ust.
na tej podstawie zważył, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji bezspornym w sprawie jest to, że J. J. urodzony w dniu (...), na dzień wydania zaskarżonej decyzji osiągnął wiek emerytalny uprawniający go do skorzystania z wcześniejszej emerytury, a na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił 25 lat okresów ubezpieczenia. Poza sporem pozostaje również fakt, iż ubezpieczony był członkiem OFE jednakże złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa. Przedmiotem sporu było zatem jedynie ustalenie czy wnioskodawca posiada wymagany 15 - letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach uprawniający do obniżenia wieku emerytalnego. Ustalając prawo do emerytury organ rentowy przyjął za udowodnione łącznie 13 lat i 11 miesięcy stażu pracy w warunkach szczególnych. Odmawiając uwzględnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wnioskodawcy w (...) w (...) na stanowisku traktorzysty od 12 października 1977 r. do 9 stycznia 1978r., organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy odmówił również zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wnioskodawcy w (...) od 9 lutego 1979 r. do 7 sierpnia 1980 r. wskazując, że w tym okresie ubezpieczony był członkiem Spółdzielni. Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) osoba ubiegająca się o emeryturę powinna przedstawić dokumenty stwierdzające okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość. W ocenie Sądu I instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w szczególności wyjaśnienia wnioskodawcy w połączeniu z jednoznaczną treścią wystawionego przez (...) w (...) w dniu 17 stycznia 1978 r. świadectwa pracy pozwoliły na ustalenie, że jedynie w trakcie zatrudnienia w (...) w (...) w okresie od 12 października 1977 r. do 9 stycznia 1978 r. J. J. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika kołowego wymienione w Wykazie A, dziale VIII poz. 3 stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz.U. Nr 8 poz. 43). Zdaniem Sądu brak było z kolei możliwości uwzględnienia w stażu pracy w warunkach szczególnych wnioskodawcy okresu zatrudnienia w (...) w B. gm. M. od 9 lutego 1979 r. do 7 sierpnia 1980 r. Organ rentowy nie kwestionował ram czasowych zatrudnienia wnioskodawcy, jak również wykonywania przez niego pracy w charakterze traktorzysty, jednakże zdaniem ZUS brak było możliwości uwzględnienia powyższego okresu jako okresu pracy w szczególnych warunkach, nie był to bowiem okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Spornym było zatem, czy wykonywanie pracy w charakterze traktorzysty w okresie pozostawania ubezpieczonego w stosunku członkostwa z rolniczą spółdzielnią produkcyjną może być uwzględnione do pracowniczego stażu emerytalnego. Sąd I instancji ocenił zatem, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało ustalenie skutków nawiązania stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dla istnienia stosunku pracy. Sąd wskazał, że prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób aniżeli prawa i obowiązki pracownicze. Z art. 32 ustawy emerytalnej wynika, że do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, uprawniającego do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, nie wlicza się innych okresów zatrudnienia niż zatrudnienie w charakterze pracownika, w tym także (między innymi) okresu zatrudnienia na podstawie stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. W tej mierze Sąd I instancji powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 18 stycznia 2005 r., w sprawie o sygnaturze akt II UK 136/04, stwierdzające, że przepisy art. 32 ustawy o emeryturach i rentach obejmują pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy, a nie stosunku członkostwa w spółdzielni i powołał się w tym zakresie na podobny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2003 r., sygnatura akt SA/Łd 2276/01 (Prawo Pracy 2003, nr 9, s. 42). Różnice jakie stąd wypływają mają usprawiedliwienie w odmienności statusu pracowniczego i statusu wynikającego z wykonywania pracy w ramach innych stosunków zatrudnienia niż stosunek pracy. Zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów w zależności od tego, czy praca wykonywana jest w ramach stosunku pracy, czy też na podstawie innych stosunków prawnych w obszarze prawa pracy ma charakter elementarny i wiąże się ze szczególnymi