku, III UK 57/08, niepubl; wyrok z dnia 8 października 2009 roku, II PK 114/09, Lex 558297.). Za takim rozumieniem tego określenia przemawia to, że gdyby miało ono odnosić się wyłącznie do strony podmiotowej zachowania pracodawcy, to ustawodawca nie stosowałby określenia „ciężkie", lecz wskazał na konieczność wystąpienia winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa. Taka wykładnia rozważanego określenia ma także uzasadnienie w celu art. 55 § 1 1 kp, którym zdaniem Sądu Najwyższego jest umożliwienie pracownikowi natychmiastowego rozwiązania stosunku pracy w sytuacjach, w których jest to usprawiedliwione rzeczywistym i poważnym naruszeniem lub zagrożeniem naruszenia jego istotnych interesów. W innych sytuacjach pracownik może korzystać ze „zwyczajnych" środków ochrony przed naruszaniem jego praw, może również wypowiedzieć umowę o pracę. Dalszym argumentem za taką wykładnią jest dominująca interpretacja art. 52 § 1 kp, dotyczącego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę, według której zwrot „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków" odnosi się zarówno do kwalifikowanej winy, jak i do istotnego zagrożenia lub uszczerbku interesów pracodawcy spowodowanego tym naruszeniem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 roku, I PKN 188/99, OSNP 2000, Nr 22, poz. 818, wyrok z dnia 20 marca 2007 roku, II PK 214/06, OSNP 2008, Nr 9-10, poz. 121, wyrok z dnia 9 lipca 2009 roku, II PK 46/09, Monitor Prawa Pracy 2010, Nr s. 136). Skoro więc ustawodawca zastosował w art. 55 § 1 1 kp takie samo określenie sankcjonowanego zachowania pracodawcy, jak określenie w art. 52 § 1 kp zachowania pracownika, upoważniającego pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, to uzasadnione jest twierdzenie, że określenia te mają analogiczną (z uwzględnieniem różnic w konstruowaniu winy pracodawcy) treść. Dla pełnej jasności należy dodać, że w pewnych sytuacjach zagrożenie istotnych interesów pracownika może wynikać z samych podmiotowych okoliczności naruszenia obowiązków, np. dużego nasilenia złej woli pracodawcy (osoby działającej za pracodawcę) umyślnie naruszającego prawa pracownika. W niniejszym orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał, że w okolicznościach analizowanej przez niego sprawy opóźnienie w zapłacie wynagrodzenia oceniać należy przez pryzmat realnego zagrożenia oraz uszczerbku dla istotnego interesu pracownika, w szczególności czy powyższe spowodowało uszczerbek dla koniecznego utrzymania pracownika i jego rodziny. W tym zakresie Sąd Najwyższy podkreślił w powyższej sprawie, iż pracownik nie wykazał ani w toku postępowania przed Sądami meriti, ani też w skardze kasacyjnej, szkody jaką poniósł lub zagrożenia swoich interesów wskutek stosunkowo niewielkiego opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia, zwłaszcza mając na uwadze jego zarobki. Podkreślić należy, iż do podstawowych obowiązków pracodawcy należą przede wszystkim jego obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy wymienione w rozdziale I działu dziesiątego kp. Z art. 22 § 1 kp wynika natomiast, że najważniejszym obowiązkiem pracodawcy jest zatrudnianie pracownika za wynagrodzeniem. Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2006 roku (I PK 54/06, OSNP 2007, Nr 15-16, poz. 219), zgodnie z którym pracodawca niewypłacający pracownikowi bez usprawiedliwionej przyczyny części jego wynagrodzenia za pracę narusza w sposób ciężki swoje podstawowe obowiązki ( art. 55 § 1 1 kp). Naruszenie to następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia (art. 85 § 1
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.