zasadami wyrażonymi w ustawie z dnia 7.06.2001 roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ponosi odpowiedzialność za instalację wodną znajdującą się w budynku powódki od instalacji wewnętrznej do zaworu wody przy wodomierzu głównym, zaś pozwany ponosi odpowiedzialność za pozostały odcinek sieci od zaworu za wodomierzem głównym – tj.
art. 2 pkt 6 ustawy, - ustalenia, że powódka
zasadami wyrażonymi w ustawie z dnia 7.06.2001roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ponosi odpowiedzialność za instalację kanalizacyjną znajdująca się w budynku powódki od instalacji wewnętrznej do pierwszej studzienki liczonej od strony budynku znajdującej się w granicach obrysu budynku, zaś pozwany ponosi odpowiedzialność za pozostały odcinek sieci pierwszej studzienki liczonej od strony budynku znajdującej się w granicach obrysu budynku – tj.
art. 2 pkt 5 ustawy, - ustalenie treści umowy o przyłączenie do sieci wodno-kanalizacyjnej powódki o treści zgodnej z art. 6 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawie z dnia 7.06.2001roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków o treści szczegółowo w pozwie opisanej. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 roku Wspólnota Mieszkaniowa nr 053 przy ul. (...) słońcu 24b w S. wniosła przeciwko Zakładowi (...) Sp. z o.o. w S. pozew z analogicznymi żądaniami. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów proces, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Na mocy postanowienia z dnia 5 maja 2014 roku, w trybie art. 219 k.p.c., połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie obydwu powództwa, a także o zasądzenie od powódek na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 03 października 2016 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie: oddalił oba powództwa (pkt I); zasądził od Wspólnoty Mieszkaniowej nr 013 przy ul. (...) w S. na rzecz pozwanego kwotę 1.700 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II); zasądził od Wspólnoty Mieszkaniowej nr 053 przy ul. (...) w S. na rzecz pozwanego kwotę 1.700 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt III); tytułem kosztów sądowych, nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie od:
ustawą : na zaworze za wodomierzem a kanalizacja - punkt wylotu z pierwszej studzienki licząc od strony budynku, czyli za studzienką S
kierunkiem przepływu wody). W instalacji kanalizacyjnej - za instalację wewnętrzną oraz ciąg kanału przed budynkiem ze studzienkami S7, S6, S5. Dostawca wody - pozwany odpowiada: za wodociąg - od przewodu sieci miejskiej w ul. (...) do zaworu za wodomierzem głównym umieszczonego w studzience wodomierzowej zlokalizowanej w studzience w sąsiedztwie budynku ul. (...); za kanalizację - od kanału miejskiego w ul. (...) (studzienka S) do studzienki rewizyjnej SI zlokalizowanej przy narożniku budynku ul. (...). Studnie rewizyjne na kanalizacji sanitarnej zlokalizowane na ciągu równoległym do frontowej ściany budynku przy ul. (...) są za płytkie (S5, S6, S7), nie zapewniają warstwy przykrywającej 0,8 m zabezpieczającej przed zamarzaniem. Dna studni wybetonowane są nierówno a rury włączanych kanałów powprowadzane do wnętrza studni (S7, S6). Do studni S6 i S5 włączone są rury kanalizacji deszczowej (niedopuszczalne). Cały ten odcinek pozostaje jednak we władaniu Wspólnoty Mieszkaniowej 013 i wymienione nieprawidłowości nie mają wpływu na decyzje o przyłączeniu do sieci miejskich. W przypadku ul. (...): S. rewizyjne nr 1 i 2 w trakcie wizji lokalnej sprawiały wrażenie nie użytkowanych (nie połączonych z siecią osiedlową). Studnia rewizyjna nr 3 po oczyszczeniu okazała się studnią czynnego przyłącza kanalizacyjnego budynku. Ma komin włazowy kwadratowy, murowany, głębokość 2,0 m, po wyposażeniu w stopnie złazowe może nadal pozostać w eksploatacji. Konieczna będzie wymiana odcinka kanału między nią a kanalizacją osiedlową ponieważ tworzą się tu zatory. W obu lokalizacjach przekroje kanałów D=160mm i D=200mm są wystarczające dla obsługi budynków. Kanały wykonane z rur PCV odpowiadają stawianym wymogom. W instalacji kanalizacyjnej w omawianych przypadkach nie było i nie ma potrzeby stosowania zasuw. Opisane wyżej studnie kanalizacyjne mają dna z betonu, z wykształconymi kinetami, ściany z kręgów betonowych lub murowane, włazy żeliwne z pokrywami żeliwnymi (z wyjątkiem studni K7 przy ul. (...), która ma pokrywę z polimerobetonu). (...) zastosowane do ich budowy odpowiadały wymogom tamtych czasów. Błędy wykonawcze takie jak brak stopni złazowych, centryczne osadzenie włazu zagrażające bezpieczeństwu schodzących do studni pracowników, nierówności betonowanych powierzchni, głębokości nie zapewniające ochrony przed zamarzaniem - to nieprawidłowości tak w świetle ówczesnych jak i dzisiejszych wymogów. Odnośnie budynku przy ul. (...) granice odpowiedzialności przedstawiają się następująco: Dostawca wody, pozwany odpowiada za wodociąg od przewodu sieci miejskiej w ul. (...) do zaworu za wodomierzem głównym budynku, za kanalizację - od studzienki K9 na kanale ogólnospławnym w ul. (...) do studzienki K7 na kanalizacji osiedlowej. Właściciel budynku Wspólnota Mieszkaniowa 053 odpowiada za instalację wewnętrzną wodociągową do miejsca za zaworem za wodomierzem głównym (patrząc
kierunkiem przepływu wody), za wewnętrzną instalację kanalizacyjną wraz z wyprowadzeniem poza budynek do studzienki nr 3 razem z tą studzienką. W zakresie stanu technicznego instalacji wewnątrzosiedlowej. ul. (...) - należącego do Wspólnoty Mieszkaniowej 013 i ul. (...) - należącego do Wspólnoty Mieszkaniowej 053. Sieci te pobierając wodę z sieci miejskich w jednym punkcie oraz odprowadzając ścieki do kanalizacji miejskiej w jednym miejscu - obsługują wiele budynków. Zasuwy domowe istnieją tylko na przewodach zasilających w wodę te sieci w ul. (...) W ul. (...) stwierdzono istnienie na sieci osiedlowej zasuw strefowych i domowych. Czy ilość ich jest wystarczająca, można będzie odpowiedzieć po szczegółowym zainwentaryzowaniu. Analiza treści planów jak i obserwacje w trakcie wizji lokalnych wykazują, że na sieciach osiedlowych nie ma zasuw. Nie może być na nich też hydrantów przeciwpożarowych, ponieważ średnice głównych ciągów zasilających te sieci są zbyt małe (50mm, 65mm) dla zasilenia w wodę nawet jednego hydrantu 0 80mm. Ochrona przeciwpożarowa budynków w mieście obsługiwanym przez wodociąg zbiorowy wymaga rozmieszczenia w ich okolicy hydrantów umożliwiających pobór wody z sieci w wypadku pożaru. Średnice ciągów kanalizacyjnych obsługujących w/w budynki są wystarczające (250mm przy ul. (...) i 300mm przy ul. (...)). Do sieci wodociągowej objętej zakresem opinii jest możliwość dojazdu samochodem pogotowia. Wyjątek stanowi budynek będący w użytkowaniu (...), przez który sieć przechodzi. Do studzienek na osiedlowych sieciach kanalizacyjnych przy ul. (...) dostęp jest, na osiedlu przy ul. (...) do 3 studzienek rewizyjnych nie ma dostępu, ponieważ ich włazy zostały przykryte nawierzchnią. Nie ma możliwości zamknięcia dopływu wody do budynków operując zasuwami domowymi, żeby jednocześnie nie pozbawić dopływu wody mieszkańców innych budynków tych osiedli. Ponadto – w toku postępowania ustalono – ustalono warunki techniczne i formalne dla doprowadzenia w/w sieci do zgodności z normami technicznymi i prawnymi. - należy powołać jednostkę (spółkę) realizującą projekt. Rozpoznać i ustalić źródła i sposoby finansowania projektu, - należy ustalić właścicieli terenów przez które przebiegają trasy istniejących sieci osiedlowych. - za zgodą właścicieli dokonać szczegółowych inwentaryzacji sieci z oceną ich stanu technicznego. - należy opracować koncepcję przebudowy osiedlowych sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, uwzględniającą: maksymalny możliwy stopień wykorzystania sieci istniejących, sposoby likwidacji odcinków nie zakwalifikowanych do wykorzystania, Na osiedlu przy ul. (...) należy odłączyć wszystkie podłączenia deszczówek do kanalizacji sanitarnej. W koncepcji ująć trzeba niezbędne zmiany w sieci osiedlowej kanalizacji deszczowej przy ul. (...). Należy również Oszacować koszt realizacji przebudowy. Uzyskać od właścicieli terenów przez które przebiegać będą trasy planowanych sieci zgodę i zawrzeć umowy o służebności przesyłu. Trzeba opracować projekt budowlany przebudowy sieci i uzyskać pozwolenie na budowę. Opracować projekty wykonawcze, specyfikacje techniczne wykonania robót. Zrealizować zaprojektowane sieci, dokonać ich odbioru i przekazać sieci osiedlowe (do punktów granicznych) na uzgodnionych zasadach na majątek (...) S.. