postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go. Skutek niezwiązania konsumenta niedozwolonymi postanowieniami umownymi to nie to samo, co nieważność czy bezskuteczność postanowień umownych. W ocenie Sądu Okręgowego, § 12 ust. 7 regulaminu w zakresie, w jakim przewiduje spłatę rat kredytu po kursie sprzedaży dewiz obowiązującym w chwili dokonywania operacji według tabeli kursów banku stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Kwestionowane postanowienia w tym zakresie są sprzeczne z dobrymi obyczajami, stwarzają bowiem drugiej stronie umowy potencjalną możliwość wpływania na wysokość otrzymywanych od kontrahenta okresowych świadczeń. Natomiast, postanowienie § 11 ust. 7 regulaminu nie może być uznane za niedozwolone postanowienie umowne mimo odniesienia do tabeli kursów. Dotyczy ono znanego powodom momentu wypłaty świadczenia banku. Powodowie złożyli dyspozycję uruchomienia kredytu kilka dni po podpisaniu umowy kredytowej, w chwili składania dyspozycji znali kurs waluty, godzili się na przeliczenie po kursie wskazanym w tabeli banku. Ciężar wykazania tego, że od powoda zostały pobrane raty kredytu w wyższej niż należna wysokości i w jakiej spoczywał na powodach. Zdaniem Sądu Okręgowego, nie sposób podzielić samych założeń, które legły u podstaw dokonanych przez powodów obliczeń, tj. nieważności postanowień §12 ust. 7 regulaminu i §11 ust. 7 regulaminu. Nadto, Sąd pierwszej instancji, oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z uwagi na nieprecyzyjnie określoną tezę dowodową. Niezależnie od tego, według Sądu Okręgowego, po podpisaniu przez strony aneksu w dniu 18 sierpnia 2009 r. bez znaczenia staje się kwestia abuzywności § 12 ust. 7 regulaminu. Strony zawierając aneks zmodyfikowały niektóre z postanowień umowy kredytowej, w tym warunki spłaty wszelkich zobowiązań powodów (§ 1 ust. 5 aneksu). Aneks z dnia 18 sierpnia 2009 r. wbrew twierdzeniom powodów jest ważny. Możliwość kreowania stosunków prawnych między stronami jest przejawem zasady swobody umów wyrażonej w art. 353 1 k.c. Strony nie zawarły nowej umowy zatem nie zachodzi sprzeczność postanowień aneksu z art. 69 ust. 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawa bankowego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm. – dalej, jako: „p.b.”), bo aneks do poprzednio zawartej umowy nie jest nową umową. Sąd pierwszej instancji, nie zgodził się z pozwanym, że doszło do nowacji. Nowacja umowy w rozumieniu art. 506 k.c. ma miejsce wtedy, gdy w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej. Do takiego zobowiązania nie doszło. Nadto, w myśl art. 506 § 2 k.c. w razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. W § 1 ust. 2 aneksu strony wskazały, że na dzień jego sporządzenia saldo zadłużenia kredytu wyrażone w CHF wynosi 215 587,73 CHF. Strony ustaliły, więc wysokość aktualnego zobowiązania, wysokość wcześniejszych spłat rat kredytu stała się bez znaczenia, bo nie wpływa na wysokość ustalonego przez strony w aneksie zobowiązania. Strony zmieniły m.in. treść postanowienia § 12 ust. 7 regulaminu określając nowe zasady przeliczania zobowiązania – przyjęto zasadę obliczania raty z użyciem średniego kursu NBP (§ 1 ust. 5 aneksu). Uprawnienie pozwanego banku do dowolnego określania wysokości rat spłaty kredytu zostało wyłączone. W konsekwencji wysokość kursu ustalanego przez bank pozostawała od tej pory w określonej relacji do średniego kursu NBP. Odnosząc się do prowizji pobranej przez bank w związku z zawarciem aneksu, Sąd Okręgowy wyjaśnił, że jej pobranie wynika wprost z § 2 ust. 4 aneksu. Z tych względów Sąd Okręgowy przyjął, że nie zaistniały podstawy do uwzględnienia powództwa i na mocy art. 405 k.c. i art. 410 § 1 k.c. powództwo oddalił. Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając wyrokowi: - nierozpoznanie istoty sprawy polegające na: a) zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, wymaganej zgodnie z art. 278 § 1 k.p.c. na okoliczność wysokości nadpłaty powodów wynikającej z bezskuteczności § 12.7 regulaminu, tj. klauzuli drugiego etapu indeksacji, polegającego na ponownym przeliczeniu każdej raty z CHF na PLN, b) pominięciu zarówno w referacie stanowisk stron, jak i w uzasadnieniu prawnym podnoszonej w pozwie kwestii nieważności umowy kredytowej w całości na podstawie art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c.; - naruszenie art. 385
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go. Skutek niezwiązania konsumenta niedozwolonymi postanowieniami umownymi to nie to samo, co nieważność czy bezskuteczność postanowień umownych.” (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Kwestia ta była zatem przedmiotem badania Sądu. W tym kontekście można mówić co najwyżej o naruszeniu art. 328 § 2 k.p.c. polegającym na niepełnym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uchybienie to nie mgło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Częściowo zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art.
