Sygn. akt: I Ns 117/17 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy w Chełmnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Monika Mleczko-Pawlikowska Protokolant: sekretarz sądowy Dominika Ritter po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. w Chełmnie na rozprawie sprawy z wniosku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. z udziałem M. H., B. H., Skarbu Państwa - Starosty (...) o zasiedzenie służebności gruntowych o treści odpowiadającej służebnościom przesyłu postanawia:
(30)lat, w zależności od tego czy posiadacz był w dobrej, czy w złej wierze. Bezsporny w sprawie jest fakt, iż wnioskodawca nie posiada innego tytułu prawnego do korzystania z urządzeń przesyłowych usytuowanych na przedmiotowych działkach. Nie budzi również żadnej wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka polegająca na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia w zakresie odpowiadającym treści służebności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała istnienia w chwili obecnej jak i wcześniej zarówno słupów, jak również lokalizacji linii energetycznych i ich charakterystyki. W ocenie Sądu nie ulega również wątpliwości, że uczestnik w zakresie wszystkich linii energetycznych objętych niniejszym postępowaniem jest następcą prawnym Zakładów (...) - Zakładu (...). Poprzednik prawny wnioskodawcy stał się z mocy samego prawa samodzielnym podmiotem posiadającym prawo do składników mienia państwowego, którym dotychczas jedynie zarządzał w dniu 5 grudnia 1990 roku tj. w dniu w którym na podstawie art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 79 , poz. 464 ze zm) nastąpiło „ uwłaszczenie” posiadanych do tej pory przez przedsiębiorstwa państwowe składników mienia państwowego pozostających do tego dnia w ich zarządzie. Decyzje uwłaszczeniowe wydane na podstawie z art. 2 ust. 3 cyt. ustawy miały jedynie charakter deklaratywny. Należy podkreślić, iż wnioskodawca załączył do wniosku decyzję Wojewody z dnia 08 marca 1996 roku (GP.II. ( (...)-2/3/96) wydaną na podstawie wskazanej powyżej ustawy. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2015 roku wydanego w sprawie V CSK 26/14 Sąd Najwyższy podkreślił, że do posiadania służebności stosuje się tylko odpowiednio przepisy o posiadaniu. W literaturze przeważa pogląd, że do posiadania nie stosuje się przepisu art. 349 -351 k.c. a nawet zapatrywanie, że nie stosuje się także przepisu art. 348 k.c. W przypadku zatem posiadania służebności przesyłowej w zasadzie wydanie rzeczy polega na przejęciu przedsiębiorstwa przesyłowego, którego użyteczność jest zwiększana przez korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności gruntowej (wyrok SN z 3 stycznia 1969 roku III CRN 271/68, OSNCP 1969, poz. 177). W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że posiadanie jest czynnością faktyczną co oznacza, że wszelkie wypadki uwłaszczenia z mocy ustawy oznaczają jednocześnie przeniesienie posiadania. Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2013 r. (V CSK 287/12), iż ograniczenia we władaniu przez właściciela nieruchomością ujawniają się niewątpliwie już wtedy, gdy przedsiębiorca zajął oznaczoną część nieruchomości i rozpoczął prace związane z wznoszeniem urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Z tym też zdarzeniem należy wiązać początek biegu terminu do zasiedzenia służebności. W niniejszej sprawie wnioskodawca domagał się ustalenia zasiedzenia służebności gruntowych o treści odpowiadającej służebności przesyłu linii napowietrznej średniego i niskiego napięcia. Wnioskodawca powoływał się na dobą wiarę, w związku z czym jego zdaniem do zasiedzenia doszło po upływie 10 lat i 20 lat od podłączenia poszczególnych odcinków linii do zasilania, tj. najpóźniej dnia: - 12 stycznia 2002r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (odgałęzienie) posadowionej na działkach nr (...), - 17 lutego 1987r. - względem linii napowietrznej i napowietrzno - kablowej niskiego napięcia 0,4 kV zasilanej ze stacji transformatorowej (...) oraz słupowej stacji transformatorowej (...), posadowionej na działkach nr (...), - 14 marca 2004r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...), posadowionej na działce nr (...). - 31 marca 2003r . - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (linia główna) posadowionej na działce nr (...). Sąd jako początek biegu terminu zasiedzenia służebności przyjął terminy wskazane