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy powództwa uznał za bezzasadne w świetle przepisu art. 189 k.p.c. Wstępnie Sąd wskazał, iż przedmiotem sporu była kwestia odpowiedzialności za eksploatację odcinków sieci wodno-kanalizacyjnej i ustalenie treści umowy o przyłączenie do sieci wodno-kanalizacyjnej. Wytoczenie powództwa w sprawach tego rodzaju zdaniem Sądu nie należy do czynności zwykłego zarządu, zaś powódki nie przedłożyły uchwał właścicieli lokali każdej ze Wspólnot wyrażającej zgodę na wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie. Dalej Sąd I instancji wskazał, iż powództwo zostało sformułowane przez powtórzenie zapisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a roszczenie wywodzono z definicji przyłącza kanalizacyjnego i przyłącza wodociągowego zawartych w art. 2 pkt 5 i 6 tej ustawy. Tymczasem definicje legalne nie mogą stanowić podstawy roszczenia. Sąd wywodził, iż pobieżna analiza żądań obu pozwów może sugerować, że przedmiotem żądań jest jedynie ustalenie faktów, co winno skutkować oddaleniem powództwa. Niemniej wszechstronna analiza pozwu, żądań tam zawartych i faktów przytoczonych dla ich uzasadnienia wskazuje na głębszy kontekst tych żądań. Mianowicie powódki dążyły do ustalenia granic eksploatacji sieci wod-kan., nie tylko dla potrzeby ustalenia samych faktów. Źródłem żądania było uregulowanie sytuacji prawo-faktycznej, związanych z powstającymi sporami w zakresie pokrywania kosztów usunięcia awarii na terenie tzw. sieci osiedlowej, czy też ponoszenia opłat za straty wody powstałe na tym obszarze. Powyższe jest w ocenie Sądu I instancji o tyle istotne, że pozwala na ustalenie czy powódkom przysługuje interes prawny w zakresie takiego ustalenia. Bezspornie pozwany odpowiada za sieć wodną i kanalizacyjną, będącą w jego władaniu i zarządzenie, a powódki odpowiadają za instalację wodną znajdująca się w budynku od instalacji wewnętrznej do zaworu wody przy wodomierzu głównym (instalacja wodna). W zakresie instalacji kanalizacyjnej za instalację kanalizacyjną znajdująca się w budynku powódki od instalacji wewnętrznej do pierwszej studzienki liczonej od strony budynku znajdującej się w granicach obrysu budynku. Spór ograniczał się do kwestii odpowiedzialności za części sieci osiedlowej, znajdujący się między tymi dwoma odcinkami. Zdaniem Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwoliło na ustalenie granic odpowiedzialności
żądaniami pozwów, co do odcinka spornego, co nakazywało przyjąć, że powódki nie wykazały interesu prawnego w tym zakresie. Wprawdzie pełnomocnik powódek na ostatniej rozprawie oświadczył, że dlań wystarczającym będzie ustalenie granic eksploatacji
wnioskami opinii biegłego, to jednak zdaniem Sądu, takie rozwiązanie nie usunęłoby niepewności prawej w zakresie spornego w dalszym ciągu, „niczyjego odcinka”, który był podstawą wytoczenia powództwa o ustalenie. Do tej pory bowiem żadna ze stron nie kwestionowała swej odpowiedzialności za odcinki instalacji, którymi włada. Odnośnie spornych odcinków Sąd Rejonowy za opinią biegłego wskazał, iż nie sposób ustalić, kto winien odpowiadać za te odcinki. Dla przejęcia tej części sieci osiedlowych we władanie przez pozwanego, konieczne jest podjęcie szeregu czynności faktycznych i prawnych, które umożliwią takie postąpienie w przyszłości. Tak argumentując Sąd żądanie ustalenia granic eksploatacji oddalił. Przechodząc do żądań ustalenia treści umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków Sąd Rejonowy wskazał, iż powództwo podlegało oddaleniu z powodu braku interesu prawnego.
art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Forma pisemna dla zawarcia w/w umowy została zastrzeżona jedynie dla celów dowodowych. Sąd wskazał, iż bezspornie pozwany dostarcza do powódek wodę i odbiera ścieki, a powódki uiszczają opłaty za świadczone im w tym zakresie usługi w wysokości ustalanej przez pozwaną. Między stronami funkcjonuje zatem ważna prawnie umowa. Sąd zaznaczył, iż z materiału dowodowego wynika jedynie, że pozwana dostarczała wodę i odprowadzała ścieki, a powódki uiszczały opłaty wskazane w wystawianych przez pozwaną dokumentach księgowych. Przeprowadzone dowody nie dają podstaw do ustalenia innych warunków umowy, choćby odnoszących się do ilości i zasad rozliczania dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. W związku z tym także w tym zakresie Sąd Rejonowy powództwa oddalił. Apelacje od powyższego wyroku wywiodły powódki zaskarżając wyżej wymienione orzeczenie w całości i stawiając mu następujące zarzuty:
ówcześnie obowiązującymi normami a (...) zgodził się dokonywać odczytu i rozliczeń z budynku - wywody biegłego w zakresie jakichś wad lub nie spełniania dzisiejszych norm technicznych uznać należy za nieistotne z punktu widzenia całokształtu sprawy - tym bardziej, że biegły ostatecznie granicę eksploatacji dla wody wskazał w treści swojej opinii w sposób zgodny z żądaniem pozwu. Pomimo powyższych dowodów, które nie były przez strony kwestionowane Sąd meriti odmówił uwzględnienia powództwa chociażby w części w zakresie ustalenia granic eksploatacji dla wody, co zdaniem powodowych WM jest niedopuszczalne, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz budzi uzasadniony sprzeciw. Biegły w swojej pisemnej opinii, która została przez niego w podtrzymana i doprecyzowana w trakcie ustnego przesłuchania wskazał jako granicę odpowiedzialności powódki W. B. 26,26a,26b za instalację kanalizacyjną pierwotnie studnię oznaczoną na mapach jako S5, zaś na rozprawie studnię oznaczoną jako S4; za instalację wodną granicę biegły konsekwentnie wskazywał węzeł wykonany przez (...) znajdujący się w budynku. Względem powódki WM (...) biegły konsekwentnie jako granicę za instalację kanalizacyjną wskazywał studnie oznaczoną na mapach numerem 3, zaś za instalację wodną węzeł znajdujący się wewnątrz budynku. W apelacji podkreślono, iż zdaniem powódek ich interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie wynika z faktu, że w dacie składania pozwu jak i obecnie nie było możliwe wytoczenie powództwa o świadczenie - zapłatę lub przymuszenie pozwanej do zawarcia umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, ani powództwa o przymuszenie pozwanej do przejęcia spornych sieci na majątek (...). Niewątpliwie ustalenie przez Sąd zakresu granic eksploatacji sieci będzie miało charakter bezpośrednio prawotwórczy, albowiem względem powodowych WM zakończy trwający od wielu lat spór o zakres odpowiedzialności za sieć, doprowadzi do zniesienia ryzyka jakie ciąży na powódkach związanego z zajęciem cudzego gruntu w przypadku jakichkolwiek prac konserwatorskich; dla pozwanej (...), która twierdzi wbrew zapisom uchwały Rady Miasta, że sieć nie została jej przekazana usankcjonuje fakt eksploatacji spornych sieci. Dalej apelujące zarzuciły, iż Sąd nie dostrzegł, że ustalenie jakichkolwiek granic samo w sobie doprowadzi do uchylenia stanu niepewności - obecna sytuacja powoduje, że żadna ze stron nie może prowadzić działań na spornym odcinku, bowiem nie może przyjąć za jaki element odcinka instalacji odpowiada - uwzględnienie żądania w zakresie jaki był kreowany w treści pozwu, w treści wystąpień pozwanej, bądź ostatecznego stanowiska wygłoszonego przez powódki po przesłuchaniu biegłego doprowadzi do przecięcia sporów pomiędzy stronami, nadto doprowadzi do usankcjonowania treści umowy jaka między stronami istnieje. Powódkom nie przysługuje żadne roszczenie dalej idące - nie mogą składać pozwu o zawarcie umowy określonej treści, albowiem umowa taka jak sam sąd meriti ustalił obowiązuje pomiędzy stronami w sposób nie szczegółowy i dorozumiany; nie przysługuje im również roszczenie o odpłatne lub nieodpłatne przejęcie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, albowiem jak wskazano wyżej sieć ta na podstawie Uchwały Rady Miasta pozwanej przekazana została, nadto powódki nigdy nie miały prawa własności co do spornej sieci (nie spełniają ustawowych kryteriów opisanych w art 31 ust 1 ustawy z dnia 7.06.2001 roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków gdyż nie są "osobami, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne"). Rozstrzygnięcie pozytywne (nawet w treści uwzględniającej stanowisko (...)) przekreśla spory istniejące i przyszłe; powoduje że każda ze stron może podjąć się działań w zakreślonym w orzeczeniu zakresie; rozstrzygnięcie pozytywne ustalające jakąś treść umowy prowadzi również do wyeliminowania w przyszłości sporów z podmiotami trzecimi (w przypadku dużej awarii na spornym odcinku, który jak wynika ze zgodnych oświadczeń i świadków i biegłego zasila różne WM, eliminuje konieczność zawierania porozumień co do udziału w kosztach usunięcia). W odpowiedzi na apelacje pozwany wniósł o ich oddalenie oraz zasądzenie od powódek na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. II. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 roku Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. (...) w S. wniosła przeciwko pozwanemu Zakładowi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. pozew z żądaniami: - ustalenia, że powódka
zasadami wyrażonymi w ustawie z dnia 7.06.2001 roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ponosi odpowiedzialność za instalację wodną znajdującą się w budynku powódki od instalacji wewnętrznej do zaworu wody przy wodomierzu głównym, zaś pozwany ponosi odpowiedzialność za pozostały odcinek sieci od zaworu za wodomierzem głównym – tj.
