Sygn. akt VII U 1625/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 października 2017 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka Protokolant: Małgorzata Nakielska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. w Warszawie sprawy G. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia - renty i rozliczenie renty na skutek odwołania G. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 9 sierpnia 2016 r. znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązuje odwołującego G. P. do zwrotu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 4354,48zł (czterech tysięcy trzystu pięćdziesięciu czterech złotych 48/100). Sygn. akt VII U 1625/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. , w oparciu o art. 103-105, art. 127 oraz art. 138 -140, art. 141 ust.1 - 3 oraz art. 142-144 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszenia lub z zmniejszenia emerytury i renty (Dz. U. nr 58, poz. 290 ze zm.) i ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778), dokonał miesięcznego rozliczenia renty G. P. w związku z osiągniętym przychodem w 2015 r. Organ rentowy wskazał, że łączny przychód osiągnięty przez ubezpieczonego w 2015 r. wyniósł 65.694,28 zł i przekroczył niższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku, łącznie o kwotę 5.252,68 zł. Osiągnięty przez G. P. przychód uzasadniał zatem zmniejszenie łącznej kwoty świadczenia za ww. rok o kwotę maksymalnego zmniejszenia tj. o kwotę 5.252,68 zł. ZUS zaznaczył, że świadczenie w poszczególnych miesiącach rozliczanego okresu było wypłacone w pełnej wysokości. Po dokonaniu rozliczenia za 2015 r. organ rentowy ustalił, że ubezpieczony pobrał nienależne świadczenie w kwocie 5.252,68 zł i zobowiązał go do zwrotu tej kwoty w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia decyzji (decyzja z dnia 9 sierpnia 2016 r., znak: (...), k. 39-41 a.r.). Powyższą decyzję zaskarżył w dniu 30 września 2016 r. ubezpieczony G. P. , zarzucając organowi rentowemu rozliczenie emerytury za 2015 r. w sposób dla niego niekorzystny. Ubezpieczony wskazał, że organ rentowy przy obliczaniu rocznego przychodu za 2015 r. uwzględnił przychody uzyskiwane przez niego z tytułu nagród oraz stypendiów sportowych. Podkreślił, że jego miesięczny przychód w 2015 r. wynosił średnio 3.700,00 zł. Ubezpieczony zaznaczył, że w treści art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ustawodawca enumeratywnie wymienił przychody oraz okoliczności, które mogą wpłynąć na zmniejszenie uzyskiwanej przez niego renty. Wśród tego wykazu brak jest natomiast nagród sportowych oraz stypendiów sportowych, które nadto nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Ubezpieczony stwierdził, że jedną z podstawowych zasad kreujących sposób postępowania organów administracji publicznej jest obowiązek ich działania na podstawie przepisów prawa. W jego ocenie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób oczywisty złamał tą zasadę, dopuszczając się rażącego naruszenia prawa poprzez uwzględnienie przychodu, który z mocy ustawy nie może być uwzględniony. Zdaniem ubezpieczonego skutki, które może wywołać zaskarżona decyzja są zatem niemożliwe do zaakceptowania z puntu widzenia zasady praworządności, w związku, z czym nie jest możliwe jej zaakceptowanie, jako aktu wydanego przez organ państwa i podlega ona wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Wskazując na powyższe zarzuty ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych (odwołanie z dnia 30 września 2016 r. k. 2-4 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., podnosząc argumentację, którą posłużył się w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy wskazał, iż w świetle przepisu art. 104 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1 uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Jest to w szczególności praca wykonywana w ramach stosunku pracy, praca nakładcza, praca wykonywana na podstawie umowy zlecenia i umowy agencyjnej oraz współpraca przy wykonywaniu jednej z tych umów, praca wykonywana w ramach umowy o świadczenie tych usług (innej niż umowa zlecenia lub agencyjna), do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz współpraca przy wykonywaniu tej umowy, praca wykonywana na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej, innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu, umowy o dzieło, jeżeli umowę taką świadczeniobiorca zawarł z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy (zawartej z innym podmiotem ) wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej oraz współpraca przy jej wykonywaniu, praca wykonywana w rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych, odpłatne świadczenie pracy, na podstawie skierowania do pracy, w czasie kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania i pobieranie stypendium sportowego. Organ rentowy ustalił wysokość przychodu na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ze świadczeniobiorcą oraz poszczególnymi płatnikami składek. Na tej podstawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że przychód osiągnięty przez ubezpieczonego w poszczególnych miesiącach 2015 r. uzasadniał zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia i zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 5.252,68 zł. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących przyjęcia kwoty stypendium sportowego do uzyskanego przychodu organ rentowy podkreślił, że w myśl art. 6 ust. l pkt. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778) obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego i rentowego objęte są osoby pobierające stypendia sportowe. Stosownie zaś do treści art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla stypendystów sportowych stanowi kwota stypendium łącznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o którym mowa w przepisach o podatku dochodowym dla osób fizycznych. W ocenie organu rentowego z powyższego w sposób jednoznaczny wynika zatem, że przychody ubezpieczonego uzyskane ze stypendium sportowego należy wliczyć do przychodu za 2015 r., powodującego zmniejszenie renty z tytułu niezdolności do pracy ( odpowiedź na odwołanie z dnia 28 października 2016 r. k. 29 a.s.). Bezspornym w sprawie było, że łączny przychód osiągnięty przez G. P. w 2015 r. wyniósł 65.694,28 zł przekroczył niższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku, łącznie o kwotę 5.252,68 zł. Świadczenie w 2015 r. rozliczeniowym było wypłacone w pełnej wysokości. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczony G. P., urodzony w dniu (...) jest uprawniony do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która została przyznana na jego rzecz na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 19 listopada 2009 r. (bezsporne). W toku postępowania wyjaśniającego przed organem rentowym, ubezpieczony nadesłał zaświadczenia, potwierdzające osiągnięty przez niego przychód w 2015 r. od poszczególnych pracodawców. W oparciu o powyższe dokumenty organ rentowy ustalił, że w okresie od stycznia do maja 2015 r. ubezpieczony osiągnął przychód w wysokości 19.290,83 zł z tytułu umowy o pracę zawartej z (...) S.A. z siedzibą w W., natomiast w okresie od maja do grudnia 2015 r. osiągnął przychód w wysokości 3.723,45 zł z tytułu umowy o pracę zawartej z (...) Spółka jawna z siedzibą w W.. W miesiącach lipcu, sierpniu i grudniu 2015 r. osiągnął następujące przychody: 3.730,00 zł z tytułu umowy zlecenia zawartej z Fundacją (...) oraz 7.000,00 zł z tytułu umowy zlecenia zawartej z Fundacją (...). W 2015 r. ubezpieczony osiągnął także przychód w wysokości 4.950,00 zł z tytułu stypendium sportowego w (...) W. oraz przychód w wysokości 27.000,00 zł z tytułu umowy cywilnoprawnej - zlecenia zawartej z Klubem Sportowym Niepełnosprawnych (...) (zaświadczenie z dnia 15 stycznia 2016 r. k. 1, zaświadczenie z dnia 13 stycznia 2016 r., zaświadczenie z dnia 10 maja 2016 r. k. 17, pismo urzędu (...) W. z dnia 17 maja 2016 r., zaświadczenia z dnia 1 czerwca 2016 r., k. 23-25, zaświadczenie z dnia 8 czerwca 2016 r. k. 27, pismo z dnia 22 lipca 2016 r. k. 31 a.r., informacja o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2015 r. k. 5-21, zaświadczenie z dnia 31 grudnia 2015 r. k. 22 a.s.). Na podstawie uzyskanych danych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że łączna kwota przychodu odwołującego za 2015 r. wyniosła 65.694,28 zł i przekroczyła kwotę graniczną, co uzasadniło zmniejszenie emerytury ubezpieczonego o kwotę 5.252,68 zł. W związku z powyższym organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję (decyzja z dnia 9 sierpnia 2016 r., znak:(...), k. 39-41 a.r.). Od niekorzystnej dla siebie decyzji organu rentowego, ubezpieczony G. P. złożył odwołanie do tut. Sądu, inicjując tym samym niniejsze postępowanie. Ubezpieczony podniósł, że organ rentowy przy obliczaniu rocznego przychodu za 2015 r. uwzględnił przychody uzyskiwane przez niego z tytułu nagród oraz stypendiów sportowych. Ubezpieczony zaznaczył, że w treści art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ustawodawca enumeratywnie wymienił przychody oraz okoliczności, które mogą wpłynąć na zmniejszenie uzyskiwanej przez niego renty. Wśród tego wykazu brak jest natomiast nagród sportowych oraz stypendiów sportowych, które nadto nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (odwołanie z dnia 30 września 2016 r. k. 2-4 a.s.). W toku postępowania, Sąd Okręgowy zobowiązał organ rentowy do szczegółowego przedstawienia sposobu wyliczenia kwot, na które składał się zwrot nienależnie pobranego świadczenia przez odwołującego oraz do wskazania podstawy prawnej w tym w szczególności wskazanej w art. 104 ust. 7 i 8 ustawy emerytalnej, tj. komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto Sąd Okręgowy zobowiązał Zakład Ubezpieczeń Społecznych do hipotetycznego szczegółowego wyliczenia przychodu odwołującego osiągniętego za 2015 r., pomijając przy tym wynagrodzenie osiągane przez odwołującego z tytułu stypendium sportowego wraz z zastosowaniem się do ww. wskazówek (postanowienie z dnia 27 kwietnia 2017 r. k. 45-46 a.s.). W piśmie procesowym z dnia 17 maja 2017 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wskazał, że przychód osiągnięty przez ubezpieczonego G. P. w poszczególnych miesiącach rozliczanego okresu uzasadniał zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia wraz z dodatkami łącznie o kwotę w wysokości 5.252,68 zł. Stwierdził, że powyższą decyzję wydał na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Komunikatów Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego: z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2015 r. (M.P.2015.410), z dnia 11 sierpnia 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2015 r. (M.P.2015.720), z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2015 r. (M.P.2015.1086), z dnia 9 lutego 2016 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2015 r. (M.P.2016.148) oraz z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie granicznych kwot przychodu dla 2015 r. stosowanych przy zawieszaniu albo zmniejszaniu emerytur. Organ rentowy zaznaczył, że przy ustalaniu przychodu wpływającego na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia stosuje się art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z jego treścią prawo do emerytury i renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt. 4 i
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.