Sygn. akt XVII AmE 148/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – SSO Andrzej Turliński Protokolant – sekretarz sądowy Iwona Hutnik po rozpoznaniu 6 października 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w Ż. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na skutek odwołania Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w Ż. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 16 września 2015 r. Nr (...) (...) (...)
- oddala odwołanie;
- zasądza od Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w Ż. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XVII AmE 148/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 września 2015 r. Nr (...) (...) (...), w jej punkcie pierwszym pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE) orzekł, że przedsiębiorca Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Ż. (powód): - w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 7 marca 2014 r. eksploatował cztery zbiorniki paliw ciekłych w stacji paliw zlokalizowanej przy ul. (...) w miejscowości B., - w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 4 marca 2014 r. eksploatował pięć zbiorników paliw ciekłych w stacji paliw zlokalizowanej przy ul. (...) w miejscowości W., - w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 4 marca 2014 r. eksploatował dwa zbiorniki paliw ciekłych w stacji paliw zlokalizowanej przy ul. (...) w miejscowości Ż., które nie spełniały wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przemysłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1853), tj. nie przestrzegał warunku nr 2.2.
- zawartego w koncesji na obrót paliwami ciekłymi, udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 10 marca 2004 r. nr (...), zmienioną decyzja z 30 czerwca 2010 r. nr (...), zmienioną decyzją z 21 czerwca 2011 r. nr (...) i przedłużoną decyzją z 17 grudnia 2013 r. nr (...)- (...) (...). W punkcie drugim decyzji za działania określone w punkcie pierwszym Prezes URE wymierzył powodowi przedsiębiorcy karę pieniężną stanowiącą (...) przychodu pozwanego z działalności koncesjonowanej za obrót paliwami ciekłymi w 2014 r., który wyniósł 20.017.007,(...)zł netto tj. w kwocie (...) zł. Od tej decyzji powód wniósł do Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów odwołanie, w którym zaskarżył jej punkt drugi. Zarzucił Prezesowi URE błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nie ustaleniu niskiego stopnia społecznej szkodliwości czynu i naruszenie w ten sposób art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego (PE) przez odmowę jego zastosowania. Domagał się zmiany zaskarżonej decyzji przez odstąpienie od wymierzenia kary. Pozwany wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny. Na podstawie udzielonej w dniu 10 marca 2004 r. koncesji powód eksploatuje trzy stacje paliw w: W., B. i Ż.. Bezsporne w sprawie jest (por. uzasadnienie decyzji i odwołanie), że 11 zbiorników paliw ciekłych na ww. trzech stacjach paliw w okresie określonym w części rozstrzygającej decyzji nie posiadało systemu sygnalizującego wycieki co stanowiło naruszenie § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 września 2001 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego, jakim powinny odpowiadać zbiorniki bezciśnieniowe i niskociśnieniowe przeznaczone do magazynowania materiałów ciekłych zapalnych (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1211 ze zm.) i jednocześnie naruszenie § 97 ust. 1 pkt 3 w związku z § 177 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przemysłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie. W dniach 4 i 7 marca 2014 r. Prezes Urzędu Dozoru Technicznego wydał decyzję o wstrzymaniu eksploatacji ww. zbiorników. Powód podkreślał, że uchybienie (delikt administracyjny), którego się dopuścił, było niezawinione, ponieważ już na początku 2013 r. zlecił dostosowanie zbiorników do wymogów, które miały obowiązywać od 1 stycznia 2014 r., przedsiębiorcy zajmującemu się profesjonalnie takimi modernizacjami. Ten jednak nie wywiązał się na czas z przyjętego zlecenia. Ponadto w okresie objętym treścią decyzji nie doszło na stacjach paliw powoda do wycieków ze zbiorników, a wiec do stanu zagrożenia dla środowiska. Sąd zważył, co następuje. Odwołanie jest bezzasadne, a zaskarżona nim decyzja prawidłowa. W pierwszej kolejności należało wskazać, że w związku z zakresem odwołania decyzja Prezesa URE z dnia 16 września 2015 r. wydana w sprawie powoda uprawomocniła się w punkcie pierwszym tj. co do faktu popełnienia przez niego czynu zabronionego. W związku z tym ocenie podlegała wyłącznie zasadność nałożonej na powoda kary pieniężnej za nieprzestrzeganie warunku 2.2.
