Sygn. akt IX P 176/17 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 5 stycznia 1998 r. powód J. S. (1) wniósł o przywrócenie do pracy u pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w M. na stanowisku Prezesa zarządu oraz o

§ 3

k.c., w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. Waloryzacja sądowa (art.

§ 3

k.c.) oznacza kompetencję sądu do zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia, jeżeli po powstaniu zobowiązania sensu stricto nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. Waloryzacja ta następuje wyłącznie na żądanie strony i w jego granicach. Powód w piśmie z dnia 19 maja 2017 r., które sporządził samodzielnie, wyraził żądanie, aby wysokość odszkodowania odpowiadała aktualnym zasadom wynagradzania u pozwanej, co w ocenie Sądu stanowiło właśnie żądanie waloryzacji. Sąd dokonał jej natomiast w granicach żądania, które zakreślono na kwotę 25.000 zł. Istotność zmian siły nabywczej pieniądza oznacza takie zmniejszenie lub zwiększenie tej siły, które przekracza normalne ryzyko kontraktowe. Owa istotna zmiana nie musi mieć jednak charakteru nadzwyczajnego. W trafnym wyroku z dnia 26 listopada 2013 r. (II PK 65/13) Sąd Najwyższy orzekł, że roszczenie o odszkodowanie z art. 45 § 1 KP jest roszczeniem o zapłatę z góry określonej, zryczałtowanej sumy pieniężnej, co przemawia za dopuszczalnością jego waloryzacji na podstawie art. 358[1] § 3 KC. To samo należy więc odnieść do odszkodowania wynikającego z art. 56 § 1 k.p. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że limitujący wysokość obowiązku odszkodowawczego pracodawcy z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę art. 47[1] KP sprawia, iż roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 45 § 1 KP jest roszczeniem o zapłatę z góry określonej, zryczałtowanej sumy pieniężnej (roszczeniem o świadczenie pieniężne), nie stanowi natomiast surogatu indywidualnie oznaczonego dobra, utraconego na skutek bezprawnego działania pracodawcy. Dodać też trzeba, że brak jest instrumentu harmonizującego kompensacyjną funkcję odszkodowania z art. 45 § 1 KP ze zmianami wartości pieniądza, tak jak to miejsce w przypadku odszkodowań na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Chodzi w tym przypadku o art. 363 § 2 KC, który eliminuje niebezpieczeństwo związane ze zmianą cen w okresie między wyrządzeniem szkody a datą wyrokowania czy art. 907 § 2 KC, pozwalający żądać zmiany wysokości renty z uwagi na istotny spadek siły nabywczej pieniądza. Także więc względy aksjologiczne przemawiają za dopuszczalnością stosowania art. 358[1] § 3 KC do omawianego odszkodowania, aby zapewnić jego realną wartość w przypadku długotrwałego postępowania sądowego. Orzeczenie to zapadło na gruncie stanu faktycznego, w którym utrata siły nabywczej świadczenia nastąpiła w podobnym okresie, jak w niniejszym przypadku. W okresie między 1998 r. a 2018 r. wynikała ona z wieloletniej inflacji. Art.

§ 3nie narzuca sądowi jakiegokolwiek miernika wartości.

