stanowi, iż roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§ 2). Natomiast w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§ 3). W rozpoznawanej sprawie, szkoda na osobie powoda wystąpiła wskutek występku popełnionego przez sprawczynię wypadku drogowego, której wina została potwierdzona prawomocnym wyrokiem karnym – warunkowo umarzającym postępowanie w sprawie II K 931/13. Termin podstawowy dla przedawnienia niniejszego zobowiązania wynosi zatem 20 lat. Jednocześnie w przypadku szkody na osobie termin przedawnienia nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie. Pismem z dnia 20 września 2017r. powód rozszerzył powództwo w zakresie kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Domaganie się zapłaty przez powoda powyższego świadczenia wynikało z powzięcia przez stronę nowych informacji co do powstania szkody w zakresie zaburzeń neurologicznych, które wystąpiły u powoda wskutek zdarzenia szkodowego. Z akt sprawy wynika, że powód dowiedział się o przedmiotowej szkodzie dopiero kwietniu 2016 roku, kiedy to został skierowany na badania (...) i przewodnictwa nerwowego. Przyjąć zatem należy, iż szkoda, w związku z którą powód domaga się zasądzenia dodatkowej kwoty 15.000 zł została zgłoszona ubezpieczycielowi dopiero w toku niniejszego postępowania – wraz z doręczeniem pozwanemu pisma w przedmiocie rozszerzenia powództwa. W świetle powyższych okoliczności zarzut przedawnienia roszczenia co do kwoty 15.000 zł wraz z odsetkami pozostaje zatem nieuzasadniony. Powód w ramach niniejszego postępowania dochodził również odszkodowania z tytułu zwrotu kosztów leczenia w wysokości 1.252,76 zł. Żądanie to, w ocenie Sądu zasługuje na uwzględnienie. Odszkodowanie przewidziane w art. 444 § 1 k.c. obejmuje wszelkie wydatki pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe. Przykładowo można wymienić koszty leczenia (pobytu w szpitalu, konsultacji u wybitnych specjalistów, dodatkowej pomocy pielęgniarskiej, koszty lekarstw itp.), specjalnego odżywiania się, nabycia protez i innych koniecznych aparatów (okularów, aparatu słuchowego, zainstalowania telefonu, wózka inwalidzkiego, samochodu lub innego pojazdu itp.) / vide: wyroki SN z 5 maja 1958 r., 3 CR 1080/57, RPEiS 1960, nr 3, s. 281; z 21 marca 1961 r., 1 CR 325/60, RPEiS 1962, nr 1, s. 402; z 26 czerwca 1969 r., II PR 217/69, LexisNexis nr (...), OSNCP 1970, nr 3, poz. 50; z 7 października 1971 r., II CR 427/71, LexisNexis nr (...), OSPiKA 1972, nr 6, poz. 108; z 21 maja 1973 r., II CR 194/73, LexisNexis nr (...), OSPiKA 1973, nr 4, poz. 83, z omówieniem A. S. i W. W., NP 1975, nr 2, s. 284; z 16 stycznia 1981 r., I CR 455/80, LexisNexis nr (...), OSNCP 1981, nr 10, poz. 193, z glosą A. S., OSPiKA 1981, poz. 223; z 3 grudnia 1984 r., IV CR 429/84, z omówieniem J. G. i M. M., (...) 1986, nr 2, s. 199; z 31 maja 2001 r., V CKN 253/2000, LexisNexis nr (...), IC 2002, nr 3, s. 49 i z 9 stycznia 2008 r., II CSK 425/2007, LexisNexis nr (...), OSNC-ZD 2008, nr D, poz. 99/, wydatki związane z przewozem chorego do szpitala i na zabiegi, z przejazdami osób bliskich w celu odwiedzin chorego w szpitalu, z koniecznością specjalnej opieki i pielęgnacji / vide: wyroki SN z 4 października 1973 r., II CR 365/73, LexisNexis nr (...), OSNCP 1974, nr 9, poz. 147, z omówieniem A. S. i W. W., NP 1975, nr 7-8, s. (...) i z 25 września 1973 r., II CR 474/73, Gazeta (...) 1974, nr 12, s. 2/. Stosownie do art. 6 k.c., udowodnienie szkody i jej wysokości obciąża poszkodowanego. W niniejszej sprawie, powód wskazał, że w związku z procesem leczenia i rehabilitacji z tytułu zdarzenia z dnia 6 lipca 2013r., poniósł wydatki w łącznej kwocie 1.252,76 zł. Suma kosztów, wynikających z rachunków przedłożonych do akt opiewała jednak na kwotę 1.258 zł. Wzgląd na powyższe, skutkował zatem orzeczeniem o zwrocie tych koszów, zgodnie z żądaniem powoda. Wobec żądania powoda w zakresie zasądzenia renty oraz renty wyrównawczej – w dalszej kognicji Sądu pozostawało ustalenie, w jakim zakresie powód utracił zdolność zarobkowania na skutek uszczerbku na zdrowiu doznanego w wyniku wypadku. Zgodnie z art. 444 § 2 k.c., jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Bezspornie powód na skutek wypadku utracił częściowo zdolność do pracy zarobkowej, co zostało potwierdzone orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS dołączonymi