Sygn. akt I ACa 1194/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2017 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Hanna Nowicka de Poraj Sędziowie: SSA Barbara Górzanowska (spr.) SSA Sławomir Jamróg Protokolant: sekr.sądowy Katarzyna Rogowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego (...) z siedzibą w W. przeciwko W. Z. i M. Z. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego W. Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt I C 1876/14 oddala apelację. SSA Barbara Górzanowska SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Sławomir Jamróg UZASADNIENIE wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2017 r. Powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny (...) z siedzibą w W. domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych W. Z. i M. Z. kwoty 149.795,88 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, tytułem zadłużenia kredytowego (tylko kapitału) wynikającego z umowy zawartej przez pozwanych w dniu 19 października 2001 r. wraz z J. C. i B. C. z (...) Bankiem (...) S.A. Oddział w A., o kredyt mieszkaniowy (...)nr:(...), zabezpieczonego wpisem hipoteki umownej zwykłej w kwocie 64.592,80 EURO ustanowionej na nieruchomości położonej w T., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą nr (...), która to wierzytelność została nabyta przez powoda umową z dnia 18 maja 2009 r., co skutkowało zmianą w księdze wieczystej nr (...) polegającej na wpisaniu w miejsce (...) Banku (...) S.A. powoda jako wierzyciela hipotecznego. W sprzeciwie do wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa zarzucając brak legitymacji po stronie powodowej a także przedawnienie roszczenia oraz niewykazanie kwoty żądania. Pozwani zakwestionowali moc dowodową kserokopii podnosząc, że bez poświadczenia zgodności z oryginałem nie stanowią one dokumentu. Wyrokiem z dnia 24 września 2015 roku Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz strony powodowej kwotę 149.795,88zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 2 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty, z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanych do wartości nieruchomości położonej w miejscowości T. przy ulicy (...), dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą numer (...); zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz strony powodowej kwotę 11.107zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy wskazał, że pozwani zawarli w dniu 19 października 2001 r. z (...) Bankiem (...) S.A. Oddział w A. umowę o kredyt mieszkaniowy (...)nr: (...), na podstawie której Bank zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorców M. i W. Z. oraz J. i B. C., kredyt w kwocie 64.592,80 EURO z przeznaczeniem na finansowanie rozbudowy budynku na nieruchomości położonej w T. przy ul. (...). Termin spłaty kredytu ustalono na dzień 1 października 2026 r. Spłata kredytu została zabezpieczona wpisem hipoteki umownej zwykłej w kwocie 64.592,80 EURO, ustanowionej na nieruchomości położonej w T., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą nr (...). Zapis § (...) umowy kredytu określał warunki wypowiedzenia umowy, przewidując w pkt (...) jako jedną z okoliczności wystąpienie zaległości w spłacie dwóch kolejnych rat kredytu w terminach określonych przez Bank w wysłanych do kredytobiorców dwóch kolejnych przypomnieniach. Pismem z dnia 3 stycznia 2007 r. Bank skierował do pozwanych wypowiedzenie umowy kredytu w części dotyczącej warunków spłaty kredytu z powodu braku spłaty należnych zobowiązań wraz z wezwaniem do spłaty należności z tytułu wykorzystanego kredytu w łącznej kwocie 7.280,39 zł terminie do dnia 3 lutego 2007 r. W piśmie zostało zawarte zastrzeżenie, że w przypadku braku spłaty tej kwoty cała kwota kredytu wraz z odsetkami i opłatami, po upływie okresu wypowiedzenia staje się natychmiast wymagalna. W dniu 11 kwietnia 2007 r. (...) S.A. w W. na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe - wystawił przeciwko pozwanym oraz J. B. Tytuł Egzekucyjny nr: (...)z tytułu umowy kredytu (...)nr: (...). Na wymagalne zadłużenie pozwanego wobec Banku składały się wówczas odpowiednio: należność główna w wysokości 173.524,98 zł, odsetki skapitalizowane w wysokości 5.055,89 zł, odsetki do dnia 12 lutego 2007 r. do 31 marca 2007 r. w wysokości 