przez wnioskodawcę, albowiem wnioskodawca na tę okoliczność przedłożył stosowne dokumenty. Ponadto pełnomocnik wnioskodawców oświadczył, iż uczestnicy nie kwestionują początku okresu objęcia służebności w posiadanie, a mianowicie daty: - 12 stycznia1982r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (odgałęzienie) posadowionej na działkach nr (...), - 17 lutego 1977r. - względem linii napowietrznej i napowietrzno - kablowej niskiego napięcia 0,4 kV zasilanej ze stacji transformatorowej (...) oraz słupowej stacji transformatorowej (...), posadowionej na działkach nr (...), - 14 marca 1984r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...), posadowionej na działce nr (...). - 31 marca 1983r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (linia główna) posadowionej na działce nr (...). W ocenie Sądu w oparciu o poczynione ustalenia, wnioskodawca nie legitymował się jakimkolwiek dokumentem, na podstawie którego uzyskał możliwość korzystania z nieruchomości uczestników. Dlatego zdaniem Sądu wnioskodawca nie miał też podstaw przyjmować, że przysługuje mu uprawnienie do korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, nie mogła zatem zostać mu przypisana dobra wiara. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 września 2013 roku V CSK 440/12). Wnioskodawca nie wykazał również by posiadał zgodę poprzedniego właściciela nieruchomości na posadowienie urządzeń. Zdaniem Sądu, jeżeli powołujący się na dobrą wiarę wnioskodawca – Przedsiębiorstwo (...) dysponujące obsługą prawną powołał takie okoliczności, które w żaden sposób nie usprawiedliwiają jego przeświadczenia o istnieniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, to uznać trzeba, że domniemanie wynikające z art. 7 k.c. zostało wzruszone. Podobne zapatrywania prawne dotyczące złej wiary sformułował Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie sygn. akt VIII Ca 666/
- Uczestnicy dodatkowo oświadczyli, iż ani oni, ani ich poprzednicy prawni nigdy nie wyrazili zgody na korzystanie z nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu. W konsekwencji Sąd przyjął, że przystąpienie do eksploatacji linii wysokiego napięcia nastąpiło bez podstawy prawnej, a poprzednikom wnioskodawcy należy przypisać złą wiarę. Bieg terminu zasiedzenia dla posiadacza w złej wierze wynosił 20 lat. Ponieważ w dniu 1 października 1990 roku, tj. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321 ze zm.) nastąpiło wydłużenie terminu zasiedzenia do dwudziestu i trzydziestu lat dla posiadaczy w złej wierze (art. 172 k.c. w aktualnym brzemieniu), a wydłużone terminy zasiedzenia znajdowały zastosowanie do biegu zasiedzenia, który rozpoczął się przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, uznać należało, iż termin zasiedzenia co do wszystkich służebności o treści odpowiadającej służebnościom przesyłu – wszystkich linii uległ wydłużeniu do lat 30 i ostatecznie upłynął w dniach: - 12 stycznia 2012r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (odgałęzienie) posadowionej na działkach nr (...), - 17 lutego 2007r. - względem linii napowietrznej i napowietrzno - kablowej niskiego napięcia 0,4 kV zasilanej ze stacji transformatorowej (...) oraz słupowej stacji transformatorowej (...), posadowionej na działkach nr (...), - 14 marca 2014r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...), posadowionej na działce nr (...). - 31 marca 2013r. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (linia główna) posadowionej na działce nr (...). Jak już powyżej wskazano, treść służebności przesyłu i opis ich przebiegu nie były sporne między wnioskodawcą a uczestnikami. Ponieważ w dniu 3 sierpnia 2008r. ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) wprowadzono do polskiego porządku prawnego służebność przesyłu – art. art. 305 1 k.c., co do służebności, których termin zasiedzenia upływał po tym dniu, tj. - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (odgałęzienie) posadowionej na działkach nr (...), - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...), posadowionej na działce nr (...). - względem linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV kierunek (...) (linia główna) posadowionej na działce nr (...). należało stwierdzić nabycie w drodze zasiedzenia służebności przesyłu, a nie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, o co zresztą z ostrożności procesowej wnosił pełnomocnik wnioskodawcy. Sąd nie podzielił