do pozwu, jak również opiniami biegłych specjalistów z zakresu ortopedii i neurologii. Wielkość renty wyrównawczej jest uzależniona od wysokości dochodów, które mógłby uzyskiwać poszkodowany, gdyby nie doszło do wyrządzenia szkody. Punktem odniesienia jest zarobek, który zważywszy na rodzaj wykonywanej wcześniej działalności, osiągałby poszkodowany, jeżeli zachowałby dotychczasową zdolność do pracy - w porównaniu z dochodami aktualnie uzyskiwanymi przez poszkodowanego, w tym z uwzględnieniem renty uzyskiwanej z tytułu ubezpieczenia społecznego (por. uchwały SN z dnia: 17 czerwca 1963 r., III CO 38/62, OSN 1965, Nr 2, poz. 21; 3 października 1966 r., III CZP 17/66, OSN 1968, Nr 1, poz. 1; wyrok SN z 3 maja 1972 r., I PR 53/72, OSN 1972, Nr 11, poz. 207; wyrok SN z 25 maja 1994 r., II PRN 2/94, OSN 1994, Nr 4, poz. 67; wyrok SA w Białymstoku z 17 października 2012 r., I ACa 431/12, niepubl.). Powód, przed wypadkiem, zatrudniony był w S. Ośrodku Sportu i Rekreacji w S.. Średnie wynagrodzenie z tytułu wykonywanej przez powoda pracy w okresie od 1 stycznia 2013r. do 30 czerwca 2013r. wynosiło 1.771,91 zł netto. Gdyby nie wypadek, w kolejnych latach powód osiągałby zapewne dochód co najmniej odpowiadający tej wysokości. Zasiłek chorobowy oraz dodatek stażowy za okres choroby średnio z pięciu miesięcy od 1 sierpnia 2013r. do 31 grudnia 2013r. wyniósł 1.529,55 zł. Różnica w dochodach powoda w tym okresie wyniosła zatem 1.221,18 zł (244,36 zł x 5). Świadczenie rehabilitacyjne oraz dodatek stażowy za okres choroby liczony za okres od 10 stycznia 2014 do 8 lipca 2014r. wyniósł 1.512,75 zł. Różnica w dochodach powoda w tym okresie wyniosła zatem 1.828,12 zł (261,16 zł x 7). Suma utraconych dochodów stanowiła zatem łączna kwotę 3.049,30 zł (1.221,18 zł + 1.512,75 zł). Mając na względzie, iż żądanie powoda z tytułu renty wyrównawczej zostało określone na kwotę 3.050,22 zł – powództwo wykraczające ponad kwotę ustaloną na podstawie wyliczeń Sądu, tj. 3.049,30 zł podlegało oddaleniu. Sąd za uzasadnione uznał również roszczenie powoda o zasądzenie na jego rzecz renty. Zauważyć należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jeżeli poszkodowany zachował częściową zdolność do pracy, podstawą obliczenia odszkodowania powinno być ustalenie jego faktycznych możliwości. Ustalone jest stanowisko, że poszkodowany jest zobowiązany wykorzystać uszczuploną zdolność do pracy zarobkowej. Poszkodowany, który zachował częściowo zdolność do pracy, nie powinien bowiem liczyć na odszkodowanie w kwocie, która przez nieuwzględnienie jego możliwości zarobkowych przekracza wysokość szkody ( por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego 1959 r., I CR 12/59, OSP 1960, z. 1, poz. 10; z dnia 26 października 1960 r., II CR 572/60, OSN 1962, z. 1, poz. 22; z dnia 23 lipca 1963 r., I CR 656/62, nie publikowane; z dnia 16 stycznia 1962 r., IV CR 369/61, RPEiS 1963, Nr 1, s. 342; z dnia 8 kwietnia 1963 r., III CR 435/62, RPEiS 1966, Nr 1, s. 367; z dnia 5 marca 1965 r., XI PR 50/65, OSNCP 1965, z. 11, s. 195; i wyroki: z dnia 10 marca 1965 r., II PR 44/65; z dnia 12 czerwca 1969 r., 1 PR 151/69; z dnia 24 czerwca 1969 r., II PR 225/69; z dnia 17 lipca 1975 r., I CR 370/75 - nie publikowane oraz z dnia 10 kwietnia 1975 r., I PRN 3/75, OSNCP 1976, z. 2, poz. 36). Wynika stąd konieczność dostosowania się poszkodowanego do zmienionych warunków życiowych (w tym także przyjęcia gorzej opłacanej pracy). Z opinii biegłych lekarzy ortopedy i neurologa wynika, że powód zachował częściową zdolność do pracy, niemniej wymienione przez nich ograniczenia jakim powód byłby poddany w nowej pracy, w istocie uniemożliwiają mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W ocenie biegłego z zakresu ortopedii praca świadczona przez powoda nie powinna zawierać elementów dźwigania i długotrwałego chodzenia, w tym po schodach i innych przeszkodach architektonicznych. Mając na względzie dotychczasowy rodzaj pracy świadczonej przez powoda (pracownik zaplecza sportowego), a także inne potencjalne możliwości zatrudnienia odpowiadające jego doświadczeniu zawodowemu uznać należy, iż szanse na znalezienie pracy przez powoda są znikome. Powód nie jest bowiem w stanie pracować jako stróż, czy ochroniarz, albowiem te zawody wymagają sprawnego poruszania się. Również praca siedząca nie jest wskazana dla powoda, albowiem może ona prowadzić do szybkiego wystąpienia opuchlizny na nodze. Powód nie jest także w stanie pracować manualnie z uwagi na niepełnosprawność dłoni. Powód w toku postępowania podnosił, iż poszukiwał pracy, jednak potencjalni pracodawcy nie byli zainteresowani zatrudnieniem osoby w jego stanie zdrowia. Jednocześnie zauważyć należy, iż z uwagi na wiek powoda – który na dzień orzekania skończył 62 lata – trudno jest wymagać aby dokształcał się, bądź zmierzał do przekwalifikowania zawodowego. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, iż powód nie ma szans na znalezienie zatrudnienia na lokalnym rynku pracy chronionej - pomimo wskazania tej opcji w treści aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powyższy stan rzecz uzasadnia zatem zasądzenie na rzecz powoda renty. W ocenie Sądu żądana przez powoda kwota tytułem renty, odpowiada zaspokojeniu jego potrzeb bytowych i nie jest wygórowana w kontekście obowiązku zadośćuczynienia poniesionej szkodzie przez ubezpieczyciela. Powód do dnia 5 grudnia 2014r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne w wysokości około 1.500 zł netto, a następnie otrzymał rentę ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Decyzją z dnia 1 lutego 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił przyznania renty na dalszy okres, z uwagi na brak stwierdzenia istnienia niezdolności do pracy. Aktualnie powód nie pobiera renty z ubezpieczenia społecznego, albowiem sprawa z odwołania od powyższej decyzji jest w toku. Od lutego 2016 roku powód pozostaje zatem bez środków do życia, a rodzinę utrzymuje jego małżonka, pracująca za granicą. W ocenie Sądu to właśnie sytuacja materialna powoda uzasadnia brak kontynuowania przez niego rehabilitacji w gabinetach prywatnych, zaś stan psychiczny powoda usprawiedliwia zaniechanie oczekiwania na termin rehabilitacji w ramach systemu refundowanych świadczeń zdrowotnych. Żądana przez powoda kwota renty zaspokoi zatem jego bieżące potrzeby związane z utrzymaniem, a stały dochód będzie stanowił asumpt do kontynuowania rehabilitacji. W tym stanie rzeczy w punkcie 1 sentencji wyroku Sąd zasądził na rzecz powoda łączną kwotę 59.302,06 zł, na którą składają się: kwota z tytułu zadośćuczynienia w wysokości 52.000 zł, kwota 1.252,76 zł z tytułu zwrotu kosztów leczenia, kwota 3.049,30 zł z tytułu renty wyrównawczej oraz renta za miesiące styczeń i luty 2016r. w kwotach po 1.500 zł. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 817 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 14 ust. 2 u.b.o., zgodnie z treścią którego pozwany jest zobowiązany do wypłaty zadośćuczynienia w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody, jednakże gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości świadczenia było niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Nie ulega wątpliwości, że jeżeli dłużnik opóźnia się z zapłaceniem odszkodowania, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. Zasadą prawa cywilnego jest zaś, że dłużnik popada w opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Tutejszy Sąd podziela pogląd wyrażony m. in. przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I ACa 1098/15, [w:] LEX nr 2079210, zgodnie z którym - pojęciem odszkodowania w rozumieniu art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych należy obejmować także zadośćuczynienie określone w art. 445 § 1 k.c. i w związku z tym co do zasady terminy przewidziane w art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych mają zastosowanie do tego rodzaju świadczeń odszkodowawczych. Sąd miał przy tym na względzie, iż orzeczenie przyznające zadośćuczynienie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego ( por. wyrok SN z dnia 18 lutego 2010 r. II CSK 434/09, wyrok SN z dnia 11 lutego 2010 r. I CSK 262/09, wyrok SN z dnia 22 lutego 2007 r., I CSK 433/06) - wobec czego staje się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia odszkodowawczego. Od tej zatem chwili wierzyciel (pokrzywdzony) może żądać od zobowiązanego do spełnienia świadczenia pieniężnego odsetek za opóźnienie w jego wypłacie. Strona powodowa wnosiła o zasądzenie odsetek ustawowych od dnia 4 kwietnia 2014r. – tj. od dnia wydania decyzji przyznającej powodowi odszkodowanie uzupełniające. Zauważyć jednak należy, iż powód nie odwoływał się od rzeczonej decyzji