art. 2 pkt 6 ustawy, - ustalenia, że powódka
zasadami wyrażonymi w ustawie z dnia 7.06.2001 roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ponosi odpowiedzialność za instalację kanalizacyjną znajdująca się w budynku powódki od instalacji wewnętrznej do pierwszej studzienki liczonej od strony budynku znajdującej się w granicach obrysu budynku, zaś pozwany ponosi odpowiedzialność za pozostały odcinek sieci pierwszej studzienki liczonej od strony budynku znajdującej się w granicach obrysu budynku – tj.
art. 2 pkt 5 ustawy, - ustalenie treści umowy o przyłączenie do sieci wodno-kanalizacyjnej powódki o treści zgodnej z art. 6 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawie z dnia 7.06.2001 roku o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków o treści szczegółowo w pozwie opisanej. Pismem z dnia 14 stycznia 2014 roku Wspólnota Mieszkaniowa nr 004 przy ul. (...) w S. wniosła przeciwko Zakładowi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. pozew z analogicznymi żądaniami. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Na mocy postanowienia z dnia 14 stycznia 2015 roku w trybie art. 219 k.p.c. połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie: I. oddalił powództwa w całości; II. zasądził od Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w S. na rzecz pozwanej kwotę 1950,75 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; III. zasądził od Wspólnoty Mieszkaniowej nr 004 przy ul. (...) w S. na rzecz pozwanej kwotę 1.950,75 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie od Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w S. kwotę 90,09 złotych; V. nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie od powódki Wspólnoty Mieszkaniowej nr 004 przy ul. (...) w S. kwotę 90,09 złotych. Sąd Rejonowy oparł się o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. (...) w S. oraz Wspólnota Mieszkaniowa nr 004 przy ul. (...) w S. obsługiwane są w zakresie dostawy wody i odbioru ścieków przez pozwanego Zakład (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S.. Budynki w/w Wspólnot są elementami osiedli mieszkaniowych wybudowanych w latach 60 – tych XX wieku. Ówcześnie osiedla te były administrowane przez jeden podmiot i w tamtym czasie pomiar zużycia wody odbywał się dla całego osiedla na tzw. wodomierzu głównym, a następnie zarządca obciążany był kosztami dostarczenia wody i odprowadzenia ścieków, a w dalszej kolejności kosztami tymi obciążał wszystkich swoich odbiorców indywidulanych stosownie do przyjętych proporcji. Fakt wyodrębnienia się na osiedlach odrębnych podmiotów prawa – Wspólnot Mieszkaniowych spowodował, że poszczególne budynki Wspólnot potrzebowały indywidulanego rozliczania. Dodatkowo pojawiły się problemy kosztów usuwania awarii, uszkodzeń sieci osiedlowej czy rozliczania strat wody na tym odcinku. Pozwany usuwał na zlecenie Wspólnot awarie, a powstałymi kosztami obciążała zgłaszające Wspólnoty. Powodowe Wspólnoty zwracały się do pozwanego o przejęcie we władanie elementów osiedlowej sieci wod-kan. i ustalenie granic odpowiedzialności stron za poszczególne odcinki tejże sieci. Strony prowadziły również korespondencję zmierzającą do ustalenia warunków współpracy w formie pisemnej i określenia w takiej umowie granic eksploatacji. Ostatecznie strony nie doszły jednak do porozumienia. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. (...) w S. od co najmniej 2003roku prowadzi negocjacje z pozwanym, które dotychczas nie zakończyły się zawarciem umowy. Wspólnota Mieszkaniowa nr 004 przy ul. (...) w S. w dniu 27 sierpnia 2007roku zawarła z pozwanym umowę nr (...), w której w § 2 ustalono, iż miejscem wykonania umowy jest granica eksploatacji sieci określona w załączniku nr 1 do umowy, tj. w zakresie wody na zaworze za wodomierzem głównym, a w zakresie ścieków jest to miejsce połączenia sieci kanalizacji miejskiej w ul. (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy. Obydwa budynki to wieżowce o wysokości 11 kondygnacji, czyli ok. 33 m od poziomu terenu. Zaopatrywanie ich w wodę wymagało od początku zastosowania instalacji strefowych: strefy niskiej zaopatrywanej ciśnieniem roboczym panującym w sieci wodociągowej ulicznej oraz strefy „wysokiej” (od V pietra wzwyż) zaopatrywanej również wodą z sieci miejskiej, ale za pośrednictwem hydroforni. Hydrofornia pobiera wodę z sieci miejskiej przewodem podłączeniowym wyposażonym w wodomierz i dostarcza ją na wyższe (powyżej czwartego) piętra budynków własną siecią wysokiego ciśnienia. Pozwany ma zawarte umowy ze wspólnotami, oddzielnie na każdy budynek i rozliczenie za wodę „niską” (do 5 kondygnacji) dokonywane jest w oparciu o wskazania wodomierzy głównych w każdym z budynków. Wodę pobieraną poprzez podłączenie hydroforni rozlicza się na podstawie odrębnej umowy i obciąża każdą z 4 wspólnot odpowiednim procentem każdorazowo wyliczonych kosztów. Według stanu na kwiecień 2016 roku hydrofornia zlokalizowana przy budynku nr (...) zasila wydzieloną siecią wysokiego ciśnienia tylko budynki nr (...). Pozostałe budynki osiedla o numerach 5, 9 i 10 zostały około 4 lata temu wyposażone we własne małe hydrofornie i nie korzystają ze wspólnej sieci. Również od około 4 lat ciśnienie w sieci miejskiej w ul. (...), do której podłączone są opiniowane budynki wzrosło do tego stopnia, że hydrofornie nie muszą go wspomagać. Ciśnienia na hydrantach sieciowych wynoszą przy budynku nr (...) MPa a przy budynku nr (...) MPa, czyli odpowiednio - 58 i 59 m słupa wody. Ciśnienia takie gwarantują prawidłowe korzystanie z urządzeń sanitarnych na najwyższych piętrach tych 11- sto kondygnacyjnych budynków. Woda więc przepływa przez istniejące hydrofornie i przy niepracujących pompach zasila wyższe piętra budynków. W przypadku budynku przy ul. (...) w S. zasilanie w wodę niższych kondygnacji odbywa się poprzez podłączenie przebudowane przez (...) w roku
kierunkiem przepływu wody, a w zakresie kanalizy w punkcie wypływu ścieków ze studzienki S4.Granica odpowiedzialności w zakresie hydroforni osiedlowej leży na zaworze za wodomierzem głównym patrząc
kierunkiem przepływu wody. Aktualna granica odpowiedzialności za instalację wodociągowo-kanalizacyjną w przypadku budynku nr (...) w zakresie wodociągu leży na zaworze za wodomierzem głównym patrząc
kierunkiem przepływu wody, a w zakresie kanalizy w punkcie wypływu ścieków ze studzienki S
żądaniami pozwów, w zakresie odcinka spornego, co w dalszej kolejności nakazywało przyjąć, że powódki nie wykazały interesu prawnego w tym zakresie. Ustalenie granic eksploatacji
wnioskami opinii biegłego B. B., zdaniem Sądu Rejonowego nie usunęłoby w żaden sposób niepewności prawej w zakresie spornego w dalszym ciągu, „niczyjego odcinka”, który w istocie był podstawą wytoczenia powództwa o ustalenie. Do tej pory bowiem, żadna ze stron nie kwestionowała swej odpowiedzialności za odcinki instalacji, którymi włada. W tym zakresie brak jest interesu prawnego w ustalenie. Odnośnie zaś odcinków spornych, to Sąd Rejonowy za opinią biegłego B. B. wskazał, iż nie sposób ustalić, kto winien odpowiadać za sporny odcinek. Jak wskazał to biegły pewnym jest, że dla przejęcia tej części sieci osiedlowych we władanie przez pozwanego, konieczne jest podjęcie szeregu czynności faktycznych i prawnych, które umożliwią takie postąpienie w przyszłości. Mając na uwadze powyższe, oba powództwa w zakresie żądania ustalenia granic eksploatacji podlegały oddaleniu albowiem przysługują im co najmniej dwa dalej idące roszczenia. Podkreślił, że skoro powódki kwestionując swoją odpowiedzialność za koszty usuwania awarii sieci wodno-kanalizacyjnej przysługuje im roszczenie o zwrot kwot zapłaconych tytułem tych kosztów. Sąd Rejonowy wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że roszczenie powódek oparte na treści przepisu art. 189 k.p.c., jest jedynym, które w okolicznościach faktycznych sprawy zapewnia ochronę ich interesów, to powództwo również nie zasługiwałoby na uwzględnienie. Uwzględnienie bowiem żądań pozwów w kształcie wyrażonym w punkcie 1 i 2 analogicznych pozwów nie doprowadziłoby do usunięcia stanu niepewności co do granic eksploatacji sieci wodno-kanalizacyjnej i nie zapewniłoby powódkom ochrony ich prawnie chronionych interesów. Sporne urządzenia wodno-kanalizacyjne mogą stanowić przedmiot własności nie tylko stron niniejszego procesu, ale być może również i innych podmiotów, a zatem odpowiedzialność za ich eksploatację może spoczywać również i na innych podmiotach, niż strony niniejszego procesu. Wyrok zatem uwzględniający powództwo w kształcie wskazanym w żądaniach pozwów nie doprowadziłby do definitywnego usunięcia niepewności prawnej ani do zapewnienia powódkom pełnej ochrony ich prawnie chronionych interesów. Zdaniem Sądu Rejonowego uwzględnienie powództwa