5.916,90 zł oraz koszty w kwocie 220,90 zł. Powyższemu Bankowemu Tytułowi Egzekucyjnemu Sąd Rejonowy w W., Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. akt I Co 731/07, nadał klauzulę wykonalności. W dniu 16 lutego 2007 r. pomiędzy Bankiem (...) S.A. w W. a pozwanymi oraz J. C. została zawarta umowa ugody nr (...) W § (...)ust. (...). umowy ugody pozwani oraz J. C. złożyli oświadczenie, że uznają w całości wierzytelność Banku z tytułu kredytu mieszkaniowego (...)udzielonego na podstawie umowy nr (...) dnia 19 października 2001 r., która na dzień 17 grudnia 2007 r. wynosi 208.077,16 zł, w tym 178.580,87 zł należności głównej, 29.225,39 zł odsetek i 270,90 zł kosztów. W § (...). umowy ugody strony określiły zasady restrukturyzacji wierzytelności poprzez rozłożenie jej na raty, a w jej § (...). Przewidziały możliwość rozwiązania umowy przez Bank m.in. gdy kredytobiorcy nie przystąpią do spłaty zadłużenia w terminie oraz gdy nie realizują warunków ugody, w szczególności, gdy opóźnienie w spłacie wierzytelności obejmuje co najmniej dwie kolejne raty.W dniach 23 maja 2007 r. i 17 października 2007 r. pozwani skierowali do Banku (...) S.A. w W. wnioski o zawarcie umowy ugody. W dniu 17 października 2007 r. pozwani doręczyli Bankowi (...) S.A. w W. oświadczenie o uznaniu długu, w którym oświadczyli, że uznają co do wysokości i co do zasady roszczenie Banku wynikające z umowy kredytowej nr (...) dnia 19 października 2001 r. i zobowiązali się do zapłaty kwoty należności głównej, odsetek karnych, a także zapłaty wszystkich kosztów dochodzenia tej należności.Pismem z dnia 5 września 2008 r. Bank wezwał pozwanych do uregulowania w terminie 10 dni rat kapitałowych w kwocie 2.000 zł wynikających z nieterminowej spłaty zadłużenia zgodnie z warunkami umowy ugody nr(...)z dnia 16 lutego 2007 r. Pismem z dnia 2 stycznia 2009 r. Bank (...) S.A. w W. skierował do pozwanych oświadczenie o rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym umowy ugody nr (...)z dnia 16 lutego 2007 r. Jako podstawa rozwiązania został wskazany § (...) ust. (...) umowy ugody nr (...) Pismem wysłanym faksem w dniu 9 lutego 2010 r. pozwany zwrócił się do strony powodowej z propozycją spłaty zadłużenia w ratach. Wniosek swój pozwany uzasadnił trudną sytuacją materialną. Pismami z dnia 15 czerwca 2009 r. i 16 czerwca 2009 r. powód zawiadomił pozwanych o nabyciu wierzytelności wzywając ich jednocześnie do zapłaty kwoty 210.335,30 zł jako całkowitego zadłużenia z umowy nr (...) dnia 19 października 2001 r. zawartej z Bankiem (...) S.A. w W.. W dniu 18 maja 2009 r. pomiędzy Bankiem (...) S.A. w W. jako zbywcą a powodem jako nabywcą została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności, którą zbywca sprzedał na rzecz nabywcy, a nabywca kupił wierzytelności wraz z zabezpieczeniami wymienione w załączniku numer (...) do umowy, w tym wierzytelność wobec pozwanych i J. C. wynikającą z umowy kredytowej nr (...) dnia 19 października 2001 r. przeniesienie wierzytelności nastąpiło z dniem wpływu ceny na rachunek zbywcy. Powód wystąpił do Sądu Rejonowego w W. o zmianę wierzyciela hipotecznego na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) wskutek czego sąd wieczystoksięgowy dokonał zmiany wierzyciela hipotecznego na tej nieruchomości z Banku (...) S.A. w W. na powoda. Powyższe ustalenia Sąd Okręgowy poczynił na podstawie dokumentów urzędowych, z których wynika domniemanie prawdziwości okoliczności nimi stwierdzonych oraz dokumentów prywatnych, które nie wzbudziły wątpliwości Sądu, co do ich autentyczności i wiarygodności, jako, że zostały one poświadczone za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego radcą prawnym. Wobec przedłożenia przez stronę powodową wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego Sąd wskazał, że przepis art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, w jego obecnym brzmieniu wyłącza moc prawną dokumentu urzędowego w stosunku do wyciągu z ksiąg funduszu. Niezależnie jednak od powyższego, okoliczności mające istotne znaczenie do wykazania zarówno legitymacji czynnej obecnego wierzyciela wynikającej z kredytu bankowego oraz wysokość tej wierzytelności została wykazana przez stronę powodową innymi dowodami w postaci dokumentów prywatnych w szczególności: umową kredytu z dnia 29 października 