ubezpieczyciela, zaś w samym pozwie rozszerzył żądanie, domagając się świadczeń nie zgłoszonych w toku postępowania likwidacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, iż datą w której pozwany został skutecznie wezwany do zapłaty – jest data doręczenia mu odpisu pozwu. tj. 8 września 2014r. Odsetki ustawowe od łącznej kwoty 44.302,06 zł należne są zatem od dnia 9 września 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. zaś w dalszym zakresie – w związku z nowelizacją brzmienia art. 481 k.c. – należne są odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty. Jednocześnie wyjaśniająco należy wskazać, iż na kwotę 44.302,06 zł składają się: 37.000 zł – tytułem zadośćuczynienia, 1.252,76 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia, 3.049,30 zł – tytułem renty wyrównawczej oraz 3.000 zł tytułem renty za miesiące styczeń i luty. Odsetki ustawowe za opóźnienie od rozszerzonego powództwa w zakresie kwoty 15.000 zł – zostały natomiast przyznane od dnia 28 października 2017r., tj. od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma, w treści którego powód sprecyzował to żądanie. Z kolei odsetki ustawowe za opóźnienie w związku z zasądzoną rentą zostały przyznane w zakresie świadczenia za miesiąc marzec 2016r. – od dnia 25 marca 2016r., albowiem w tej dacie pełnomocnik ubezpieczyciela otrzymał pismo deklarujące żądanie w zakresie renty, zaś w dalszym zakresie odsetki zostały zasądzone, zgodnie z żądaniem powoda, który domagał się płatności z każdym 10 dniem miesiąca (pozwany w przypadku braku zapłaty, pozostawałby zatem w zwłoce od 11 dnia każdego miesiąca). Z mocy wskazanych przepisów, orzeczono jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Odnosząc się do roszczenia powoda w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności strony pozwanej, za dalsze, mogące nastąpić w przyszłości skutki wypadku, Sąd wskazuje za opiniami biegłych specjalistów z zakresu ortopedii i neurologii, że proces rehabilitacji powoda nie został jeszcze zakończony, a prognozy dla jego powrotu do pełnego zdrowia są niekorzystne. Biegli jednoznacznie stwierdzili, że skutki doznanych w wypadku obrażeń są trwałe. Potrzeby powoda w zakresie rehabilitacji pozostają zwiększone, co stwierdził w opinii sporządzonej na zlecenie Sądu biegły z zakresu neurologii. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów z opinii biegłych wynika ponadto, że tan zdrowia powoda nie rokuje istotnej poprawy. Nie można zatem całkowicie wykluczyć, że w przyszłości ujawnią się dalsze skutki wypadku, mogące być źródłem szkody na osobie powoda. Ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku opiera się na podstawie art. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W ocenie Sądu powód posiada interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Należy zauważyć, iż w przypadku tak poważnych urazów jakich doznał powód nie jest możliwym przewidzenie całkowitych skutków i następstw wypadku. Należy równocześnie zaznaczyć, iż także w świetle normy z art.
powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt: III CZP 2/09, [w:] LEX nr 483372 – stwierdził, że pod rządami art.
nie został w żaden sposób ograniczony czas, w jakim może ujawnić się szkoda na osobie, prowadząc do zaktualizowania się odpowiedzialności pozwanego za skutki danego zdarzenia. W tym stanie rzeczy kolejny proces odszkodowawczy może toczyć się nawet po dziesiątkach lat od wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę, kiedy zazwyczaj pojawiają się poważne trudności dowodowe. Przesądzenie w sentencji wyroku zasądzającego świadczenie odszkodowawcze o odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości zwalnia natomiast poszkodowanego z obowiązku udowodnienia istnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności podmiotu, na którym odpowiedzialność taka już ciąży. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd, orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo. O kosztach procesu w punkcie 5 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 100 zd. 2 k.p.c. obciążając nimi w całości pozwanego (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. – albowiem powód uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania i pozostawił szczegółowe ich rozliczenie Referendarzowi sądowemu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.