treścią żądań wskazanych w złożonych pozwach nie jest możliwe również i z tego powodu, że powódki nie wykazały, aby strona pozwana istotnie ponosiła odpowiedzialność za wskazane w żądaniach punktu 1 i 2 pozwów odcinki sieci wodno-kanalizacyjnej. Dla oceny zasadności żądania pozwów w kształcie określonym w ich treści nie bez znaczenia jest również i to, że wywody opinii biegłego odnośnie granic odpowiedzialności stron za poszczególne odcinki sieci wodno-kanalizacyjnej nie w pełni pokrywają się ze stanowiskiem wyrażonym w pozwach. Przechodząc do umówienia żądań zmierzających do ustalenia treści umowy o dostawę wody i odprowadzanie ścieków wyartykułowanego w punkcie 3 każdego z pozwów to Sad Rejonowy wskazał, iż powództwo w części co do tego żądania podlega oddaleniu z powodu braku interesu prawnego.
treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika, że dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Forma pisemna dla zawarcia przedmiotowej umowy została zastrzeżona jedynie dla celów dowodowych. W świetle treści tego przepisu przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz zainteresowany odbiorca usług mogą zatem skutecznie wyrazić wolę zawarcia umowy o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków w dowolnej formie, także poprzez czynności dorozumiane. Sąd Rejonowy wskazał, iż z bezspornych twierdzeń pozwu, a także zeznań przesłuchanych świadków i stron wynika, że pozwane przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne dostarcza do powodowych wspólnot wodę i odbiera ścieki, a także że powodowe wspólnoty mieszkaniowe uiszczają opłaty za świadczone im w tym zakresie usługi w wysokości ustalanej przez pozwaną. Kategorycznie stwierdzić zatem trzeba, że między stronami – w powyższym zakresie – funkcjonuje ważna prawnie umowa. Co istotne dalej wywodził Sąd Rejonowy umowa ta w swej ciągłości jest wykonywana przez obie strony i w tym zakresie nie istniej niepewność co do stosunku prawnego. Sąd Rejonowy zaznaczył, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jedynie, że pozwana dostarczała wodę i odprowadzała ścieki, a powódki uiszczały opłaty wskazane w wystawianych przez pozwaną dokumentach księgowych. Przeprowadzone dowody nie dają natomiast podstaw do ustalenia jakichkolwiek innych warunków tej umowy, chociażby odnoszących się do ilości dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków czy szeroko opisanych zasadach rozliczania dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków. Apelację od powyższego wyroku wywiodły powódki Wspólnota Mieszkaniowa przy ul (...) w S. oraz Wspólnota Mieszkaniowa nr 004 przy ul. (...) w S. zaskarżając orzeczenie w całości stawiając następujące zarzuty:
miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta S. uchwalonym dnia 16 maja 1994 roku przez Radę Miejską w S. Uchwałą nr L/709/94 ze zmianami uchwalonymi dnia 29 listopada 1994 roku przez Radę Miejską w S. Uchwałą Nr VII/48/94 oraz ze zmianami uchwalonymi przez Radę Miejską w S. Uchwałą nr VII/83/99 z dnia 29 marca 199 roku Termin ważności decyzji ustalono do dnia 31 grudnia 2001 roku Pismem z dnia 18 sierpnia 2000 roku A. M. zwróciła się do pozwanego z prośbą o uzgodnienie dokumentacji projektowej budowy wodociągu miejskiego do budynków (...) u Centrum (...) przy ulicy (...) ab, 22 ab, 24 ab, 25 ab, 26 ab, 27 ab, 28 ab, 29 ab, 30 ab w S.,
otrzymanymi warunkami technicznego podłączenia do sieci miejskiej. Dokumentacja techniczna została uzgodniona. W dniu 28 września 2000 roku Wspólnota Mieszkaniowa nr 015 przy ul. (...) w S. podjęła uchwałę nr 9 w sprawie wykonania przyłącza wodociągowego oraz zainstalowania wodomierza w nieruchomości przy ulicy (...). Prace miały być wykonane na koszt Gminy M. S.. Decyzją nr (...) z dnia 16 października 2000 roku Urząd Miejski w S. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla Zarządu (...) Zakładu (...) w S. polegająca na wykonaniu sieci i przyłączy wodociągowych do budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ulicy (...) na nieruchomości położonej w S. - działki nr (...) wg ewidencji gruntów z obrębu 65 – Ś. własność Miasta S. w wieczystym współużytkowaniu. W dniu 1 stycznia 2001 roku pozwana zawarła ze Wspólnotą Mieszkaniową nr 015 przy ul. (...) w S. umowę nr (...) o dostawę wody i odprowadzanie ścieków. Na podstawie tej umowy pozwana zobowiązała się do dostarczenia wody dla potrzeb gospodarczych do nieruchomości przy ul. (...) oraz do odprowadzania ścieków (wody zużytej) w ustalonych ilościach i odpowiadającym warunkom określonym w załączniku nr 3 oraz do odprowadzania ścieków w ustalonych ilościach i odpowiadającym określonym w załączniku nr 2 do umowy warunkom z nieruchomości przy ulicy (...). Odbiorca Wspólnota Mieszkaniowa nr 015 przy ul. (...) w S. zobowiązała się do zapłaty należności z tytułu umowy za cały okres do dnia jej rozwiązania. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony z mocą obowiązującą od dnia 31 grudnia 2000 roku W marcu 2003 roku pozwana odmówiła zwrócenia m.in. Wspólnocie Mieszkaniowej nr 005 przy ul. (...) w S. oraz Wspólnocie Mieszkaniowej nr 006 przy ul. (...) w S. zwrócenia kosztów poniesionych przez te podmioty w związku z usunięciem awarii wodociągu przy ul. (...). W uzasadnieniu wskazała, że granica eksploatacji sieci wodociągowej jest na zaworze wodociągowym za wodomierzem w hydroforni przy budynku nr (...). Odcinek sieci od zaworu głównego za wodomierzem do budynków pozostaje natomiast w użytkowaniu zarządcy tych budynków. Dnia 26 marca 2003 roku odbyło się spotkanie przedstawicieli pozwanego z (...) Sp. z o.o. w S. – zarządcą wspólnot mieszkaniowych powstałych w budynkach przy ul. (...), nr 6, nr 8 i nr 10 mające na celu uregulowanie spraw związanych z własnością instalacji wodociągowej tzw. „wody wysokiej” dla tych budynków. Pozwana podtrzymał stanowisko, że granica eksploatacji sieci wodociągowej jest na zaworze wodociągowym za wodomierzem w hydroforni przy budynku nr (...). Odcinek sieci od zaworu głównego za wodomierzem do budynków pozostaje natomiast w użytkowaniu zarządcy tych budynków. Na spotkaniu tym strony nie doszły do porozumienia co do granic eksploatacji instalacji wodociągowej. O spotkaniu tym poinformowany został Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego w S.. Pismem z dnia 8 września 2003 roku zarządca powodowych wspólnot mieszkaniowych zwróciła się do pozwanego o dokonanie rozdziału instalacji na przyłączu wodociągowym w studni wodomierzowej, wskazując, że pierwotnie, w 1964 roku, istniejące przyłącze wodociągowe obsługiwało tylko budynek nr (...), 24a, 24b przy ulicy (...) i zostało wybudowane tylko dla tego budynku. Obecnie przyłącze to obsługuje budynki przy ulicy (...) oraz biurowiec (...). W odpowiedzi w piśmie z dnia 26 września 2003 roku pozwana poinformowała (...) Sp. z o.o. w S., że podjęła działania mające na celu przejęcie sieci wodociągowej na terenie osiedla przy ul. (...)ab - 30 w S.. Do czasu przeprowadzenia inwentaryzacji, wyceny przedmiotowych sieci i przejęcia ich na stan majątkowy Spółki, istniej możliwość zawarcia umów na dostawę wody i odprowadzania ścieków w zakresie wnoszenia opłat. Rozliczenie następować będzie na podstawie wodomierzy zlokalizowanych w poszczególnych budynkach, a umowy zostaną zawarte z każdą wspólnotą osobno. W/w sposób rozliczenia uzależniony był od pozostawienia głównych wodomierzy w istniejących studniach na wejściu do osiedla, wyposażenia każdego budynku w wodomierz,