- posiadanej koncesji. Oceny należało dokonać pod kątem możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. (t.j. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.) bądź jej miarkowania na podstawie art. 56 ust. 3 tej ustawy. Rozwiązanie normatywne wprowadzone w przepisie art. 56 ust. 6a PE polega na przyznaniu Prezesowi Urzędu kompetencji do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, jeżeli zostały spełnione przesłanki w nim wymienione. Oznacza to, że mimo zaistnienia tych przesłanek decyzja Prezesa Urzędu w tym przedmiocie nie jest decyzją związaną, gdyż ich wystąpienie nie obliguje organu do skorzystania z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie, skoro Prezes URE jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 października 2014 r. (III SK 47/13, OSNAPiUS 2016, nr 8, poz. 112) wskazał, że rozstrzygając, czy naruszenie obowiązku ciążącego na przedsiębiorcy można w okolicznościach faktycznych sprawy uznać za czyn o znikomym stopniu szkodliwości, zasadne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji tego stopnia wypracowanego w prawie karnym, skoro prawodawca posłużył się w art. 56 ust. 6a PE instytucją prawa karnego, z uwagi na represyjny charakter kar pieniężnych przewidzianych w tym przepisie. Zgodnie z art. 115 § 2 k.k. przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu bierze się pod uwagę:
- rodzaj i charakter naruszonego dobra,
- rozmiary wyrządzonej szkody,
- sposób i okoliczności popełnienia czynu,
- wagę naruszonych obowiązków,
- postać zamiaru,
- motywację sprawcy,
- rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Jest to zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu, zaś dominujące znaczenie mają okoliczności z zakresu strony przedmiotowej, do której dołączono dwie przesłanki strony podmiotowej, tj. postać zamiaru i motywację sprawcy (wyrok SN z 25 czerwca 2008 r., VKK 1/08, R-OSNKW 2008, poz. 1325). Należy zaś uwzględnić wszystkie kryteria oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu, ponieważ ma to być ocena całościowa, uwzględniająca całokształt okoliczności wymienionych w art. 115 § 2 k.k. (wyrok SN z 5 grudnia 2012 r., III KK 66/12, Lex nr 1243049). Niemniej w orzecznictwie wskazuje się, że chociaż o stopniu społecznej szkodliwości mają decydować wyłącznie okoliczności związane z czynem, to podstawowe znaczenie mają rodzaj i charakter naruszonego przez oskarżonego dobra chronionego prawem, rozmiar wyrządzonej i grożącej szkody oraz zamiar i motywacja sprawcy (wyrok SN z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10, Lex nr 846390). W rozpoznawanej sprawie naruszonym dobrem, a jednocześnie rodzajem naruszonych reguł ostrożności były wymienione w pkt 1 ust. 1 PE zasady i warunki zaopatrzenia w paliwa i spowodowanie zagrożenia dla środowiska przez brak sygnalizacji skażenia wód gruntowych i terenu przylegającego do stacji paliw. Waga naruszonego przez powoda obowiązku przestrzegania bezwzględnie obowiązujących przepisów była znaczna. Sposobem popełnienia czynu było zaniedbanie modernizacji 11 zbiorników i w konsekwencji kilkumiesięczna, a więc dość długa, ich eksploatacja z naruszeniem prawa. Zaniedbanie to trzeba traktować jako niedochowanie należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw przy uwzględnieniu na podstawie art. 355 § 2 k.c. podwyższonego stopnia staranności wymaganego od przedsiębiorców. Biorąc jednocześnie pod uwagę, że powód był przedsiębiorcą posiadającym koncesję należało uznać, że do deliktu doszło z powodu rażącego niedbalstwa. Powód działając starannie nie powinien był dopuścić do tak długiej zwłoki w wykonaniu umowy modernizacji zbiorników przez wykonawcę. W każdym razie powinien udowodnić przed Sądem, ze zwłoce tej przeciwdziałał. Dowodu takiego w sprawie nie ma. Z tych powodów mimo, że na skutek niedbalstwa powoda nie doszło do wyrządzenia szkody, nie sposób przyjąć, że stopień szkodliwości popełnionego przez niego czynu był znikomy, a to wyklucza zastosowanie w sprawie art. 56 ust. 6a PE i odstąpienie od ukarania. Co więcej znaczny stopień szkodliwości społecznej czynu nie dał Sądowi możliwości miarkowania kary pieniężnej, gdyż niższy jej wymiar pozbawiłby ją funkcji prewencyjnej tak w odniesieniu do powoda jak i innych przedsiębiorców dokonujących obrotu koncesjonowanego paliwami. Ponadto sankcja stanowiła tylko około (...) przychodu przedsiębiorcy z działalności koncesjonowanej, a wiec nałożona została w dolnej granicy jej wymiaru, gdyż kara maksymalna mogła osiągnąć 15% podanego przez powoda przychodu. Z tych powodów, w ocenie Sądu, Prezes URE prawidłowo zastosował w decyzji art. 56 ust. 3 PE. W tym stanie rzeczy odwołanie podlegało oddaleniu na zasadzie art. 479 53 § 1 k.p.c., gdyż nie było podstaw do jego uwzględnienia. O kosztach procesu orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 98, 99 i 108 § 1 k.p.c.