2001 r., Bankowym Tytułem Egzekucyjnym z dnia 11 kwietnia 2007 r. i korespondencją pomiędzy pozwanymi a Bankiem (...) S.A. w W.. W szczególności dokumenty pochodzące od poprzenika prawnego strony powodowej, Banku (...) S.A. w W., dotyczące zadłużenia pozwanych posiadały jako dokumenty prywatne wartość dowodową dającą podstawę do uwzględnienia powództwa. Pozwani nie wykazali, że dokumenty są wadliwe i że nie można na ich podstawie ustalić wysokości zadłużenia względem powodowego Funduszu. Odnosząc się do zarzutu pozwanych o braku legitymacji czynnej powoda, Sąd Okręgowy uznał go za chybiony. W ocenie Sądu powód wykazał przysługującą mu względem pozwanych wierzytelność jak i jej wysokość. Z załącznika nr 1 do aneksu umowy z dnia 18 maja 2009 r. w sposób jednoznaczny wynika, że cesja obejmuje m.in. wierzytelność wynikającą z umowy kredytu nr (...)dnia 19 października 2001 r. łączącej pozwanych z Bankiem (...) S.A. w W., na którą składa się dochodzona pozwem należność główna w kwocie 149.795,88 zł, której to wysokości pozwani w zasadzie nie kwestionowali. Nie można bowiem uznać za skuteczne zakwestionowanie twierdzeń powoda ogólnego zaprzeczenia wszystkim jego twierdzeniom, bowiem takie sformułowanie nie stanowi wypowiedzenia się przez pozwanych co do faktów przytoczonych w pozwie. Sąd wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że pozwany, kwestionując zasadność powództwa, nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że zaprzecza wszystkim faktom powołanym przez powoda, z wyjątkiem tych, które wyraźnie przyznał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r., III CSK 341/08, LEX nr 584753, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r., V CSK 78/14, LEX nr 1567490 ). Pozwani nie wskazali w jakiej części i z jakiego powodu uznają wysokość dochodzonego roszczenie za niezasadną, nie podnieśli żadnych zarzutów co do prawidłowości ustalenia ich zaległości z umowy, której zawarcia nie kwestionowali. W takiej sytuacji nie jest możliwa weryfikacja zarzutu pozwanych, który należy ocenić jedynie jako zabieg procesowy pozbawiony podstawy faktycznej i jako taki bezskuteczny. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wysokość dochodzonego roszczenia wynika z dokumentów przedłożonych przez powoda. Jakkolwiek z dokumentem prywatnym nie wiąże się domniemanie prawne, iż jego treść przedstawia rzeczywisty stan rzeczy, to sąd może wyrokować także w oparciu o treść dokumentów prywatnych. Skoro sąd może oprzeć rozstrzygnięcie sprawy na zeznaniach świadków pomimo braku jakichkolwiek domniemań prawnych z nimi związanych, tym bardziej może wyrokować także w oparciu o treść dokumentów prywatnych. Dokumenty te z reguły mają dużą wartość dowodową przeciwko tej osobie, od której pochodzą, natomiast dowód ten ma znacznie mniejszą moc dowodową, jeżeli miałby przemawiać na rzecz tej strony, która go sporządziła. Jeżeli zaś dokument pochodzi od osoby trzeciej niezależnej od stron, to sąd powinien zakładać, że intencją wystawcy dokumentu nie było wzmocnienie bądź osłabienie którejkolwiek ze stron. Zaoferowane przez stronę powodową dokumenty, w tym dokumenty księgowe dotyczące zadłużeń pozwanych posiadały, jako dokumenty prywatne (art. 245 k.p.c.), wartość dowodową dającą podstawę do ustalenia, że powód skutecznie nabył od Banku dochodzoną pozwem wierzytelność, jak i jej wysokości. Jako częściowo zasadny Sąd Okręgowy ocenił zarzut przedawnienia podnoszony przez pozwanych. Według art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., III CSK 302/07: "Do zastosowania trzyletniego terminu przedawnienia nie jest wymagane, aby obie strony stosunku prawnego, z którego wywodzi się roszczenie majątkowe, prowadziły działalność gospodarczą. Wystarczy, że działalność gospodarczą prowadzi tylko strona dochodząca roszczenia, które wiąże się z tą działalnością. Bank (...) S.A. w W. jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. Działalność gospodarczą prowadzi także powód. Fakt, że pozwani nie zawarli z Bankiem umowy kredytu jako osoby prowadzące działalność gospodarczą pozostaje bez wpływu na termin dochodzenia roszczeń przez Bank. Bank (...) S.A. w W. niewątpliwie jest przedsiębiorcą, do którego zakresu działania należy między innymi udzielanie kredytów. Wypowiedzenie przedmiotowej umowy kredytowej miało miejsce