obowiązującymi warunkami technicznymi i w sposób uzgodniony z pozwanym, możliwości odczytywania wodomierzy we wszystkich budynkach jednocześnie w tym samym czasie oraz ustalenia przez wspólnoty sposobu rozliczenia różnicy wskazań między wodomierzem głównym a wodomierzami w budynkach oraz zasady ich utrzymania. Dnia 22 września 2003 roku Wydział Mieszkalnictwa i Lokali Użytkowych Urzędu Miejskiego w S. zwrócił się o zajęcie przez Kolegium Prezydenta Miasta S. stanowiska w sprawie zmiany sposobu rozliczania opłat za dostawę wody i odprowadzanie ścieków dotyczących nieruchomości stanowiących własność i współwłasność Gminy S.. W przedstawionym projekcie stanowiska wskazano, że Prezydent wyraża zgodę między innymi na dokonanie przez (...) spółkę z o.o. inwentaryzacji instalacji wod-kan przy ulicy (...) w S., która usytuowana jest na gruncie należącym do Gminy S. na odcinku pomiędzy siecią a budynkami mieszkalnymi będącymi własnością lub współwłasnością Gminy S., zaś (...) Spółka z o.o. przejmie eksploatację tych instalacji polegającą w szczególności na usuwaniu skutków awarii. Realizacja postanowień miała nastąpić w terminie do dnia 30 września 2004 roku. W uzasadnieniu pisma wskazano między innymi, że należy doprowadzić do tego, aby (...) Spółka z o.o. w S. przejęła eksploatację części infrastruktury związanej z doprowadzeniem wody i odprowadzaniem ścieków leżących pomiędzy siecią, którą w chwili obecnej eksploatuje, a instalacją wewnątrzbudynkową, która objęta jest prawem współwłasności. Na posiedzeniu w dniach 30 września 2003 roku i 1 października 2003 roku Kolegium Prezydenta Miasta w sprawie wniosku Wydziału Mieszkalnictwa i Lokali Użytkowych Urzędu Miejskiego w S. w sprawie zmiany sposobu rozliczania opłat za dostawę wody i odprowadzanie ścieków dotyczących nieruchomości stanowiących własność i współwłasność Gminy S. Prezydent Miasta zobowiązał pozwanego do przygotowania Radzie Nadzorczej propozycji przyjęcia sieci wodociągowych co najmniej do budynków mieszkalnych będących własnością lub współwłasnością Gminy M. S.. W dniu 14 października 2003 roku sporządzono protokół z dokonanego przeglądu wewnętrznej cieci wodociągowej na osiedlu przy ulicy (...) zarządzanego przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S.. Część budynków osiedla jest zasilanych w wodę przez dwa przyłącza wodociągowe na których znajdują się studzienki z wodomierzami głównymi. Są to pięciokondtygnacyjne trzyklatkowe budynki mieszkalne oraz kompleks budynków należących do (...). Połączenie nr (...) – ul. (...) z wodomierzem głównym ø 50 nr (...) i stanie 00064 m3 doprowadza wodę do czterech następujących budynków mieszkalnych i kompleksu (...): ul. (...); ul. (...); ul. (...); ul. (...) i ul. (...). Połączenie nr (...) – ul. (...) z wodomierzem głównym ø 80 nr (...) i stanie 041664 m3 doprowadza wodę do pięciu następujących budynków mieszkalnych: ul. (...); ul. (...) oraz ul. (...) – sieć osiedlowa ø 50 (stalowa) doprowadzona jest do klatki nr 28 b, poprzez piwnicę lokatorską mieszkania nr (...), gdzie na wysokości około 180 cm przechodzi w poziom z PCV; istnieje na pionowej rurze stalowej zawór główny; brak węzła wodomierzowego i wodomierza; nie znaleziono zasuwy domowej; ul. (...) i ul. (...).30a,30b. W budynkach nr (...) b brak węzłów i wodomierzy. W budynku nr (...) anomalia – dwa połączone ze sobą przyłącza. W budynku nr 30b wodomierz nie działa. Istniejące węzły wodomierzowe (5 szt.) umiejscowione są zbyt wysoko. – 180 – 220 cm nad posadzką piwnic, co przy przywróceniu ich do pozycji poziomej uniemożliwi ich odczyt bez pomocy drabiny. Brak prawidłowo wykonanych węzłów wodomierzowych zaworów skośnych zwrotno-zaporowych, konsoli), a w czterech węzłach zaworów przed wodomierzami, co uniemożliwi szybka wymianę licznika, ponieważ trzeba będzie szukać kluczy od pomieszczenia z zaworem głównym. Wodomierze nie są zainstalowane przy pierwotnych zaworach głównych w pomieszczeniach woda-gaz, bądź w piwnicy lokatorskiej lecz około 7-10 metrów dalej w korytarzach piwnicznych, co jest niezgodne z wymogami technicznymi (...). Brak zasuw domowych, co wymusza odcięcie dopływu wody dla paru budynków w celu naprawy zasilania w jednym budynku. Stwierdzono, że wszystkie wodomierze w budynkach mieszkalnych są skręcone bokiem, bądź zamontowane w pozycji pionowej co obniża ich klasę dokładności, a nadto brak prawidłowo wykonanych węzłów wodomierzowych (zaworów skośnych zwrotno-zaporowych, konsoli) w czterech węzłach zaworów przed wodomierzem. W piśmie z dnia 3 listopada 2003 roku pozwana poinformowała Wydział Gospodarki Komunalnej i Ochrony (...) Urzędu Miejskiego w S., że po przeprowadzonym w dniu 14 października 2003 roku przeglądzie przyłączy i węzłów wodomierzy w poszczególnych budynkach na osiedlu przy ul. (...), stwierdzono liczne usterki uniemożliwiające zawarcie z indywidualnych umów ze wspólnotami mieszkaniowymi. Pismem z dnia 5 lutego 2004 roku pozwana poinformowała (...) Sp. z o.o. w S. o kosztach wykonania węzła wodomierzowego dla budynków przy ulicy (...). Dnia 25 czerwca 2004 roku Wspólnota Mieszkaniowa nr 015 przy ul. (...) w S. zleciła pozwanemu wykonanie węzła wodomierzowego DN 32 wraz z dokonaniem odbioru technicznego w budynku przy ul. (...) na podstawie przedłożonej oferty z dnia 5 lutego 2004 roku za wynagrodzeniem w kwocie 973,22 złotych powiększonej o VAT. Pozwany wykonał węzły wodomierzowe na podstawie w/w zlecenia. W piśmie z dnia 9 września 2004 roku (...) Sp. z o.o. w S. zwróciła pozwanemu fakturę VAT dokumentująca wysokość kosztów usunięcia awarii sieci wodociągowej usytuowanej poza obrysami budynku. Wspólnota Mieszkaniowa Nr 015 przy ulicy (...) w S. nie zgodziła się na podpisanie z pozwanym umowy o dostawę wody i odprowadzenie ścieków na warunkach określonych w piśmie z dnia 1 czerwca 2006 roku (...), z uwagi na nieprawidłowo ustalone granice rurociągów wodnych. W piśmie z dnia 20 czerwca 2006 roku zarządca ww. wspólnoty mieszkaniowej poinformowała pozwanego, że Załącznik nr 1 do umowy proponowanej tej wspólnocie mieszkaniowej powinien być zaktualizowany według stanu faktycznego, tj. pierwszej studzienki od strony budynku przed wodomierzem na nieruchomości, ponieważ wspólnoty nie są właścicielami instalacji poza obrysami budynków. Dnia 27 sierpnia 2007 roku pozwana zawarła ze Wspólnotą Mieszkaniową Nr 005 przy ulicy (...) w S. umowę nr (...) o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków określającą warunki dostawy wody z urządzeń wodociągowych oraz odprowadzanie ścieków do urządzeń kanalizacyjnych eksploatowanych przez dostawcę usług i zasady rozliczania należności za świadczenia będące jej przedmiotem. W § 2 umowy postanowiono, że strony ustalają, że miejscem wykonywania umowy jest granica eksploatacji sieci określona w Załączniku Nr 1 do umowy, który to załącznik stanowi –
postanowieniem paroku 18 pkt 5 – integralną część umowy.