Miernik ten musi być zatem dostosowany do interesów stron w danym zobowiązaniu, w szczególności do charakteru świadczenia. Stopień, w jakim każda ze stron ma ponosić ryzyko zmian na rynku pieniężnym, także nie został ściśle określony. Sąd ma tutaj kierować się interesami stron i zasadami współżycia społecznego (istotny jest tu status przedsiębiorcy lub konsumenta, wykształcenie strony i związana z tym możność przewidywania zjawisk ekonomicznych, sytuacja majątkowa stron). Sąd dokonał waloryzacji świadczenia kierując się szczególnym charakterem spraw pracowniczych oraz mając na względzie, że żądanie powoda co do zasady zasługiwało na uwzględnienie. Powód oczekiwał na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy przez wiele lat, w jej tle znajduje się natomiast postępowanie karne, które ostatecznie doprowadziło do uniewinnienia powoda, zatem za dokonaniem waloryzacji przemawiały również zasady współżycia społecznego. Nie można było oprzeć się jedynie na wartości wynagrodzenia obecnego Prezesa zarządu pozwanej, ponieważ jego płaca jest warunkowana m.in. aktualną sytuacją finansową i gospodarczą Spółdzielni, która może istotnie różnić się od tej sprzed 20 lat. Sąd, dokonując waloryzacji świadczenia należnego powodowi, wziął pod uwagę najbardziej obiektywny wskaźnik – inflację. Zbadał wartość podawanych corocznie przez Prezesa GUS wskaźników inflacji i powiększył o nie wartość wyjściową z 1997 r. wynoszącą 7.866 zł. W efekcie ustalił: rok inflacja wartość po wzroście 1998 11,80% (...),188 1999 7,30% (...), (...) 2000 1,10% (...), (...) 2001 5,50% (...), (...) 2002 1,90% (...), (...) 2003 0,80% (...), (...) 2004 3,50% (...), (...) 2005 2,10% (...), (...) 2006 1% (...), (...) 2007 2,50% (...), (...) 2008 4,20% (...), (...) 2009 3,50% (...), (...) 2010 2,60% (...), (...) 2011 4,30% (...), (...) 2012 3,70% (...), (...) 2013 0,90% (...), (...) 2014 0% (...), (...) 2015 -0,90% (...), (...) 2016 -0,60% (...), (...) Kwotę należną powodowi, a zatem 7.866 zł Sąd mnożył przez wskaźnik inflacji w danym roku powtarzając tę czynność z udziałem wyniku mnożenia, aż do uzyskania końcowej kwoty 13.452,87 zł, którą w punkcie I sentencji wyroku zasądzono na rzecz powoda. Powyższa tabela obejmuje także deflację z lat 2015,

1. Natomiast wskaźnik inflacji za 2017 r. nie został opublikowany do czasu zamknięcia rozprawy. Jeżeli chodzi o odsetki, w judykaturze utrwalony jest pogląd, że orzeczenie waloryzujące świadczenie pieniężne ma charakter konstytutywny, przez co odsetki od zasądzonej na tej podstawie kwoty należne są - co do zasady - od daty uprawomocnienia się wyroku kształtującego nowy stan prawny. Przed uprawomocnieniem się tego orzeczenia dłużnik nie pozostaje z reguły w zwłoce, która uzasadniałaby zobowiązanie do zapłaty odsetek za opóźnienie w realizacji świadczenia. Wyjątek od tej zasady także został już wyjaśniony w judykaturze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2003 r., II CSK 227/02, LEX nr 148618). Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli wyrok zasądza zwaloryzowane świadczenie w wysokości dokładnie takiej, jakiej żądał wierzyciel to dłużnik pozostaje w zwłoce od daty doręczenia mu wezwania w tym przedmiocie. W okolicznościach sprawy wyrok po części potwierdził waloryzację, której powód dokonał w piśmie z dnia 30 czerwca 2017 r. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanej w dniu 6 lipca 2017 r., zatem od tej daty należało zasądzić na rzecz powoda odsetki. W pozostałym zakresie powództwo jako niezasadne należało oddalić, o czym Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku. Ustalenia faktyczne w sprawie sąd poczynił w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznania świadków J. Ś., M. K., a także przesłuchanie powoda. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., mając na względzie, że powód wygrał spór co do zasady. Na koszty poniesione przez powoda złożył się koszt zastępstwa procesowego w kwocie 60 zł, stosownie do § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd zasądził zatem od pozwanego na rzecz powoda kwotę 60 zł w punkcie trzecim wyroku tytułem kosztów zastępstwa procesowego, mając na uwadze pierwotne roszczenie o przywrócenie do pracy (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Sąd uznał za niezasadny wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie powodowi zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie sześciokrotnej stawki minimalnej, albowiem rodzaj, stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy adwokata tego nie uzasadniał. Niniejsza sprawa była typową sprawą o zbadanie zasadności rozwiązania z powodem umowy o pracę, pomijając natomiast okres zawieszenia sprawy, nie trwała długo, nakład pracy adwokata również został uznany przez Sąd za typowy w porównaniu do analogicznych spraw rozpoznawanych przez Sąd i nie uzasadniał przyznania zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wyższej niż stawka minimalna. Rygor natychmiastowej wykonalności nadano co do kwoty 2.300 zł. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowił art. 477 2 § 1 k.p.c., zgodnie z którym zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika, które w przypadku powoda wynosiło 2.300 zł. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji. ZARZĄDZENIE
2. (...)
3. (...)
4. (...) 29.01.2018