w dniu 3 stycznia 2007 r., a wobec braku spłaty całe zobowiązanie stało się natychmiast wymagalne w dniu 3 lutego 2007 r. W okresie biegu terminu przedawnienia doszło do uznania przez pozwanych roszczeń Banku i zawarcia umowy ugody w dniu 16 lutego 2007 r., a następnie do ponownego uznania roszczenia w dniu 17 października 2001 r., co zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 k.c. spowodowało przerwanie biegu przedawniania, który rozpoczął bieg na nowo (art. 124 § 1 pkt 2 k.c. ). Pismem z dnia 2 stycznia 2009 r. Bank skierował jednak do pozwanych oświadczenie o rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym umowy ugody z dnia 16 lutego 2007 r., a roszczenie banku stało się ponownie natychmiast wymagalne. Roszczenie banku, a także powoda względem pozwanego przedawniło się zatem najpóźniej w dniu 3 stycznia 2012 r., a pozew w niniejszej sprawie został wniesiony dopiero w dniu 2 kwietnia 2014 r., a zatem po upływie terminu przedawniania roszczenia. Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że wobec zabezpieczenia wierzytelności Banku na nieruchomości zarzut przedawnienia nie prowadzi jednak do oddalenia powództwa. Zgodnie z art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).Poza sporem było, że pozwani zabezpieczyli wierzytelność wynikającą z umowy kredytu ustanawiając hipotekę umowną zwykłą w kwocie 64.592,80 EURO na nieruchomości położonej w T., dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą nr (...). Pozwani stali się więc z chwilą ustanowienia hipoteki także dłużnikami rzeczowymi, wobec czego zastosowanie znajdzie art. 77 ustawy z dnia 6 grudnia 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Odpowiedzialność pozwanych w tytułu dochodzonej przez powoda, jako wierzyciela hipotecznego wierzytelności ogranicza się zatem jedynie do wartości nieruchomości obciążonej hipoteką i o ile w chwili wszczęcia egzekucji będzie stanowiła ich własność, to pozwani, jako dłużnicy rzeczowi odpowiadać mogą tylko do wartości nieruchomości zabezpieczonej hipoteką, nie odpowiadają natomiast pozostałym swoim majątkiem. Powód nie może zatem domagać się zasądzenia żądanej kwoty bez takiego ograniczenia. Stosownie do art. 319 k.p.c. Sąd uwzględniając powództwo, wskazał zakres ograniczenia odpowiedzialności pozwanych do nieruchomości położonej w T., dla której Sąd Rejonowy wW.prowadzi księgę wieczystą nr (...). O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Na zasądzoną kwotę 11.107 zł. składa się opłata sądowa od pozwu w wysokości 7.490 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 zł. ustalone na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 490, j. t. ), koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17 zł. Apelacje od wyroku Sądu Okręgowego wnieśli obydwoje pozwani. Apelacja pozwanej M. Z., wniesiona w dniu 20 listopada 2015 r. (karta 117) została postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. odrzucona (karta 147). Postanowienia tego pozwana nie zaskarżyła, składając jedynie zażalenie na późniejsze postanowienie z dnia 8 marca 2016 r. w przedmiocie nadania wyrokowi klauzuli wykonalności. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r. (karta 198) Sąd Okręgowy w trybie art. 395 § 2 k.p.c. uchylił postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli przeciwko pozwanej. Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Apelacyjnemu apelację pozwanej M. Z. do rozpoznania (karta 224), jednakże wobec prawomocnego odrzucenia jej apelacji, nie jest to możliwe. Pozwany W. Z. zaskarżył wymieniony wyżej wyrok w całości, zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 77 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku księgi wieczyste i hipoteka (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm. - dalej: u.k.w.h.) w zw. z art. 78 § 1 u.k.w.h. w zw. z art. art. 195 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do skutecznego wpisu powoda jako wierzyciela hipotecznego w miejsce banku (...) S.A. w sytuacji, gdy na potrzeby toczącego się wówczas postępowania, a także w tej sprawie nie przedstawiono wymaganych dokumentów wskazujących na posiadanie wierzytelności przez fundusz sekurytyzacyjny, dzięki któremu można dokonać zmiany wpisu wierzyciela w księdze wieczystej; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.