treścią Załącznika Nr 1 do umowy: granica eksploatacji przyłącza o symbolu (...) zlokalizowanego pod adresem B. 6-8-10 znajduje się: dla wody na zaworze za wodomierzem głównym, a dla ścieków w miejscu połączenia sieci kanalizacyjnej miejskiej przy ulicy (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy. Granica eksploatacji przyłącza o symbolu (...) zlokalizowanego pod adresem B. 6-8-10 znajduje się dla wody: na zaworze za wodomierzem głównym, a dla ścieków w miejscu połączenia sieci kanalizacyjnej miejskiej przy ul. (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy. Granica eksploatacji przyłącza o symbolu (...) zlokalizowanego pod adresem B. 6-8-10 znajduje się dla wody na zaworze za wodomierzem głównym, a dla ścieków w miejscu połączenia sieci kanalizacyjnej miejskiej przy ul. (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy.
pkt 3 umowy dostawca usług zobowiązany był do utrzymywania i eksploatacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do miejsca stanowiącego granice własności i eksploatacji sieci.
pkt 1 odbiorca usług zobowiązany był do utrzymywania we właściwym stanie technicznym należących do niego instalacji i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz studzienek i pomieszczeń przeznaczonych na zainstalowanie wodomierza i urządzenia pomiarowego jak tez do zabezpieczenia tych urządzeń przed uszkodzeniem lub zaborem.
pkt 1 umowy, umowa ta miała zostać zawarta na czas nieokreślony od dnia 25 sierpnia 2004 roku
postanowienie, § 18 pkt 7 umowy tracą moc ustalenia dotychczasowej umowy nr (...) zawartej dnia 1 stycznia 2001 roku Dnia 27 sierpnia 2007 roku pozwana zawarła ze Wspólnotą Mieszkaniową Nr 006 przy ulicy (...) w S. umowę nr (...) o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków określającą warunki dostawy wody z urządzeń wodociągowych oraz odprowadzanie ścieków do urządzeń kanalizacyjnych eksploatowanych przez dostawcę usług i zasady rozliczania należności za świadczenia będące jej przedmiotem. W paroku 2 umowy postanowiono, że strony ustalają, że miejscem wykonywania umowy jest granica eksploatacji sieci określona w Załączniku Nr 1 do umowy, który to załącznik stanowi –
postanowieniem paroku 18 pkt 5 – integralną część umowy.
treścią Załącznika Nr 1 do umowy granica eksploatacji przyłącza o symbolu (...) zlokalizowanego pod adresem B. 6-8-10 znajduje się dla wody na zaworze za wodomierzem głównym, a dla ścieków w miejscu połączenia sieci kanalizacyjnej miejskiej przy ulicy (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy. Granica eksploatacji przyłącza o symbolu (...) zlokalizowanego pod adresem B. 6-8-10 znajduje się dla wody na zaworze za wodomierzem głównym, a dla ścieków w miejscu połączenia sieci kanalizacyjnej miejskiej przy ulicy (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy. Granica eksploatacji przyłącza o symbolu (...) zlokalizowanego pod adresem B. 6-8-10 znajduje się dla wody na zaworze za wodomierzem głównym, a dla ścieków w miejscu połączenia sieci kanalizacyjnej miejskiej przy ulicy (...) z pierwszą studnią kanalizacyjną w kierunku posesji licząc od strony ulicy.
paroku 4 pkt 3 umowy dostawca usług zobowiązany był do utrzymywania i eksploatacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do miejsca stanowiącego granice własności i eksploatacji sieci.
paroku 8 pkt 1 odbiorca usług zobowiązany był do utrzymywania we właściwym stanie technicznym należących do niego instalacji i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz studzienek i pomieszczeń przeznaczonych na zainstalowanie wodomierza i urządzenia pomiarowego jak tez do zabezpieczenia tych urządzeń przed uszkodzeniem lub zaborem.
paroku 18 pkt 1 umowy, umowa ta miała zostać zawarta na czas nieokreślony od dnia 25 sierpnia 2004 roku.
postanowienie, paroku 18 pkt 7 umowy tracą moc ustalenia dotychczasowej umowy nr (...) zawartej dnia 1 stycznia 2001 roku. W dniu 8 sierpnia 2008 roku pozwana zawarła ze Wspólnotą Mieszkaniową Nr 024 przy ul. (...) w S. umowę nr (...) o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. W 2010 roku pozwana opracowała Wytyczne projektowania i wykonawstwa sieci, urządzeń i obiektów wod-kan oraz wymagania w zakresie przeglądów technicznych dla miasta S., których przedmiotem były między innymi warunki, jakim powinny odpowiadać projekty sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz wymagania jakościowe materiałów stosowanych do budowy sieci wod.-kan. wraz z uzbrojeniem.
