Sygn. akt V ACa 947/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Marta Szerel Sędziowie: SA Ewa Kaniok (spr.) SA Aleksandra Kempczyńska Protokolant: sekretarz sądowy Izabela Katryńska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt IV C 852/15 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Aleksandra Kempczyńska Marta Szerel Ewa Kaniok Sygn. akt V ACa 947/17 UZASADNIENIE W dniu 11 września 2014 roku powód (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W. wniosła o zasądzenie kwoty 457.417,27 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 14 stycznia 2011 roku do dnia zapłaty z tytułu pobierania pożytków w związku z zarządzaniem przez pozwaną (...) Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w W. nieruchomościami należącymi do powódki za okres od dnia 1 stycznia 2007 roku do dnia 30 listopada 2010 roku oraz zasądzenie kosztów postępowania. Powyższe żądanie zostało wyłączone do oddzielnego rozpoznania ze sprawy IV C 1462/11 (protokół rozprawy – k. 229 akt IV C 1462/11). Powód w sprawie IV C 1462/11 dochodził zasądzenia od (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. kwoty 3.839.446,40 złotych z tytułu należnych stronie powodowej funduszy oraz udziału w nadwyżce przychodu nad kosztami - przyznanej stronie powodowej w związku z dokonanym podziałem pozwanej spółdzielni na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 roku o sygnaturze akt IV C 104/07 wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 14 stycznia 2011 roku do dnia zapłaty. Powód w sprawie IV C 1462/11 cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia, w związku z czym Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 11 września 2014 roku umorzył postępowanie. W odpowiedzi na pozew pozwana (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) z siedzibą w W. wniosła o odrzucenie powództwa i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, ewentualnie o oddalenie powództwa. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016 roku Sąd odrzucił pozew w zakresie kwoty 195.778,29 złotych. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w punkcie pierwszym oddalił powództwo, w punkcie drugim zasądził od (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. na rzecz (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 7.217 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 roku Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł, iż z dniem 31 grudnia 2006 roku dokonuje podziału (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. poprzez wydzielenie z jej zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. obejmującej członków i osoby zamieszkałe oraz dysponujące prawami do lokali mieszkalnych i użytkowych znajdujących się w budynku po numerze (...) przy ulicy (...) w W.; przyjął, że podstawą podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań pomiędzy obiema spółdzielniami jest sprawozdanie finansowe dzielonej spółdzielni sporządzone na dzień 31 grudnia 2006 roku oraz dokonał podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań (...) Spółdzielni (...) w W., a także w punkcie VI orzekł, iż (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W. zarządzać będzie nieruchomości przejmowanymi przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w W. w okresie od 1 stycznia 2007 roku do końca miesiąca, w którym to nastąpi rejestracja nowej spółdzielni, a za prace związane z zarządzaniem w tym okresie (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W. pobierze opłaty w wymiarze równym wnoszonej opłacie eksploatacyjnej (sygn. akt IV C 1462/11). Uchwałą numer (...) z dnia 17 grudnia 2008 roku Walnego Zgromadzenia Członków (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. przeznaczono dochód z najmu lokali użytkowych na finansowanie remontów w zasobach Spółdzielni (sygn. akt IV C 1462/11). Uchwałami o numerach (...) z dnia 10 lipca 2008 roku, (...) z dnia 2 lipca 2009 roku, (...) z dnia 2 lipca 2010 roku oraz (...) z dnia 27 czerwca 2011 roku Walnego Zgromadzenia Członków (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) dokonano podziału nadwyżki bilansowej uzyskanej za lata 2007, 2008, 2009, 2010 (sygn. akt IV C 1462/11). (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W. została prawomocnie wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 2 listopada 2010 roku (sygn. akt IV C 1462/11). Porozumieniem z dnia 4 listopada 2010 roku zawartym pomiędzy (...) Spółdzielnią Mieszkaniową (...) z siedzibą w W. a (...) Spółdzielnią Mieszkaniową (...) z siedzibą w W. ustalono, iż datą rozliczenia pomiędzy stronami będzie dzień 30 listopada 2010 roku (sygn. akt IV C 1462/11). Pismem z dnia 13 października 2011 roku (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W. wezwała do zapłaty (...) Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w W., w wezwaniu tym wskazano, że rozliczenie wynikające z punktu VI wyroku z dnia 15 grudnia 2008 roku związane z zarządzaniem nieruchomościami stanowi odrębne rozliczenia pomiędzy stronami (sygn. akt IV C 1462/11). Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy oraz aktach dołączonych. Sąd dał wiarę załączonym do akt sprawy dokumentom. Sąd oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z uwagi na fakt, że opinia ta pozostawałaby bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy na wstępie podniósł, iż przedmiotem rozstrzygnięcia było żądanie zapłaty kwoty 261.638,98 złotych, albowiem w pozostałym zakresie Sąd postanowieniem z dnia 9 lutego 2016 roku odrzucił pozew. Powód dochodził należności za okres od 1 lipca 2007 roku do 30 listopada 2010 roku. Bezsporna pomiędzy stronami jest okoliczność, iż na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 grudnia 2008 roku, zastępującego uchwałę walnego zgromadzenia spółdzielni o jej podziale, doszło podziału (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. poprzez wydzielenie (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W., oraz że na mocy tego wyroku ta pierwsza spółdzielnia miała zarządzać nieruchomościami przejmowanymi przez tę drugą spółdzielnię w okresie od 1 lipca 2007 roku do końca miesiąca, w którym nastąpi rejestracja nowej spółdzielni. Sporne natomiast pozostawały pozostałe okoliczności, pozwana zarzucała bowiem, że żądanie jest nieudowodnione i nieudokumentowane. Nadto pozwana podniosła zarzut przedawnienia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie powód nie udowodnił swojego roszczenia. Zgodnie z art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, co więcej strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których dane skutki wywodzą. Przepis art. 6 k.c. wyraża dwie ogólne reguły: pierwszą - generalnie wymagającą udowodnienia powołanego przez stronę faktu, powodującego powstanie określonych skutków prawnych, oraz drugą regułę, która sytuuje ciężar dowodu danego faktu po stronie osoby, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że w niniejszym postępowaniu ciężar dowodu istnienia i wysokości dochodzonej należności obciążał powódkę. Winna ona zatem złożyć dokumenty potwierdzające, że w okresie od 1 lipca 2007 roku do 30 listopada 2010 roku określone lokale użytkowe były wynajmowane (umowy najmu), z których to umów wynikałby przedmiot najmu oraz wysokość czynszu. Powódka nie dość, że takich dokumentów nie przedłożyła, to w pozwie nie przedstawiła żadnych okoliczności w tym zakresie, poza stwierdzeniem, że pozwana winna była się rozliczyć z zarządu i że tego nie zrobiła. Przedłożone uchwały dotyczące podziału nadwyżki bilansowej w poszczególnych latach, nie stanowiły wystarczającego dowodu, bo brak wyszczególnienia w nich pomiędzy jaki przedmiotami doszło do zawarcia umów najmu lokali użytkowych, jaka była wysokość czynszu oraz czas jego trwania, a także co stanowiło przedmiot umowy. Sąd zwrócił uwagę, że powódka celem uzasadnienia swojego roszczenia powoływała się na opinię biegłego sądowego S. P., jak również podtrzymała wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zgłoszony w sprawie IV C 1462/11. Jednakże opinia biegłej S. P. nie może być podstawą do czynienia ustaleń faktycznych w zakresie przedmiotu umów najmu i wysokości czynszu umówionego pomiędzy stronami. Rolą biegłego nie jest gromadzenie dowodów w postępowaniu sądowym, ani też dokonywanie ustaleń faktycznych, a służenie sądowi wiedzą specjalną, jeżeli taka jest potrzeba, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1970 r., II PR 18/69). Opinia biegłego nie może być sama w sobie źródłem materiału faktycznego sprawy, ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłego. Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z reguły powinno nastąpić w chwili, gdy został już zgromadzony materiał dowodowy umożliwiający biegłemu wydanie opinii. Nie jest zatem możliwe dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w sytuacji braku w aktach materiału źródłowego, który miałby podlegać jego badaniu, co w takim razie nakładałoby na tego biegłego obowiązek poszukiwania materiału dowodowego za stronę i prowadziłoby do substytucji jej obowiązku zgłaszania twierdzeń w zakresie podniesionego żądania. Nadto powódka wnosiła o dopuszczenie dowodu z ze znajdujących się w aktach IV C 104/07 dokumentów, jednakże nie sprecyzowała, o jakie dokumenty chodzi. Możliwe jest jedynie dopuszczenie w charakterze dowodu określonych dokumentów zawartych w aktach innej sprawy, bowiem art. 244 i następne k.p.c. przewidują tylko dowody z dokumentów, a nie dowód z akt innej sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2008 r., III CSK 344/07). Powódka również nie wskazała, na jakie okoliczności dokumenty te miały być przeprowadzone. Stąd wniosek ten należało pominąć. W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że twierdzenia i dowody przytoczone przez stronę powodową wskazują jedynie na istnienie stosunku prawnego między stronami. W ocenie Sądu, strona powodowa nie wskazywała odpowiednich dowodów dla stwierdzenia faktów, z których dane skutki wywodzi. Zdaniem Sądu niezależnie od powyższego powództwo i tak podlegałoby oddaleniu, gdyż w świetle zgłoszonego przez pozwaną zarzutu nastąpiło przedawnienie roszczenia. Zgodnie z art. 118 k.c. termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata. Zdaniem sądu przedmiotowe roszczenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej związanej ze stosunkiem prawnym powstałym między stronami na skutek wyroku podziałowego. Jednym ze źródeł stosunku prawnego są orzeczenia sądowe. Orzeczenia te mają charakter konstytutywny, a więc taki, który statuuje nowy stan prawny. Z mocy wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 grudnia 2008 roku, którego podstawą był art. 111 prawa spółdzielczego, powstał miedzy stronami stosunek prawny, polegający na zarządzaniu przez (...) Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w W. nieruchomościami przejmowanymi przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w W.. W ramach tego stosunku pozwana była obowiązana do zarządzania nieruchomościami przejmowanymi do czasu rejestracji nowej spółdzielni, w zamian za wynagrodzenie, tj. pobieranie opłaty w wymiarze równej wnoszonej opłacie eksploatacyjnej. Zdaniem Sądu ten stosunek prawny łączący strony ma charakter stosunku gospodarczego. Mając na uwadze, okres za który powódka dochodzi zapłaty w niniejszym postępowaniu, tj. od dnia 1 stycznia 2007 roku do dnia 30 listopada 2010 roku, fakt, że ostateczne rozliczenie nastąpiło w dniu 30 listopada 2010 roku, to tym samym dochodzone roszczenie stało się wymagalne w dniu 1 grudnia 2010 roku, w związku z tym wierzytelności te uległy przedawnieniu w dniu 1 grudnia 2013 roku, a zatem przed wytoczeniem przedmiotowego powództwa. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka zaskarżając go w całości i zarzuciła: 1. obrazę art. 125 k.c. w zw. z art. 108 § 2 i art. 111 ustawy prawo spółdzielcze poprzez pominięcie tych przepisów i nie w stanie sprawy w sytuacji, gdy roszczenie strony powodowej wynika z prawomocnego wyroku sądowego dotyczącego podziału Spółdzielni z dnia 15.12.2008 r. sygn. akt IV C 104/07, a sąd jest związany tym orzeczeniem; 2. obrazę:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.