gdyż jego dokonanie pozwoli uniknąć powodowi ewentualnych trudności dowodowych, które ze względu na znaczny upływ czasu mogą wiązać się z dochodzeniem należnych jej roszczeń wynikłych z wypadku, a które mogą wyniknąć w przyszłości (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2009 r., III CZP 2/09, OSNC 2009/12/168). Powyższe żądanie znajduje uzasadnienie z uwagi na specyfikę odniesionych przez powoda urazów ciała. Z opinii biegłego wynika, iż rokowania w związku z następstwami odniesionych obrażeń są niekorzystne, powód nie rokuje powrotu do stanu zdrowia sprzed wypadku, wymaga stałego leczenia i rehabilitacji. O kosztach procesu między stronami orzekł Sąd na zasadzie art. 100 zdanie 2 k.p.c. oraz §2 ust. 1 i 2 i §6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. jednol. Dz. U. z 2013, poz. 490). O nieuiszczonych kosztach sądowych orzekł Sąd na zasadzie art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 623). Ponieważ powód uległ tylko co do nieznacznej części zgłoszonego żądania, Sąd obciążył pozwanego w całości obowiązkiem zwrotu wydatków na wynagrodzenia biegłych (991,16 zł i 416,52 zł) oraz kosztów uzyskania dokumentacji przebiegu leczenia powoda (190,09 zł). Apelacje od wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części, a to w zakresie jego punków I co do kwot 86 370,01 zł zasądzonych z odsetkami od składowych dla tej sumy kwot od wskazanych dat a nadto punkty II, IV i V w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła; - naruszenie przepisów prawa procesowego, a to * art. 233 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; * art. 100 zdanie 2 k.p.c. przez nieprawidłowe zastosowanie z uwzględnieniem zakresu zaskarżenia; * § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych… (Dz.U. z 2013r. poz.490) przez przyznanie wynagrodzenia w wyższej stawce niż w stawce zasadniczej; - naruszenie prawa materialnego, a to: * art. 362 w zw. z art. 436 k.c. przez przyjęcie rażąco zniżonego stopnia przyczynienia powoda do powstania szkody; * art.
w zw. z art. 189 k.p.c. przez nieprawidłowe ich zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że powód posiada interes prawny w takim ustaleniu. Na tych podstawach domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia przez obniżenie zasądzonego świadczenia o kwotę objętą zaskarżeniem i oddalenie powództwa o ustalenie przy jednoczesnej zmianie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Ewentualnie domagała się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. Powód wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie kosztów postepowania apelacyjnego. Rozpoznając apelacje zważył Sąd Apelacyjny co następuje; Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu. Zagadnienia prawne objęte zakresem apelacji dotyczą kwestii zupełności i czytelności ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie (art. 233 i 328 § 2 k.p.c.), a nadto ich znaczenia dla prawnej oceny roszczeń procesowych powoda przez pryzmat art. 362 k.c., 189 k.p.c. , a także §6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. jednol. Dz. U. z 2013, poz. 490). Nie jest trafny podniesiony w apelacji zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Zgodnie bowiem z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, taki zarzut może stanowić usprawiedliwioną podstawę środka zaskarżenia zupełnie wyjątkowo, mianowicie tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera tak oczywiste braki, które uniemożliwiają kontrolę instancyjną (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1997 r., I CKN 312/97, z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, Nr 4, poz. 83, z dnia 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN 1862/00, z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 121/01, z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, z dnia 19 listopada 2009 r., IV CSK 219/09, z dnia 29 września 2010 r., V CSK 55/10). Takich braków orzeczenie Sądu I instancji nie zawiera. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. Wszak okoliczności faktyczne samego wypadku nie budzą wątpliwości, podobnie jak zdarzenia wypadek ów poprzedzające. Sąd Apelacyjny za własne uznaje fakty ustalone przez Sąd I instancji, a z których wynika, ze 11 – letni w dacie wypadku powód był uczniem prawidłowo rozwijanym się o właściwym dla wieku poziomie rozwoju i poczuciu odpowiedzialności. Bezpośrednią przyczyną poprzedzającą wtargniecie powoda pod samochód sprawcy szkody, który na zasadzie winy nie ponosi odpowiedzialności za wypadek, była potrzeba zabrania szkolnej legitymacji powoda i powrót w tym celu biegiem do domu - początkowo wzdłuż drogi, a następnie przecinając pas jezdni i wtargnięcie powoda pod nadjeżdżający samochód. Uwzględniając wiek dziecka i ujawniony stopień jego wrażliwości nie może umykać z pola widzenia, że brak tego dokumentu w warunkach zbliżających się godzin lekcyjnych – w świetle uprawnionych domniemań faktycznych – ograniczał po stronie poszkodowanego możliwość rozpoznania zagrożeń istniejących w otoczeniu w którym się poruszał. Jak uczy bowiem doświadczenie życiowe – zachowanie dzieci w ich subiektywnej ocenie zagrażających ich szkolnemu wizerunkowi (brak legitymacji) zaburza w warunkach naturalnego stresu ich krytycyzm, co do oceny pozostałych okoliczności, w tym związanych z koniecznością zachowania przez pieszego postulowanej prawem jego ostrożności jako uczestnika ruchu drogowego. W tym aspekcie obiektywne okoliczności związane z posiadaniem przez powoda karty rowerowej nie są same w sobie doniosłe. Należy w tym miejscu podkreślić, że ocena przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody należy do kwestii prawnych ( z tej przyczyny stanowiska biegłych do skali przyczynienia nie są doniosłe, skoro ocena prawna każdego przypadku zastrzeżona jest dla sądu) . W tym aspekcie należy stwierdzić, że okolicznością bezsporną między stronami jest to, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody jak i to że sprawca szkody nie ponosi winy za skutki wypadku. Przedmiotem sporu jest natomiast stopień tego przyczynienia, który w konsekwencji wpływa na zakres zmniejszenia wysokości odszkodowania (i zadośćuczynienia). Powód uznał w pozwie 405% swojego przyczynienia się do szkody, podczas gdy pozwany konsekwentnie opowiadał się za przyczynieniem się powoda do szkody w 90%.. Sąd Apelacyjny podziela w pełni ocenę prawną zdarzenia dokonaną przez Sąd I instancji. Niewątpliwe jest w sprawie, że okoliczność, że wyłączną przyczyną powstania szkody, o jakiej mowa w art. 435-436 k.c., jest zachowanie się poszkodowanego, któremu ze względu na wiek winy przypisać nie można, nie zwalnia od odpowiedzialności przewidzianej w tych przepisach, uzasadnia jednak zmniejszenie wysokości odszkodowania na podstawie art. 326 k.c. W świetle przepisu art. 362 k.c. przyczynienie do powstania lub zwiększenia szkody jest pojęciem, które zasadniczo należy odnosić wyłącznie do zachowania poszkodowanego w sytuacji w której sprawcy szkody nie możemy przypisać winy ( w konsekwencji wskazywane w apelacji okoliczności związane z zachowanie sprawcy szkody posiadałyby znaczenie w wypadku możliwości przypisania jemu odpowiedzialności na zasadzie winy, a podstaw dla takiej oceny brak jest w sprawie ). W aspekcie zachowania poszkodowanego istotne znaczenie posiadają przy tym zarówno czynniki subiektywne, jak i obiektywne. Samo przyczynienie ma charakter obiektywny, jednakże elementy subiektywne mają znaczenie na etapie "miarkowania" odszkodowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym dla oceny stopnia przyczynienia istotne znaczenie posiadają rodzaj zdarzenia, wiek, stopień świadomości i rozeznania małoletniego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2012 r. sygn.. akt IV CSK 25/12). A w tym zakresie nie sposób pominąć jednej okoliczności, która wyróżnia oceniany przypadek spośród tych , które strony zaoferowały w prezentowanych przez nie judykatach. Otóż zdarzeniem zaburzającym rozeznanie