postanowieniami Wytycznych projektowania i wykonawstwa sieci, urządzeń i obiektów wod-kan oraz wymagań w zakresie przeglądów technicznych dla miasta S. przewody magistralne i kształtki połączeniowe powinny być stosowane z żeliwa sferoidalnego. Przyłącza wodociągowe winny być projektowane do średnicy ø 63 mm z polietyleniu PE 80 SDR 11, a powyżej tej średnicy z rur PE 100 SDR 17, koloru niebieskiego lub czarnego z niebieskim paskiem. Uzbrojenie winno być oznakowane tabliczkami
normą PN – 86/B – (...) „Tablice orientacyjne do oznaczenia uzbrojenia na przewodach wodociągowych”. Węzły wodomierzowe należy lokalizować: w budynku – w wydzielonym pomieszczeniu technicznym posiadającym odwodnienie (kratkę ściekową), a w studni wodomierzowej w przypadku, gdy budynek jest niepodpiwniczony i nie ma możliwości wydzielania na parterze budynku miejsca montażu wodomierza. Kanały sanitarne sieci kanalizacyjnej sanitarnej winny być projektowane z rur kamionkowych kielichowych glazurowanych , żeliwa sferoidalnego, rur litych PCV lub rur litych z polipropyleniu. Kolektory sanitarne powyżej 600 ø należy projektować z rur kamionkowych kielichowych glazurowanych lub z żeliwa sferoidalnego. Pismem z dnia 27 stycznia 2014 roku Wspólnota Mieszkaniowa Nr 005 przy ul. (...), pismem z dnia 10 lutego 2014 roku Wspólnota Mieszkaniowa Nr 006 przy ul. (...), a. pismem z dnia 19 lutego 2014 roku Wspólnota Mieszkaniowa Nr 015 przy ul. (...) wezwały pozwaną do mediacji w zakresie granic eksploatacyjnych oraz zawarcia umowy w tym zakresie. Dnia 22 maja 2014 roku pozwana dokonała inwentaryzacji instalacji w budynku przy ulicy (...) oraz sieci wewnątrzosiedlowej, podczas której sprawdzono piwnicę lokatorską nr (...). Stwierdzono, według zdjęć, że prawdopodobnie została zamieniona kolejność zaworu skośnego z kulowym w montażu na konsoli. W miejscu rozdziału rury stalowej ø 50 mm głównego przyłącza pod sufitem na trójniku pionowej rury PE ø 32 mm zamontowany jest zawór kulowy odcinający. Podczas przeglądu nie znaleziono zasuw domowych ani na budynek nr 28b ani na budynek (...), brak również oznakowania, które wskazywałoby istnienie zasuw domowych. Sieć osiedlowa od studni przy budynku (...) wykonana z żeliwa ø 100 mm. W komorze wykonany rozdział z opomiarowaniem na PE ø 50 mm. Studnia wodociągowa pomiędzy budynkami 31c-31b wykonana jest na rurze ø 80 mm wraz z opomiarowanymi rozdziałami na PE ø 50 mm. Sieć wodociągowa do klatki 28b jest poprowadzona tak jak wykazano na mapie sytuacyjno – wysokościowej, stanowiącej załącznik nr 2 przez budynek (...) i wchodzi przez piwnicę lokatorską nr (...). W przypadku klatek 28 i 28 a nie stwierdzono, gdzie zostały rozdzielone. Dnia 14 lipca 2016 roku pozwana dokonała kontroli węzła wodomierzowego przy ulicy (...). Stwierdzono brak: konsoli wodomierzowej, plomb (...) na śrubunkach oraz brak zaworu skośnego zwrotno-zaporowego za wodomierzem. Według stanu na dzień 19 sierpnia 2014 roku zasilanie budynku przy ulicy (...) w wodę wysoka odbywa się z sięgacza idącego od hydroforni przy ulicy (...), następnie przez przyłącze fi 110 PE do węzła wodomierzowego znajdującego się w piwnicy budynku przy ulicy (...) (jest to podlicznik). Zasilanie w wodę niska jest realizowane poprzez przyłącze fi 50 - stal bezpośrednio z wodociągu azbestocementowego fi 250, znajdującego się przy ulicy (...). Woda niska po przejściu przez wodomierz zasila kondygnacje 0-4, natomiast woda wysoka zasila kondygnacje 5-11. Pozwana dostarcza wodę do budynków przy ul. (...) i odprowadza ścieki z tych budynków. Wspólnoty Mieszkaniowe uiszczają opłaty z tego tytułu. Sieć wodociągowa i sieć kanalizacji sanitarnej na osiedlu przy ulicy (...) nie została przekazana do eksploatacji pozwanej, która posiada swoje sieci w ulicy (...), nie posiada sieci na osiedlach. W związku z powyższym warunki techniczne podłączenia Spółka może wydać tylko do sieci w ulicy (...), które posiada. W budynku Wspólnoty nr (...) przy ul. (...) w S. w zakresie wodociągu dla budynku przy ulicy (...) znajduje się piwniczne pomieszczenie przeznaczone na wodomierz główny. Jest to komórka lokatorska, a nie pomieszczenie techniczne do którego wprowadzone jest przyłącze do budynku. Pomieszczenie nie spełnia szeregu wymogów stawianych przez przepisy prawa: w pomieszczeniu brak oświetlenia, brak kratki kanalizacyjnej odprowadzającej wodę z pomieszczenia, rurociągi przyłącza wodociągowego wykonane są ze stali ocynkowanej, które wyglądają na bardzo mocno zużyte technicznie. Trasa przyłącza wodociągowego na zewnątrz budynku - od budynku B. 28, 28a 28b do instalacji wewnątrzosiedlowej, przebiega miedzy innymi przez piwnice sąsiedniego budynku przy ulicy (...). Dalej przebiega po drugiej stronie budynku i łączy się z instalacją wodociągową wewnątrzosiedlową w studzience zlokalizowanej z boku drogi dojazdowej (przed budynkiem przy ulicy (...) 27a, 27b). Studzienka zalana wodą – brak możliwości sprawdzenia, którą część instalacji odcinają zawory w niej zamontowane. Miejsce armatury odcinającej nie posiada żadnych opisów i oznaczeń pozwalających zlokalizować miejsce armatury odcinającej w terenie (tabliczek). Do celów rozliczenia ilości wody pobranej przez osiedle (grupę budynków wielolokalowych) służą dwa wodomierze umieszczone w studzienkach wodomierzowych (komorach podziemnych wodomierzowych) zlokalizowanych przy ulicy (...) w sąsiedztwie budynków przy ulicy (...). Wodę na osiedle w czasie awarii na instalacji wewnątrzosiedlowej zasilającej budynki przy ulicy (...) zamyka się zaworami zlokalizowanymi w tych dwóch niezależnych studniach wodomierzowych wodomierzy głównych. Dodatkowo w ramach wyposażenia instalacji wodociągowej brak jest hydrantów do płukania i odpowietrzenia instalacji. Ze względu na odległość budynku od sieci wodociągowej (...) instalacja wewnątrzosiedlowa nie spełnia wymogów ochrony przeciw pożarowej w zakresie odległości montażu hydrantów pożarowych od budynków mieszkalnych. Budynek przy ulicy (...) ma jedno podłączenie (przyłącze) do kanalizacji sanitarnej. Ścieki od pierwszej studzienki od strony budynku odprowadzane są wewnątrzosiedlową instalacją kanalizacyjną zewnętrzną, wspólną dla zespołu budynków wielolokalowych przy ulicy (...). Studzienki rewizyjne wskazują bardzo znaczne zużycie techniczne materiałów z których są wykonane. Studnie wymagają oczyszczenia, naprawy kominów złazowych oraz wykonania bezpiecznych zejść na dno studzienek. Do części studzienek instalacji wewnątrzosiedlowej nie ma możliwości dojazdu dla ciężkiego sprzętu samochodowego celem wykonania prac eksploatacyjnych takich jak czyszczenie studni lub rurociągów. Przy budynku przy ul. (...) znajduje się jedna studzienka kanalizacji sanitarnej i trzy studzienki kanalizacji deszczowej. Studzienki te służą możliwości dokonania inspekcji stanu funkcjonowania kanalizacji (przepływu ścieków). Przy budynku znajduje się studzienka kanalizacji sanitarnej w bliskiej odległości od ściany budynku (ok. 5 metrów). Studzienka nie znajduje się w obrysie budynku, ani bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Granica nieruchomości (gruntu związanego z budynkiem) została ustalona na zewnętrznej powierzchni ściany budynku. Z tego tytułu studzienka oddalona o około 5 m nie znajduje się w obrysie budynku, lecz poza nim. Pierwsza studzienka od strony budynku nie znajduje się na gruncie należącym do budynku, lecz poza granicą działki wydzielonej pod budynek. Stwierdzono brak zaworów odcinających budynek przy ulicy (...). Jest licznik służący do pomiaru całości wody dostarczonej do budynku oraz zawór za wodomierzem. Zawory są zalane wodą; studzienki są w stanie znacznego zużycia technicznego uniemożliwiającego ich normalną eksploatacje (brak bezpiecznego zejścia celem wykonywania prac - np. szybkiego opuszczenia studzienki), liczne ubytki w konstrukcji. Stan rurociągów jest przedawaryjny. W instalacji zewnętrznej brak hydrantów umożliwiających odpowietrzanie i okresowe płukania instalacji. Instalacja wewnątrzosiedlowa nie spełnia wymogów ochrony przeciwpożarowej dla budynków mieszkalnych, a odległość od sieci (...) jest większa niż przepisy wymagają. Stan techniczny instalacji wodnej wewnątrzosiedlowej dla budynku ul. (...). 