VIII U 2161/17

Sygn. akt VIII U 2161/17 UZASADNIENIE W dniu 14 września 2017 roku Ł. C. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. pismo o wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu składek. /wniosek z dnia 14 września 2017 roku k. 11 akt ZUS/ Decyzją z dnia 27 września 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił, Ł. C., zwrotu nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 22 sierpnia 2017 roku wpłynęło pismo o zwrot nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2017 roku Zakład odmówił wnioskodawcy zwrotu nienależnie opłaconych składek należących do płatnika (...). Przekazując do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP nie posiadał odwołujący się statusu płatnika składek w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wykonywał jedynie obowiązki pracownika wynikające z zawartej umowy z firmą (...). Decyzją z dnia 27 stycznia 2017 roku Zakład stwierdził, że wnioskodawca nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 10 sierpnia 2016 roku do dnia 9 listopada 2016 roku, jako pracownik świadczący pracę na rzecz podmiotu nie posiadającego siedziby w Polsce. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że firma (...), z którą zawarł wnioskodawca - umowę o pracę, posiada swoją siedzibę w W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Organ rentowy zwrócił uwagę, że świadczona przez wnioskodawcę praca wykonywana była na terytorium Polski na rzecz pracodawcy z siedzibą w USA. W związku z tym, powinien podlegać polskiemu ustawodawstwu, w zakresie ubezpieczenia społecznego, a płatnikiem składek, w omawianym przypadku, winien być pracodawca amerykański, tj. firma (...). /decyzja z dnia 27 września 2017 roku k. 12 - 12v akt ZUS/ W dniu 30 października 2017 roku, do organu rentowego, wpłynęło odwołanie Ł. C., w którym wniósł o zmianę w/w decyzji i zwrot nienależnie opłaconych przez niego składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2017 roku lub uznanie, że należne składki wpłacane były prawidłowo i zobowiązanie ZUS do wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 12 października 2016 roku do 15 listopada 2016 roku wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 listopada 2016 roku. W uzasadnieniu, odwołujący się wskazał, że za miesiące: sierpień 2016 roku, października 2016 roku oraz listopad 2016 roku, samodzielnie opłacał dobrowolne składki na rzecz ZUS. W tym czasie pracował w Q. (...) z siedzibą w W. w USA i w związku z tym, że amerykański pracodawca nie miał obowiązku przekazywania składek na rzecz ZUS - ustalone zostało, że sam dobrowolnie będzie odprowadzał składki, tak by okres świadczenia pracy został zaliczony w Polsce do uprawnień emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. Wysokość, sposób i forma przekazywania składek nie zostały przez ZUS zakwestionowane do czasu, gdy wystąpił o wypłatę zasiłku chorobowego. Wtedy uruchomiono procedurę kontrolną zakończoną decyzją z dnia 23 lutego 2017 roku o odmowie prawa do zasiłku chorobowego za okres 12 października 2016 roku do 15 listopada 2016 roku. Odwołujący się , zwrócił uwagę, że ZUS nie kwestionuje, że składki wpłynęły na konto, jednak nie chce uznać, że były to składki dobrowolne i w żaden sposób nie ustosunkował się do przekazywanych, przez niego, świadczeń. Zatem, skoro indywidualnie płacił składki, dlaczego nie jest uznawany jako płatnik składek dla ZUS, nie może być stroną postępowania. /odwołanie z dnia 30 października 2017 roku k. 2 - 3/ W odpowiedzi na odwołanie, która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 15 listopada 2017 roku pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie. W treści odpowiedzi przytoczono argumentację, zawartą w treści zaskarżonej decyzji oraz wskazano, że wnioskodawca wniósł również o zasądzenie odsetek ustawowych od dnia 1 września 2017 roku od nienależnie przekazanych przez niego składek. Organ rentowy odwołując się do dyspozycji art. 85 ust. 1 ustawy systemowej wskazał, że zawarte w tym przepisie określenie: "okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności" jest bardziej zbliżone znaczeniowo do używanego w przepisach prawa określenia: "przyczyn niezależnych od organu", co oznacza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest obowiązany do wypłaty odsetek nie tylko wtedy, gdy nie ponosi winy w opóźnieniu, lecz także wtedy, gdy opóźnienie w ustaleniu i wypłacie prawa do świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia społecznego, jest skutkiem innych przyczyn, niezależnych od Zakładu. /odpowiedź na odwołanie z dnia 15 listopada 2017 roku k. 24- 25/ Pismem procesowym z dnia 5 stycznia 2018 roku wnioskodawca wniósł o ustalenie, że wpłacone przez niego składki na rzecz ZUS w czasie wrzesień - listopada 2016 roku były składkami dobrowolnymi i podlegają zaliczeniu do uprawnień emerytalnych, rentowych, chorobowych itp., a w konsekwencji uprawniają go do otrzymania z ZUS zasiłku chorobowego za okres 12 października 2016 roku do 15 listopada 2016 roku lub, jeśli jest to niemożliwe, do zwrotu nienależnie wpłaconych składek oraz o przypozwanie firmy (...) sp. z o.o. sp.k z siedzibą w W. przy ul. (...), (...)