Nie sposób podzielić wywodów Sądu Okręgowego co do tego, że postanowienie § 11 ust. 7 regulaminu nie może być uznane za niedozwolone postanowienie umowne mimo istnienia analogicznego mechanizmu ustalania kursu walutowego, jak w § 12 ust. 7 regulaminu. Zgodnie z art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidulanie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie budzi wątpliwości, że chodzi nie tylko o postanowienia umowy w ścisłym tego słowa znaczeniu (postanowienia czynności prawnej), ale i postanowień wzorców, które kształtują treść stosunku zobowiązaniowego. Postanowienie § 11 ust. 7 regulaminu stanowi, że uruchomienie kredytu denominowanego do waluty obcej następuje w PLN przy jednoczesnym przeliczeniu uruchomionej kwoty w dniu wypłaty na walutę wskazaną w umowie kredytu wg kursu kupna danej waluty ustalonego przez bank w aktualnej tabeli kursów. Postanowienia tego nie można rozpatrywać w oderwaniu od treści § 11 ust. 2 regulaminu, zgodnie z którym bank realizuje dyspozycję uruchomienia kredytu po upływie nie więcej niż 5 dni roboczych (zob. też § 3 ust. 3 umowy kredytowej). Trudno wobec tego zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że powodowie składając dyspozycję uruchomienia kredytu mieli świadomość wysokości obowiązującego kursu franków szwajcarskich. Taka konstrukcja regulaminu umożliwia przecież bankowi zmianę tabeli kursów w czasie między złożeniem dyspozycji uruchomienia kredytu, a jego wypłatą. Oznacza to, że powodowie nie mogli mieć pewności co do tego, według jakiego kursu nastąpi przeliczenie, o którym mowa w § 11 ust. 7 regulaminu. Powodowie nie mieli więc możliwości ustalenia z całą pewnością, w jakiej kwocie franków szwajcarskich zaciągają zobowiązanie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, takie ukształtowanie treści stosunku prawnego, które nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przez konsumenta, w jakiej wysokości zaciąga zobowiązanie, pozwalając przedsiębiorcy na arbitralne decydowanie o tej wysokości, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta. Trzeba zatem przyjąć, że postanowienia zarówno § 11 ust. 7 regulaminu, jak i § 12 ust. 7 regulaminu, w zakresie, w jakim pozwalają pozwanemu bankowi całkowicie dowolnie ustalać kurs franka szwajcarskiego na potrzeby dokonywania przeliczeń wysokości udzielonego kredytu i rozliczania uiszczanych rat, są abuzywne, czyli zgodnie z art.
nie wiążą powodów. Przy czym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, przyjęcie, że postanowienia §§ 11 ust. 7 i 12 ust. 7 są abuzywne nie prowadzi do wniosku, że umowa kredytu jest nieważna lub nie została w ogóle zawarta. Należy zgodzić się z (...), iż przeliczenie udzielonego kredytu oraz rat kredytu na franki szwajcarskie oznacza w istocie wprowadzenie do umowy stron klauzuli waloryzacyjnej w rozumieniu art. 358
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone klauzule umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Pojęcie „głównych świadczeń stron” (art.
2. k.c.) należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r., I CK 635/03). Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, że klauzula waloryzacyjna, która oczywiście wpływa na wysokość świadczenia głównego, nie „określa głównych świadczeń stron” (art.
Oznacza to, iż art.
2 k.c. nie wyłącza możliwości kontroli takiego postanowienia z punktu widzenia abuzywności ( tak W.Popiołek, w: K.c. Komentarz. Tom I, pod red. K.Pietrzykowskiego, Warszawa 2002, s. 804-805, zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2005 r., III CZP 76/04; uchwała Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07). Taka ocena nie jest również wykluczona w odniesieniu do sytuacji, gdy w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej zawarte jest postanowienie, zgodnie z którym do celów obliczenia rat kredytu stosowany jest kurs sprzedaży tej walut ( zob. wyrok TSUE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, K. i K. R. ). Strony są związane umową w pozostałym zakresie (art.
Mimo wyłączenia z treści stosunku prawnego postanowień pozwalających bankowi na dowolne kształtowanie kursu walutowego, możliwe jest ustalenie treści wzajemnych praw i obowiązków stron w oparciu o art. 69 ust. 1 p.b. Zgodnie bowiem z tym przepisem przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Wyeliminowanie z treści łączącego strony stosunku prawnego mechanizmu pozwalającemu pozwanemu bankowi na dowolne ustalanie kursu walutowego, po jakim dochodzi do przeliczeń kwoty udzielonego kredytu i uiszczanych rat, nie wyłącza możliwości ustalenia elementów przedmiotowo istotnych umowy, kształtujących treść zobowiązania, takich jak wysokość udzielonego kredytu, podlegającego zwrotowi „wykorzystanego kredytu”, terminów spłaty, odsetek i prowizji. Nie można się jednak zgodzić z (...), że w umowie kredytu z uwagi na użyte w art. 69 ust. 1 p.b. sformułowanie „zwrot kwoty wykorzystanego kredytu” nie jest możliwe zastrzeżenie zwrotu kredytu w innej walucie niż waluta kredytu udzielonego, a tym samym umowa taka nie może zawierać klauzuli waloryzacyjnej (stanowisko (...)– 334-336). Sformułowanie, że umowa kredytu nakłada na kredytobiorcę obowiązek zwrotu „wykorzystanego kredytu” oznacza jedynie, że zwrotowi nie podlega kredyt udzielony w części, w jakiej nie został „wykorzystany”, tj. nie został kredytobiorcy wypłacony. Nie sposób z tego zwrotu wyciągać tak daleko idących wniosków, które prowadziłyby do istotnego ograniczenia zasady swobody umów (art. 353
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.