małoletniego powoda w ocenie sytuacji drogowej był usprawiedliwiony jego wiekiem i zaangażowaniem szkolnym stan emocjonalny (stres) związany z potrzebą szybkiego pozyskania legitymacji szkolnej. Ta subiektywna okoliczność związana z dynamicznie przebiegającym zdarzeniem wpływała na zmniejszenie u powoda poziomu rozeznania sytuacji drogowej i jako taka stanowiła przyczynę braku jego ostrożności i doprowadziła do wypadku. Stwierdzenie to usprawiedliwia przyjęcie poziomu przyczynienia powoda w wysokości 40%.. Oczekiwany bowiem przez pozwanego 90% poziom przyczynienia pomija powyższy subiektywny czynniki zakłócający postawę powoda i w swej treści ogranicza się do przypadków orzeczniczych nie uwzględniających tej zidentyfikowanej przez Sąd I instancji jako podstawowa przyczyny wypadku. W tym bowiem aspekcie trafnie zwracał uwagę Sąd Okręgowy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia na stres powoda (czynniki subiektywny) , który spieszył się by nie spóźnić się do szkoły, zauważając w motywach rozstrzygnięcia, że niewątpliwie był to czynnik wpływający na ograniczenie jego rozwagi. O naruszeniu art. 362 k.c. można by mówić wtedy, gdyby Sąd Okręgowy wadliwie ocenił przesłanki i stopień przyczynienia lub wadliwie orzekł co do obniżenia odszkodowania na tej podstawie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 207/09, OSNC 2010, Nr 4, poz. 58). W ocenie Sądu Apelacyjnego w kontekście powyższych rozważań nie ma podstaw dla uznania zasadności tego zarzutu apelacji. Zgodzić należy się ze skarżącym, że po wprowadzeniu w życie art.
k.c. zasadniczo poszkodowany nie ma interesu prawnego w żądaniu wskazanego wyżej ustalenia, ze względu na regulację zawartą w art.
i 4 k.c., która zasadniczo eliminuje niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda ta się ujawniła. Stanowisko to zostało wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2009 r. III CZP 2/09 (OSNC 2009, Nr 12, poz. 168), wskazanej także w motywach orzeczenia Sądu I instancji. Pomimo to Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 189 k.p.c., Podzielając w pełnym zakresie wywód prawny Sądu Najwyższego zawarty w powyższym judykacie można poprzestać na odesłaniu do uzasadnienia uchwały, zastrzegając przy tym, że - w świetle opinii biegłego lekarza i orzeczenia o niepełnosprawności bardzo młodej osoby jaką jest powód- nie ma wątpliwości, że nieprzewidziane dotąd następstwa wypadku, których nie refundują zasądzone w zaskarżonym wyroku należności łączą się z co najmniej 4 letnim okresem jego leczenia (wydatki na lekarstwa) i koniecznością pomocy opiekuna ( por. orzeczenie o niepełnosprawności powoda) w bliżej nie określonej perspektywie czasu (skoro uszczerbek jest trwały). W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma podstaw dla kwestionowania rozstrzygnięcia o kosztach procesu, które jak trafnie wskazuje odpowiedź powoda na apelację stanowi wynik wygrania przez powoda sprawy w znaczącej części i uwzględnia nakład pracy pełnomocnika powoda w tej nietypowej sprawie. Ów ostatni aspekt związany jest nie tylko związany ze sporządzeniem pozwu ale i dalszych pism procesowych powoda, w tym uwag do wydanych w sprawie opinii biegłych tak z zakresu medycyny jak i rekonstrukcji wypadków i znajduje oparcie w regulacji prawnej wynikającej z § 6 pkt. cytowanego w sprawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. Konsekwencją oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia co do istoty sporu jest także uznanie za prawidłowe postanowienia Sądu I instancji o kosztach sądowych. Mając to wszystko na uwadze orzekł Sąd Apelacyjny jak w wyroku na podstawie art. 385 k.p.c. z konsekwencją w postaci rozstrzygnięcia o kosztach postepowania apelacyjnego, a to na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz przy uwzględnieniu § 2 ust.6 w zw. z § 10 ust.1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r.) SSA Barbara Baran SSA Wojciech Kościołek SSA Paweł Czepiel
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.