-(...) W., która zajmowała się obsługą powoda i została przez niego upoważniona do występowania wobec ZUS oraz do przygotowania dokumentów /pismo procesowe z dnia 5 stycznia 2018 roku k. 31- 31v/ Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 roku - poprzedzającej wydanie wyroku - wnioskodawca poparła odwołanie zaś pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania. /stanowisko stron e - protokół z dnia 10 stycznia 2018 roku 00:01:06 - 00:01:14 płyta CD k. 44/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 10 sierpnia 2016 roku między wnioskodawcą Ł. C. a firmą (...), która posiada swoją siedzibę w W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki została zawarta umowa na okres próbny 3 miesięcy. /umowa o pracę z dnia 10 sierpnia 2016 roku k. 2 akt ZUS/ W tym samym dniu strony zawarły również umowę o przejęciu obowiązków płatnika. Między innymi zgodnie z jej postanowieniami: Niezależnie od obowiązków, o których mowa w § 3 Umowy o pracę Pracownik zobowiązuje się do przejęcia obowiązków płatnika w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w części finansowanej ze środków pracownika, a także składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej ze środków pracodawcy, począwszy od dnia roku 10 sierpnia 2016 roku (§ 1 ust 1) W celu realizacji obowiązku, o którym mowa w ust. 1, Pracownik zobowiązuje się zarejestrować we właściwej jednostce ZUS i we właściwym terminie, poprzez dokonanie stosownego zgłoszenia na druku (...), który sporządzi i prześle w formie elektronicznej G. F. - wykwalifikowany podmiot świadczący na rzecz Pracodawcy usługi kadrowo płacowe (dalej jako (...)). (§ 1 ust 2) Środki niezbędne do uregulowania składek, do których zapłaty zobowiązany jest Pracodawca, wskazane w § 2 ust. 2 Umowy o pracę, będą przekazywane przez pracodawcę, w terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę, na uzgodniony między stronami, rachunek bankowy, z którego Pracownik , będzie przesyłał je na odpowiednie konta Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazane przez (...) (dalej rachunek rozliczeniowy z ZUS) w terminach właściwych dla zapłaty tych należności. (§ 1 ust 5) /umowa o przejęciu obowiązków płatnika z dnia 10 sierpnia 2016 roku k. 32 -33v/ Wnioskodawca, z tytułu zatrudnienia w Q. (...), przekazywał na rachunek ZUS składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. /przelewy z dnia 8 września 2016 roku k.4-6, z dnia 11 listopada 2016 roku k. 7-9 oraz z dnia 11 grudnia 2016 roku k. 10-12/ Pismem z dnia 14 listopada 2016 roku, organ rentowy zobowiązał wnioskodawcę, w związku ze złożonym wnioskiem o wypłatę zasiłku chorobowego, do złożenia dokumentów dotyczących zatrudnienia w Q. (...). /pismo z dnia 14 listopada 2016 roku k. 13/ Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej faktycznego świadczenia pracy przez Ł. C. na rzecz płatnika składek (...) z siedziby w W. przy ul. (...) w okresie od dnia 10 sierpnia 2016 roku do 13 listopada 2016 roku. /zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu z dnia 6 grudnia 2016 roku k. 15/ Decyzją z dnia 27 stycznia 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. stwierdził, że Ł. C. jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu uprawniony przez pracodawcę zagranicznego nie mającego siedziby w Polsce, do opłacania składek na własne ubezpieczenia nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 10 sierpnia 2016 roku do dnia 9 listopada 2016 roku. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że Ł. C. zawarł umowę o pracę z firmą (...), która posiada swoją siedzibę w W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki. W przedmiotowej sprawie koordynację systemów zabezpieczenia społecznego obowiązujących w Polsce i drugim umawiającym się państwie zapewniają umowy dwustronne o zabezpieczeniu społecznym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 Umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki z dnia 2 kwietnia 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 46, poz. 374) osoba zatrudniona na terytorium jednej ze Stron, w odniesieniu do tego zatrudnienia, podlega przepisom prawa wyłącznie tej Strony. Z opisu stanu faktycznego wynika, że pracownik wykonuje na terytorium Polski pracę na rzecz pracodawcy z siedzibą w USA. W myśl powołanego przepisu art. 6 ust. 1 w/w Umowy, osoba taka podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Płatnikiem składek w omawianym przypadku jest wyłącznie pracodawca amerykański, który ma obowiązek dostosować się w trym zakresie do zasad wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym w okolicznościach przedmiotowej sprawy zgłoszenie Ł. C. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych tj. ubezpieczenia emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego oraz ubezpieczenia zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia (...) - osoba zatrudniona u zagranicznego płatnika samodzielnie opłacająca składki z tytułu zatrudnienia w firmie (...) z siedzibą w W. USA od dnia 10 sierpnia 2016 roku do dnia 13 listopada 2016 roku zostało zakwestionowane. /decyzja z dnia 27 stycznia 2017 roku k. 3 akt ZUS/ Wnioskodawca od powyższej decyzji odwołania nie złożył. /okoliczność bezsporna/ Po uprawomocnieniu się decyzji z dnia 27 stycznia 2017 roku, Zakład sporządził, z urzędu, korekty deklaracji rozliczeniowych za okres sierpień - listopada 2016 roku, z zerowymi składkami na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy /okoliczność bezsporna, raport zestawienia deklaracji i wpłat k. 4 akt ZUS/ Decyzją z dnia 23 lutego 2017 roku organ rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 12 października 2016 roku do dnia 9 listopad 2016 roku. Zakład stwierdził, że w okresie od 10 sierpnia 2016 roku do 9 listopada 2016 roku wnioskodawca nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym, wypadkowym z tytułu świadczenia pracy na rzecz podmiotu zagranicznego tj. Q. (...) w W. w USA. /okoliczność bezsporna/ W dniu 22 sierpnia 2017 roku Ł. C. złożył do organu rentowego pismo o zwrot wpłaconych składek. /pismo z dnia 22 sierpnia 2017 roku k. 7 akt ZUS/ Pismem z dnia 31 lipca 2017 roku ZUS odmówił Ł. C. zwrotu wpłaconych składek z uwagi na fakt, że nie posiadał statusu płatnika składek. /pismo z dnia 31 lipca 2017 roku k. 9 akt ZUS/ W dniu 12 września 2017 roku odwołujący się złożył pismo o wydanie decyzji o zwrot składek. Wnioskodawca podniósł, że zawierając umowę o pracę z Q. (...) z siedzibą w W. w USA kierował się dwustronną umową między Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki z dnia 2 kwietnia 2008 roku i praca świadczona na rzecz amerykańskiego pracodawcy miała zostać potraktowana tak jak praca w Polsce, (tj. zaliczania do uprawnień emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych). Ponieważ amerykański pracodawca nie miał obowiązku przekazywania składek na rzecz ZUS - ustalone zostało, że sam wnioskodawca dobrowolnie będzie odprowadzał należności - tak by okres świadczenia jego pracy - zaliczony został w Polsce do uprawnień emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych (co znalazło odzwierciedlenie w wysokości jego wynagrodzenia, zaś możliwość dobrowolnego przekazywania składek wynika z Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Do fizycznego przekazywania w/w składek upoważniona została (...) sp. z o.o. sp. K , która była jedynie przekaźnikiem i gwarantem dla pracodawcy i pracownika, że spełnione zostały wymogi dwustronnej, międzynarodowej umowy. Składki na rzecz ZUS wpływały regularnie, a odwołujący się był przekonany, że składki opłaca indywidualnie (ze swojego wynagrodzenia), zaś upoważniona przez pracodawcę firma jest jedynie wykonawcą. Gdy wystąpił do ZUS o wypłatę zasiłku chorobowego i otrzymałem odmowną decyzję kwestionującą zasadność wpłaconych składek - uznał, że jego składki powinny zostać mu zwrócone. Nie są to składki należne pracodawcy - bo były to należności wpłacane przeze niego dobrowolnie. /wniosek z dnia 12 września 2017 roku k. 11 akt ZUS/ Reakcją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na powyższy wniosek było wydanie zaskarżonej decyzji z dnia 27 września 2017 roku, którą to odmówiono Ł. C. zwrotu nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 22 sierpnia 2017 roku wpłynęło pismo o zwrot nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2017 roku Zakład odmówił wnioskodawcy zwrotu nienależnie opłaconych składek należących do płatnika (...). Przekazując do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP nie posiadał odwołujący się statusu płatnika składek w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wykonywał jedynie obowiązki pracownika wynikające z zawartej umowy z firmą (...). Decyzją z dnia 27 stycznia 2017 roku Zakład stwierdził, że wnioskodawca nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 10 sierpnia 2016 roku do dnia 9 listopada 2016 roku, jako pracownik świadczący pracę na rzecz podmiotu nie posiadającego siedziby w Polsce. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że firma (...), z którą zawarł wnioskodawca umowę o pracę, posiada swoją siedzibę w W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Organ rentowy zwrócił uwagę, że świadczona przez wnioskodawcę praca wykonywana była na terytorium Polski na rzecz pracodawcy z siedzibą w USA. W związku z tym powinien podlegać polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczenia społecznego, a płatnikiem składek w omawianym przypadku winien być pracodawca amerykański, tj. firma (...). /decyzja z dnia 27 września 2017 roku k. 12 - 12v akt ZUS/ Sąd Okręgowy oddalił wniosek Ł. C. o przypozwanie firmy (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej, jako zbędny dla rozpoznania niniejszej sprawy, albowiem , zgodnie z art. 87 § 1. k.p.c - strona, której w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, przysługiwałoby roszczenie względem osoby trzeciej, albo przeciwko której osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem, może zawiadomić taką osobę o toczącym się procesie i wezwać ją do wzięcia w nim udziału. § 2. W tym celu strona wnosi do sądu pismo procesowe wskazujące przyczynę wezwania i stan sprawy. Pismo to doręcza się niezwłocznie osobie trzeciej, która może zgłosić swe przystąpienie do strony jako interwenient uboczny. W przedmiotowej sprawie: wnioskodawcę i G. F. łączył nie stosunek – ubezpieczeniowy , tylko upoważnienie, wystawione przez Ł. C. dla pracowników G. F., w związku z zawarciem umowy o pracę z firmą (...) oraz umowy o przejęciu obowiązków płatnika składek. Wynika , z tego upoważnienie jednoznacznie, , że (...) sp. z o.o. sp. k. , świadczyła, do czego – zobowiązała się, naliczania wynagrodzenia dla Pana Ł. C. zgodnie z umową o pracę z dnia l0 sierpnia 2016r. , zawartą z pracodawcą wnioskodawcy [ & 1 pkt 2 i 3 umowy k. 1 , k. 2 , oświadczenie z dnia 29.11.2016r. A. W., manager (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej – w aktach ZUS] . Sąd przeanalizował także , w związku z wniosek Ł. C. , dyspozycję Art. 477 (11 k.p.c). Zgodnie z & 1 -stronami są ubezpieczony, osoba odwołująca się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i zainteresowany. § 2. - zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zainteresowany nie bierze udziału w sprawie, sąd zawiadomi go o toczącym się postępowaniu. Zainteresowany może przystąpić do sprawy w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia zawiadomienia. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej – nie posiada, w przedmiotowym stanie faktycznym – waloru – zainteresowanego. Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy , aktach organu rentowego. Okoliczności stanu faktycznego nie budzą wątpliwości , budzi je, natomiast, sposób interpretacji przepisów prawnych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Skarżący domagał się zwrotu nienależnie opłaconych przez niego składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2017 roku lub uznanie, że należne składki wpłacane były prawidłowo i zobowiązanie ZUS do wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 12 października 2016 roku do 15 listopada 2016 roku wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 listopada 2016 roku. Przepisy ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017 roku, poz. 1778) regulują obszerną problematykę zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania składek, podstaw ich wymiaru, określają tryb i terminy zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych oraz konkretyzują prawa i obowiązki podmiotów tych stosunków ubezpieczeniowych. Przechodząc do oceny prawnej przedstawionego stany faktycznego, na wstępie rozważań trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Z kolei zgodnie z treścią art. 17, 32 oraz art. 46 i 47 ust. 1 cyt. ustawy, płatnicy składek obliczają, rozliczają i przekazują za dany miesiąc do ZUS składki na poszczególne ubezpieczenia. Natomiast stosownie do art. 24 ust. 6c i ust. 6d cyt. ustawy, po stwierdzeniu, że składki zostały nienależnie opłacone, płatnik składek może złożyć wniosek o ich zwrot . Zaś nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku, o którym mowa w ust. 6c. W przypadku braku płatnika składek lub jego następcy prawnego Zakład zawiadamia ubezpieczonego o kwocie nienależnie opłaconych składek w części sfinansowanej przez ubezpieczonego i na jego wniosek zwraca nienależnie opłacone składki. Przepisy ust. 6c-6e stosuje się odpowiednio