← Polska

III AUa 684/17

Sygn. akt III AUa 684/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia: SA

§ 11

k.p.c., który przewiduje zażalenie do Sądu Najwyższego także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i poprzedzającą go decyzję organu rentowego, z przekazaniem sprawy do rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu, jest zaskarżalny zażaleniem przewidzianym w art.

§ 11k.p.c., a art.

477 14a k.p.c. nie ma samodzielnego bytu i jego zastosowanie wymaga w pierwszej kolejności spełnienia warunków z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c., czyli zaistnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie apelacji przez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 października 2011 r., I UZ 33/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 274; z dnia 30 października 2012 r., II UZ 50/12, OSNP 2013 nr 23-24, poz. 289; z dnia 19 listopada 2013 r., I UZ 40/13, LEX nr 1555391; z dnia 27 listopada 2014 r., III UZ 12/14, LEX nr 1628950). Odwołując się do treści art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy podniósł, że drugiej instancji, poza wypadkami z § 2 i 3, może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym wywołanym zażaleniem wniesionym na podstawie art.

§ 11k.p.c.

nie ocenia okoliczności faktycznych sprawy według prawa materialnego, lecz bada prawidłowość zastosowania art. 386 § 4 k.p.c., a więc tylko to, czy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie rozpoznano istoty sprawy albo czy wydanie przez sąd odwoławczy wyroku kończącego spór wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sad Najwyższy zauważył, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nierozpoznanie istoty sprawy polega na nierozpoznaniu przez sąd pierwszej instancji sprawy w zakresie objętym decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2007 r., III UK 20/07, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 264). W tym kontekście ocena Sądu Apelacyjnego, że organ rentowy wydając decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, nie rozpoznał istoty sprawy, odpowiednio, że powinien był merytorycznie rozpoznać wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, nawet gdy w tym okresie osoba składająca wniosek nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - jest zdaniem Sądu Najwyższego nieprawidłowa. Biorąc pod uwagę zakres zastosowania ustawy abolicyjnej oraz przesłanki odmowy wszczęcia postępowania przez organ rentowy, a także okoliczności faktyczne sprawy, Sąd Najwyższy uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 61a § 1 k.p.a., a w konsekwencji również zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. Z tych powodów, na podstawie art. 389 15 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z art.

§ 3k.p.c., orzeczono jak w sentencji, o kosztach postępowania zaś na podstawie art.

108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 398 21 k.p.c. stosowanych w zw. z art.

§ 3k.p.c. kc. Sąd Apelacyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, że apelacja ubezpieczonego A. M.

(1)nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej wynika, że reguluje ona kwestie decyzji w sprawie umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. oraz należnych od nich odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 6 ustawy abolicyjnej, umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten okres oraz należnych od nich za ten sam okres odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego jest przypisanym przez ustawę skutkiem umorzenia należności, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej. Taka konstrukcja powoduje zaś, że na skutek wniosku osoby uprawnionej organ wydaje decyzję w przedmiocie łącznego umorzenia należności opisanych w ust. 1 i 6 cytowanego przepisu. Ustawa abolicyjna nie przewiduje możliwości wydania decyzji w sprawie umorzenia wyłącznie należności wymienionych ust. 1, bądź wyłącznie w ust. 6 tego przepisu. Należy również zwrócić uwagę na zakres podmiotowy ustawy abolicyjnej określony w art. 1 ust. 1. Już wykładnia gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawa obejmuje umorzenie określonych nią należności na wniosek osoby podlegającej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Zatem ustawa abolicyjna nie ma zastosowania do wniosku osoby niepodlegającej obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w ww. okresie. Analogiczny wniosek wynika z wykładni gramatycznej art. 1 ust. 13 ustawy – przepis ten nie wymienia braku przesłanki podmiotowej jako podstawy wydania decyzji odmownej. Wykładnia ta konweniuje z argumentacją Sądu Najwyższego zawartą m.in. w wyroku z dnia 21 lipca 2015 r. (III UK 219/14), że zakres podmiotowy ustawy abolicyjnej jest ograniczony wyłącznie do osób, które w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skoro zatem ustawa abolicyjna nie znajduje zastosowania do osoby niepodlegającej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., to wniosek złożony przez taką osobę nie może zostać rozpoznany na podstawie przepisów tej ustawy. W sprawie niniejszej odwołujący się uprawnienie do złożenia i rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oparł wyłącznie na przepisach ustawy abolicyjnej. Jednocześnie bezspornym jest, że wnioskodawca w okresie objętym ustawą abolicyjną podlegał jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej. Sąd Okręgowy prawidłowo uznał zatem, że odwołujący się nie może być stroną postępowania w sprawie umorzenia należności na zasadach określonych w ustawie abolicyjnej. Z tej konstatacji Sąd Okręgowy wywiódł również właściwy wniosek, że to uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Stanowisko to jest spójne z utrwaloną już linią orzecznictwa, zgodnie z którą odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn podmiotowych może nastąpić tylko wówczas, gdy oczywistym jest, że osoba która występuje z żądaniem wszczęcia postępowania nie może być uznana za stronę tego postępowania, czyli w przypadku, gdy brak przymiotu strony u wnioskodawcy jest oczywisty. Przy czym, warunek ten u wnoszącego podanie jest spełniony, jeżeli wynika już z podania o wszczęcie postępowania lub okoliczność ta została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej, np. dotyczących interpretacji przepisów, z których wnoszący podanie wywodzi swoją legitymację procesową. (vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2016 roku, II OSK 330/15) Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc oddalił apelację, jako bezzasadną. O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, o której mowa w art. 98 kpc – w wysokości wynikającej z § 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku. Małgorzata Micorek-Wagner Anna Kubasiak Sylwia Góźdź

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.