28b nie odpowiada ogólnym jakim powinny odpowiadać sieci wodociągowe. Stan techniczny instalacji wodnej nie odpowiada warunkom technicznym dla sieci przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. w S.. Studzienki kanalizacyjne są w stanie znacznego zużycia technicznego uniemożliwiającego ich normalną eksploatację (brak bezpiecznego zejścia celem wykonywania prac - np. szybkiego opuszczenia studzienki); liczne ubytki w konstrukcji. Studnie kanalizacyjne wymagają remontu lub wymiany. Rury wymagają czyszczenia i poddania inspekcji kamerą telewizyjną. Stan techniczny instalacji kanalizacyjnej wewnątrzosiedlowej dla budynku ul (...) nie odpowiada ogólnym jakim powinny odpowiadać sieci kanalizacyjne. Stan techniczny instalacji kanalizacyjnej nie odpowiada również warunkom technicznym dla sieci przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w S.. W budynku Wspólnoty Mieszkaniowej nr 006 przy ul. (...) w S. znajduje się piwniczne pomieszczenie techniczne przeznaczone na wodomierz główny do którego wprowadzone jest przyłącze do budynku. Pomieszczenie nie spełnia wymogów stawianych przez przepisy prawa pomieszczeniu przeznaczonemu na wodomierz głównych. Oświetlenie w pomieszczeniu jest niesprawne. Nie stwierdzono kratki kanalizacyjnej odprowadzającej wodę z pomieszczenia. Rurociągi przyłącza wodociągowego wykonane są ze stali ocynkowanej i są mocno zużyte technicznie (stan przedawaryjny). Dla budynku przy ulicy (...) istnieją dwa niezależne podłączenia do kanalizacji sanitarnej, doprowadzone do studzienek przed budynkiem. Od tych studzienek ścieki dalej odprowadzane są wewnątrzosiedlową instalacją kanalizacyjną zewnętrzną, wspólną dla zespołu budynków wielolokalowych przy ulicy (...). Pierwsze podłączenie instalacji kanalizacyjnej (do pierwszej studzienki przed budynkiem) i pierwszy odcinek instalacji wewnątrzosiedlowej instalacji kanalizacyjnej pomiędzy studniami kanalizacyjnymi jest wykonany w sposób rażąco niezgodny ze sztuką budowlaną i wymaga przebudowy. Wszystkie okazane studzienki rewizyjne są zużyte i wymagają oczyszczenia, naprawy kominów złazowych oraz wykonania bezpiecznych zejść na dno studzienek. Przy budynku znajdują się dwie studzienki kanalizacji sanitarnej. Studzienki te służą możliwości dokonania inspekcji stanu funkcjonowania kanalizacji i przepływu ścieków. Studzienki znajdują się w bliskiej odległości od ściany budynku (ok. 2 m). Studzienki nie znajdują się w obrysie budynku, ani bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Według informacji uzyskanych w czasie wizji granica nieruchomości (gruntu związanego z budynkiem) została określona na zewnętrznej powierzchni ściany budynku. Z tego tytułu studzienki oddalone o około 2 m nie znajdują się w obrysie budynku, lecz poza nim. Tym samym pierwsza studzienka od strony budynku nie znajduje się na gruncie należącym do budynku, lecz poza granicą działki wydzielonej pod budynek. Długość odcinka pomiędzy instalacją wewnętrzną budynku przy ulicy (...), a siecią wynosi około 270 m. Stwierdzono brak zasuwy odcinającej na rurociągach wodociągowych odcinającej jedynie budynek przy ulicy (...). Jest zasuwa odcinająca jednocześnie budynek przy ulicy (...). Jest licznik służący do pomiaru wody dostarczonej do budynku bezpośrednio z sieci oraz zawór za wodomierzem. Budynek przy ulicy (...) jest budynkiem (...)-kondygnacyjnym i jego wodociągowa instalacja wewnętrzna jest podzielona na dwie części. Część niska dla dolnych kondygnacji zasilana jest bezpośrednio z sieci wodociągowej. Część wysoka dla górnych kondygnacji zasilana z tak zwanej sieci wewnątrzosiedlowej wodociągowej wysokiej - hydroforowej, wspólnej dla trzech budynków (przy ulicy (...)). Woda do części wysokiej jest dostarczana z hydroforni osiedlowej należącej do zarządcy budynków. W zakresie sieci kanalizacyjnej dla budynku ulicy (...) stwierdzono, że studnie kanalizacyjne wymagają remontu. Rury wymagają czyszczenia i poddania inspekcji kamerą telewizyjną. W wyniku inspekcji powinna zostać określona konieczna renowacja (np. wprowadzenie do środka rękawa wzmacniającego) na odcinkach rurociągów lub całkowita wymiana rurociągów. Pierwszy odcinek kanalizacji sanitarnej odprowadzający ścieki bezpośrednio z budynku przy ulicy (...) jest wykonany niezgodnie ze sztuką budowlaną i wymaga wymiany. Nad starym odcinkiem kanalizacji wykonano drugi rurociąg pozostawiając stary rurociąg. Budynek Wspólnoty Mieszkaniowej nr 005 przy ul. (...) w S. posiada pomieszczenie piwniczne przeznaczone na wodomierz główny, do którego wprowadzone jest przyłącze do budynku. Pomieszczenie to nie spełnia szeregu wymogów stawianych przez przepisy prawa pomieszczeniu przeznaczonemu na wodomierz główny, a mianowicie: niesprawne oświetlenie, brak kratki kanalizacyjnej odprowadzającej wodę z pomieszczenia, rurociągi przyłącza wodociągowego wykonane są ze stali ocynkowanej. Armatura odcinająca nie posiada opisów i oznaczeń na budynku pozwalających zlokalizować miejsce armatury odcinającej w terenie (tabliczek). Dla budynku przy ulicy (...) istnieje jedno podłączenie (przyłącze) do kanalizacji sanitarnej doprowadzone do studzienki przed budynkiem. Od tej studzienki ścieki dalej odprowadzane są wewnątrz osiedlową instalacją kanalizacyjną zewnętrzną, wspólną dla zespołu budynków wielolokalowych przy ulicy (...). Studnie wymagają oczyszczenia, naprawy kominów złazowych oraz wykonania bezpiecznych zejść na dno studzienek. Do części studzienek nie ma możliwości dojazdu dla ciężkiego sprzętu samochodowego celem wykonania prac eksploatacyjnych takich jak czyszczenie studni lub rurociągów. Przy budynku przy ulicy (...) znajduje się jedna studzienka kanalizacji sanitarnej. Studzienka ta służy możliwości dokonania inspekcji stanu funkcjonowania kanalizacji (przepływu ścieków). Studzienka znajduje się w bliskiej odległości od ściany budynku (ok. 2 m). Studzienka nie znajduje się w obrysie budynku, ani bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Według informacji uzyskanych w czasie wizji granica nieruchomości (gruntu związanego z budynkiem) została określona na zewnętrznej powierzchni ściany budynku. Długość odcinka pomiędzy instalacją wewnętrzną budynku przy ulicy (...), a siecią Spółki biegły wynosi około 190 m. Budynek dla części wysokiej zasilany jest w wodę o podwyższonym ciśnieniu. Woda ta jest dostarczana z hydroforni osiedlowej zasilającej trzy budynki wysokie pod adresami przy ulicy (...). Budynek przy ulicy (...) jest budynkiem (...)-kondygnacyjnym i jego wodociągowa instalacja wewnętrzna jest podzielona na dwie części. Tak zwaną część niską dla dolnych kondygnacji zasila się bezpośrednio z sieci wodociągowej. Tak zwaną część wysoką dla górnych kondygnacji zasilaną z tak zwanej sieci wewnątrzosiedlowej wodociągowej wysokiej - hydroforowej, wspólnej dla trzech budynków (przy ulicy (...)). Woda do części wysokiej jest dostarczana z hydroforni osiedlowej należącej do zarządcy budynków. Studzienki kanalizacyjne są w stanie znacznego zużycia technicznego uniemożliwiającego ich normalną eksploatacje (brak bezpiecznego zejścia celem wykonywania prac - np. szybkiego opuszczenia studzienki), ubytki w konstrukcji. Studzienki są częściowo zanieczyszczone. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał powództwa za niezasadne w świetle art. 189 k.p.c. Zdaniem Sądu Rejonowego nie istnieje interes prawny powodowych Wspólnot w uzyskaniu rozstrzygnięcia postulowanego w pozwach. Podkreślił, iż interes przedstawiany jako prawny ma jednak charakter czysto faktyczny, którym jest przerzucenie na pozwaną kosztów utrzymania, a obecnie remontu przedmiotowych instalacji. Zlecona przez Sąd opinia biegłego w sposób dokładny określa potrzeby remontowe tej części infrastruktury, którą powodowe Wspólnoty obejmują swoimi żądaniami. Podkreślił, iż Wspólnoty nie wykazały, by to pozwana mogła ponosić odpowiedzialność za stany faktyczne lub obowiązki odnośnie wskazanych w żądaniach pozwów odcinków sieci wodno-kanalizacyjnej. Nie ma dowodów na podstawie których za zasadne można uznać twierdzenie o tym, że Spółka jest właścicielem tych części infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Wspólnoty nie domagały się ustaleń w zakresie prawa własności sieci wodno-kanalizacyjnej nie wskazując jednak na jakiej podstawie własność ich jest przez nie przypisywana obecnie pozwanej Spółce. Sąd Rejonowy podkreślił, iż interes prawny uprawnionego może być realizowany tylko w zgodności z prawem. Wśród norm wyznaczających porządek normatywny w tym zakresie są te definiujące instalacje i sieci wodno-kanalizacyjne.
art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa w § 113 ust. 3 lit. a), że instalacja wodociągowa ciepłej wody przygotowywanej centralnie - rozpoczyna się bezpośrednio za armaturą odcinającą tę instalację od indywidualnego węzła ciepłowniczego, od grupowego węzła ciepłowniczego lub od kotłowni, a kończy punktami czerpalnymi, zaś miejscowo - rozpoczyna się bez
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.