K. nie pobrała nienależnego świadczenia za okresy od dnia 1 grudnia 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku, od dnia 1 lutego 2016 roku do dnia 31 marca 2016 roku i nie ma obowiązku zwrotu pobranych za te okresy świadczeń, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. Co do pozostałego spornego okresu tj. od 1 października 2014 roku do 31 sierpnia 2015 roku odwołanie wnioskodawczyni nie zasługiwało na uwzględnienie. Z przeprowadzonych w sprawie ustaleń wynika, że wnioskodawczyni w dniu 1 sierpnia 2013 roku zawarła umowę o świadczenie usług pedagogicznych z Studium Policealnym (...) o specjalności AGROTURYSTYKA w Ł.. Słuchaczem tego studium była od dnia 1 września 2013 roku do dnia 21 września 2014 roku. Z dniem 21 września 2014 roku została wykreślona z listy słuchaczy szkoły, ponieważ zrezygnowała z nauki we wskazanej jednostce. Odwołująca nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdziłyby fakt kontynuowania nauki od dnia 1 października 2014 roku do dnia 31 sierpnia 2015 roku czy to w dotychczasowej szkole czy też w innej placówce. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów w postaci wydruków z Urzędu Miasta wynika wprost, że dofinansowanie ucznia K. K. w Studium Policealnym (...) miało miejsce jedynie w miesiącu wrześniu 2014 roku, a następne dopiero we wrześniu 2015 roku. Również świadkowie dyrektor i jego zastępca potwierdzili, że wnioskodawczyni w dniu 21 września 2014 roku zrezygnowała z nauki. Brak jest także dowodów w postaci uiszczenia czesnego za kolejne miesiące w 2014 roku oraz 2015 roku. Wnioskodawczyni nie jest również wyszczególniona ani w dzienniku zajęć ani w arkuszu ocen za okres od 1 października 2014 roku do 31 stycznia 2015 roku, oraz od 1 lutego 2014 roku do 30 czerwca 2014 roku. W związku z tym należało uznać, że odwołująca w żaden sposób nie udowodniła swoich twierdzeń, jakoby miałaby uczęszczać w tym okresie spornym do szkoły. Brak jest jakichkolwiek danych potwierdzających zeznania wnioskodawczyni o posiadaniu statusu ucznia we wskazanej placówce. Dlatego też nie było możliwe przychylenie się do jej twierdzeń, iż żądanie organu rentowego dotyczące zwrotu renty rodzinnej za wymieniony okres było nieuprawnione. Sąd Okręgowy, na podstawie art.
k.p.c., oddalił odwołanie w zakresie, w jakim skarżąca kwestionowała obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 października 2014 roku do 31 sierpnia 2015 roku, o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku. Co do okresu od dnia 1 października 2015 roku do 31 października 2015 roku w trakcie postępowania rozpoznawczego zostało wykazane, że wnioskodawczyni będąc słuchaczką Studium Policealnego (...) w Ł. w październiku 2015 roku uczestniczyła w zajęciach. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 21 sierpnia 2017 roku wydał decyzję zmieniającą decyzję z dnia 22 lipca 2016 roku, w której wyłączył październik 2015 roku i zobowiązał K. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu renty rodzinnej za okres za okres od 1 października 2014 roku do 31 sierpnia 2015 roku, od 1 grudnia 2015 roku do 31 grudnia 2015 roku oraz od 1 lutego 2016 roku do 31 marca 2016 roku. Przechodząc do kwestii odsetek Sąd Okręgowy przyjął stanowisko, że nie jest zasadne obciążenie ubezpieczonej obowiązkiem uiszczenia odsetek za okres od dnia 7 października 2014 roku do dnia 22 lipca 2016 roku (tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji). Stosownie do treści art. 84 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Zgodnie z ust. 9 analizowanego przepisu przepisy ust. 1-8 stosuje się także do pieniężnych świadczeń innych niż z ubezpieczeń społecznych, wypłacanych przez Zakład na mocy odrębnych przepisów. W myśl przywołanego ust. 11 wskazanego przepisu – jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający te świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, kwoty nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych podlegają zwrotowi bez odsetek. Istotną kwestią jest zatem ustalenie daty wymagalności nienależnie pobranego świadczenia. Organ rentowy naliczył odsetki za okres od dnia 7 października 2014 roku do 22 lipca 2016 roku, czyli aż do dnia wydania spornej decyzji, a zatem niejako uznał, że miał prawo żądać ich zwrotu już w dacie wypłaty. Z poglądem takim nie sposób się zgodzić. Podkreślenia wymaga, że świadczenia z ubezpieczeń społecznych są przyznawane w drodze decyzji administracyjnych i na podstawie decyzji administracyjnych są wypłacane. Nie można zatem utrzymywać, że świadczenia wypłacone na podstawie pozostającej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej jako nienależne podlegały zwrotowi w dacie wypłaty, choćby przesłanki przyznania świadczenia w rzeczywistości nie istniały lub odpadły. Świadczenia w myśl art. 84 ustawy systemowej i art. 138 ustawy o emeryturach i rentach uważane za nienależne podlegają zwrotowi dopiero wtedy, gdy organ rentowy wyda stosowną decyzję administracyjną. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lutego 2010 roku w sprawie I UK 210/09 (Legalis nr 328333). Odesłanie do prawa cywilnego w kwestii naliczania i ustalania odsetek oznacza, że organ rentowy naliczać powinien odsetki ustawowe (art. 359 § 2 k.c.) od dnia doręczenia decyzji obligującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. orzecznictwo Sądu Najwyższego odnoszące się do stosunków cywilnych: wyrok z dnia 8 lipca 1977 roku, sygn. akt II CR 233/77, LEX Nr 7962; uchwała z dnia 6 marca 1991 roku, III CZP 2/91, OSNCAPiUS 1991, nr 7, poz. 93; wyrok z dnia 30 marca 1998 roku, III CKN 330/97, OSNCAPiUS 1998, nr 12, poz. 209). W wyroku z dnia 3 grudnia 2013 roku, w sprawie III AUa 436/13 (Lex 1409160) Sąd Apelacyjny w Łodzi wskazał także, że skoro wydanie decyzji administracyjnej jest konieczne w celu stwierdzenia obowiązku zwrotu przez ubezpieczonego - na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - nienależnie pobranego świadczenia, nie może być mowy o opóźnieniu w spełnieniu tego obowiązku przed wydaniem tej decyzji. "Żądanie zwrotu" nienależnie pobranego świadczenia następuje przez doręczenie dotyczącej tego decyzji (można powiedzieć, że staje się wymagalne w tym momencie, a nie w czasie spełniania świadczeń). Z tą też chwilą następuje też wymagalność (w prawnym znaczeniu art. 359 § 2 k.c.) roszczenia o odsetki, gdyż od tej chwili dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia głównego (art. 481 § 1 k.c.). Konsekwencją powyższego jest zatem uznanie, że nie ma podstaw do żądania przez organ rentowy zwrotu odsetek naliczanych od dnia wypłaty świadczenia uznanego za nienależnie pobrane. W związku z powyższym decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie żądania zwrotu odsetek uznać należy za nieprawidłową. Z tych też względów Sąd Okręgowy, na podstawie art.
k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznając, że K. K. nie ma obowiązku zwrotu odsetek za okres od dnia 7 października 2014 roku do dnia 22 lipca 2016 roku w kwocie 1.670,63 zł , o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.). Wnioskodawczyni wygrała sprawę jedynie w 32% E.W.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.