poglądu pełnomocnika uczestników ad. 1 i 2, iż niedopuszczalne jest zaliczanie posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe wykonywanego przed datą 01.02.1989, okresu potrzebnego do nabycia służebności przez następcę prawnego tego przedsiębiorstwa. Pełnomocnik powołał się między innymi na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2009r. (IV CSk 291/09). Wskazać należało, iż z powołanego orzeczenia wynika jedynie, iż przedsiębiorstwa państwowego w okresie do 1 lutego 1989r. nie można uznać za samoistnego posiadacza nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej. Z tezy tego orzeczenia wynika, iż przedsiębiorcy nie mogą doliczać okresu posiadania przedsiębiorstwa państwowego przed 1 lutym 1989r., ale nie ma przeszkód do doliczenia okresu posiadania przez Skarb Państwa. Pogląd taki między innymi podziela również Sąd Okręgowy w Toruniu (postanowienie z dnia 29 marca 2017r. sygn. akt VIII Ca13/17), w którym podkreślił, iż również w innych orzeczeniach Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmował, iż osoba prawna, która przed dniem 1 lutego 1989r. mając status państwowej osoby prawnej nie mogła nabyć (także w drodze zasiedzenia) własności nieruchomości, może do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989r. doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. Stanowisko te wyrażone zostało w szczególności właśnie w odniesieniu do przedsiębiorstw energetycznych i innych przedsiębiorstw przesyłowych, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989r. korzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mienieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 kc oraz ze względu na treść art. 128 kc nie mogły nabyć na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych. (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2006r., IV CSK 149/05 z dnia 8 czerwca 2005r., postanowienia z dnia 25 stycznia 2006r., I CSK 11/05). Zatem zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa dopuszczalne jest zaleczenie do okresu posiadania służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu, okresu posiadania przez Skarb Państwa przed dniem 1 lutego 1989r. jeśli nastąpiło przeniesienie posiadania, natomiast niedopuszczalne jest przed tą datą doliczenie okresu dzierżenia przez przedsiębiorstwa państwowe władnące mieniem państwowym w ramach sprawowanego zarządu. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011r., V CSk 502/10). W niniejszej sprawie wszystkie nieruchomości od dat początkowych objęcia w posiadanie służebności przez poprzednika prawnego wnioskodawcy, stanowiły własność osób prywatnych. Zatem tym bardziej sytuacja niemożności doliczenia posiadania przez poprzednika prawnego wnioskodawcy – państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego nie miała miejsca. Mając na uwadze wskazane okoliczności wniosek podlegał uwzględnieniu o czym orzeczono na podstawie art. 292 kc w zw. z art. 172 kc w zw. z art. 176 kc i art. 305 4 kc w zw. z art. 292 kc w zw. z art. 172 kc w zw. z art. 176 kc jak w punktach 1 – 8 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji postanowienia na podstawie art. 520§ 1 kpc gdyż – mimo sprzeczności interesów stron – Sąd nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od ogólnej zasady postępowania nieprocesowego przewidującej ponoszenie przez każdego z uczestników kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. W postępowaniu nieprocesowym nie ma dwóch przeciwstawnych sobie stron, dlatego też nie można mówić o przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania wygrywającemu (art. 98 § 1). Przeciwnie, z treści całego art. 520 kpc wynika, że ustawodawca zakłada, że w zasadzie uczestnicy postępowania są w tym samym stopniu zainteresowani jego wynikiem, a orzeczenie sądu udziela ochrony prawnej każdemu uczestnikowi. Dlatego ten, kto poniósł koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego nie uzyska zwrotu wydanych kwot od innego uczestnika, ale i nie jest obowiązany do zwracania kosztów poniesionych przez innego uczestnika. ZARZĄDZENIE
- odnotować w kontrolce uzasadnień,
- odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczy: - pełn. uczestników adw. Z. R..
- Skserować działy I- O i II księga wieczystych (...)/, (...), (...) i kserokopie dołączyć do akt sprawy a księgi zwrócić do V Wydziału Ksiąg Wieczystych,
- przedłożyć z apelacją lub za 20 dni. C., dnia 19 stycznia 2018r.