cechami stosunku pracy, które jakościowo odróżniają go od innych stosunków prawnych, w tym także i takich, w ramach których świadczona jest praca, (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 roku, sygn.. akt I UK 142/04, OSNAPiUS 2005/17/272). Nawiązanie stosunku pracy zobowiązuje pracownika do wykonywania określonego rodzaju pracy na rzecz i pod kierunkiem pracodawcy, z czego wynikają tzw. konstytutywne cechy stosunku pracy odróżniające go od innych stosunków prawnych. Są to: dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko związane z zatrudnieniem i odpłatny charakter zatrudnienia. W spornym okresie (od 9 lutego 1979r.) ubezpieczony był jednak członkiem (...) i świadczenie przez niego pracy, wynikało wprost ze stosunku członkostwa w spółdzielni, z czym wiązało się - nieprzysługujące pracownikowi - prawo do udziału w jej zarządzaniu poprzez organy (...), uczestnictwo w walnych zgromadzeniach, co ma określony wpływ na sposób organizacji pracy i podporządkowanie w procesie jej świadczenia. Sąd Okręgowy przyznał, że ubezpieczony wykonywał wprawdzie pracę traktorzysty i jest zupełnie zrozumiałe, że nie mógł świadczyć tej pracy jako członek (...) w sposób dowolny, lecz miał obowiązek świadczenia pracy w sposób zgodny z interesem Spółdzielni, podporządkowując się osobie kierującej działalnością tego podmiotu, lecz nie oznacza to, że praca nie była świadczona wyłącznie na podstawie stosunku członkostwa, co więcej z zaświadczenia o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy jednoznacznie wynika, że ubezpieczony zatrudniony był i wynagradzany według zasad obowiązujących członków spółdzielni - dniówki obrachunkowe. Skarżący zeznał bowiem, że zdarzało się mu jeździć samochodami ciężarowymi, jednak jako kierowca jeździł mało, a wykonując prace załadunkowe ładował przede wszystkim cegły, dachówki, deski, jedynie sporadycznie zdarzało się, że ładował wapno (luzem), czy wełny mineralne (w paczkach). W konsekwencji Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie nie można było przyjąć, iż wykonywanie przez J. J. pracy po nawiązaniu stosunku członkostwa, tj. od dnia 9 lutego 1979 r. w spółdzielni było równoznaczne z wykonywaniem przez niego pracy w ramach pracowniczego stosunku zatrudnienia. Skoro praca ubezpieczonego w (...)w B. gm. M. świadczona była na warunkach członkostwa, mimo że ubezpieczony pracował w niej jako kierowca ciągnika, to okres tej pracy nie może być zaliczony do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy zważył, że ubezpieczony jest zdania, iż jego praca w spółdzielni produkcyjnej nie różniła się od pracy wykonywanej przez pracowników w ramach stosunku pracy, ale nie jest to twierdzenie trafne. W sensie formalnoprawnym, który dla Sądu I instancji był rozstrzygający, zachodzi bowiem zasadnicza różnica między pracą wykonywaną w ramach stosunku pracy a pracą świadczoną w ramach stosunku członkostwa w spółdzielni produkcyjnej. Nawiązanie stosunku pracy zobowiązuje pracownika do wykonywania określonego rodzaju pracy na rzecz i pod kierunkiem pracodawcy, z czego wynikają tzw. konstytutywne cechy stosunku pracy odróżniające go od innych stosunków prawnych. Konkludując, Sąd Okręgowy po doliczeniu okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 2 miesięcy i 29 dni - udowodnionego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, do okresu pracy w szczególnych warunkach - uwzględnionego przez organ rentowy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (tj. 13 lat i 11 miesięcy), uznał, że ubezpieczony nie legitymuje się nadal piętnastoletnim okresem pracy wymaganym dla uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury. Apelację od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony podnosząc zarzuty: - naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów - art. 233 § 1 k.p.c. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawnym pominięciu wniosków płynących z zeznań ubezpieczonego, wyprowadzeniu z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, a nadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, poprzez uznanie, iż ubezpieczony swoją pracę wykonywał tylko i wyłącznie w reżimie członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz, że zatrudnienie ubezpieczonego w (...)" w B. gm. M. od 9 lutego 1979 roku do 7 sierpnia 1980r. miało istotne i konieczne cechy członkostwa w spółdzielni - z pominięciem, iż zatrudnienie ubezpieczonego charakteryzowało się typowymi cechami stosunku pracy, co zdaniem Sądu zadecydowało o niespełnieniu warunków uzasadniających przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury w postaci wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach; - błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mającego wpływ na jego treść oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy powodujące sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego przez nieuwzględnienie wynikających z treści złożonych w sprawie zeznań ubezpieczonego okoliczności związanych z zatrudnieniem ubezpieczonego w (...) w B. gm. M. w okresie od dnia 9 lutego 1979 roku do 7 sierpnia 1980 roku, wskazujących na spełnienie warunków uzasadniających przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury w postaci wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach; - naruszenia prawa materialnego, tj. art. 22 §
§ l
Owszem niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej mogą być podobne lub nawet identyczne, jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, na co wskazywał w niniejszej sprawie ubezpieczony. Należy jednak podkreślić, że z istoty członkostwa w spółdzielni wynika obowiązek zespolonego działania przy prowadzeniu wspólnego gospodarstwa rolnego oraz działalności na rzecz indywidualnych gospodarstw rolnych członków (art. 138 Prawa spółdzielczego) w ramach ustalonej w spółdzielni organizacji pracy - wymaganej i niezbędnej wobec wieloosobowego składu spółdzielni. Ustalone zasady kooperacji mogą przypominać wykonywanie pracy pod kierownictwem w określonym miejscu i czasie, ale podporządkowanie spółdzielcy regułom wynikającym z tej organizacji pracy jest właśnie immanentną cechą stosunku członkostwa. To ustawodawca wybrał dla członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej inną podstawę zatrudnienia niż umowa o pracę (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2013 roku, III AUa 752/12). Zgodnie z art. 155 § 1 Prawa spółdzielczego zdolny do pracy członek tej spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalonym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Nadto, za Sądem Okręgowym, powtórzyć trzeba, że z zaświadczenia o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy jednoznacznie wynika, że ubezpieczony zatrudniony był i wynagradzany według zasad obowiązujących członków spółdzielni – dniówki obrachunkowe. W tym stanie rzeczy, skoro J. J. w okresie od dnia 9 lutego 1979 roku do dnia 7 sierpnia 1980 roku świadczył pracę na podstawie stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, to okres ten nie podlegał zaliczeniu do stażu pracy w warunkach szczególnych, a co za tym idzie wnioskodawca nie spełnił przesłanek z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych warunkujących przyznanie mu prawa do emerytury. Nie ulega bowiem wątpliwości, że okres zatrudnienia w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie jest zaliczany do pracy w szczególnych warunkach wymaganych do uzyskania wcześniejszej emerytury. Jej członek nie jest bowiem pracownikiem, a tylko pracownik ma prawo do takiego świadczenia (tak między innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 r., I UK 384/2011). W reakcji na wnioski dowodowe apelującego, Sąd wyjaśnia, że wniosek dowodowy o przesłuchanie kolejnych świadków zgłoszony w apelacji nie został uwzględniony, albowiem wniosek taki był bezcelowy. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, przez pryzmat powołanych w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia nie doprowadziła Sądu Apelacyjnego do przekonania o zasadności uzupełnienia postępowania dowodowego w zgodzie z art. 382 k.p.c. Ostateczne rozstrzygnięcia rozbieżności i usunięcie wszelkich kwestii spornych w zakresie oceny charakteru i rodzaju prac wykonywanych przez ubezpieczonego w (...) nastąpiło w oparciu o materiał dowodowy prawidłowo zgromadzony i oceniony przez Sąd Okręgowy. Tym się kierując, Sąd Odwoławczy uznał, że zarzuty apelującego są nieuzasadnione, a ponieważ brak jest też innych podstaw do wzruszenia trafnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji, które Sąd Odwoławczy bierze pod rozwagę z urzędu - apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c. oddalono.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.