← Polska

I C 64/15

Sygn. akt I C 64/15 UZASADNIENIE WYROKU Sądu Rejonowego w Łańcucie z dnia 27.11.2017 r. Pozwem z dnia 27.02.2015 r. powodowie H. R., J. R. (1), P. R. i J. R. (2), reprezentowani przez pełnomocnika rad

§ 1

kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Z kolei z mocy art.

§ 2

kc jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Skierowane przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu roszczenie pokrzywdzonego o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku, wyrządzonej w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, których tożsamości nie ustalono, ulega przedawnieniu na podstawie art.

§ 2k.c.

(orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2016 r., I ACa 1618/15, LEX nr 2023635, uchwała SN z dnia 29.10.2013r., III CZP 50/13, OSNC 2014/4/35). Aktualne brzmienie art.

§ 2kc wprowadzono ustawą z dnia 16.02.2007r.

o zmianie ustawy kodeks cywilny, obowiązującą od 10.08.2007r., która jednocześnie uchyliła art. 442 kc normujący kwestie przedawnienia roszczeń wynikających z deliktów. Zgodnie z art. 2 tej ustawy do roszczeń, które powstały przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się art.

kc. Dla prawidłowego ustalenia zasadności podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia powodów należało więc ustalić, czy roszczenie to wynika ze zbrodni lub występku, bo wówczas zastosowanie miałby 20- letni termin przedawnienia określony w art.

§2

kc i do przedawnienia doszłoby dopiero po 20 latach od popełnienia przestępstwa, tj. w dniu 24.09.2018r. W przypadku braku wyroku skazującego sąd rozpoznający sprawę cywilną posiada uprawnienia do samodzielnego ustalenia, czy zostało popełnione przestępstwo wywołujące określone skutki w sferze prawa cywilnego. Pogląd taki zaprezentował m.in. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 26 stycznia 2016 r., I ACa 1480/15, LEX nr 2004531, stwierdzając, iż „ w przypadkach nieobjętych art. 11 k.p.c. sąd cywilny ma kompetencje do samodzielnego stwierdzenia, czy czyn niedozwolony, stanowiący źródło szkody, jest przestępstwem. Musi jednak tego dokonać w zgodzie z regułami prawa karnego, co oznacza konieczność ustalenia znamion podmiotowych i przedmiotowych przestępstwa” . Należy do nich między innymi bezprawność działania i wina sprawcy szkody. W świetle art. 11 k.p.c. jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Zatem treść postanowienia o umorzeniu postępowania, zwłaszcza ustalenia faktyczne i ocena materiału dowodowego zgromadzonego w toku śledztwa, nie są dla sądu cywilnego wiążące w tym znaczeniu, iż sąd mógł poczynić odmienne ustalenia ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2015 r. , I ACa 1103/14, LEX nr 1661249). Ustalenia przez sąd cywilny faktu popełnienia przestępstwa dla potrzeb sprawy o odszkodowanie lub zadośćuczynienie w sytuacji, gdy przestępstwo nie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym sądu karnego muszą być dokonywane z uwzględnieniem reguł prawa karnego. A zatem powód, na którym spoczywa ciężar dowodu (art. 6 k.c.) musi wykazać winę umyślną bądź nieumyślną sprawcy przestępstwa, natomiast wszystkie wątpliwości tak jak w przypadku procesu karnego muszą być rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego, tak sąd cywilny obowiązany jest rozstrzygnąć na korzyść pozwanego. Przepis art. 177 § 2 kk określa znamiona ustawowe przestępstwa spowodowania wypadku komunikacyjnego, którego następstwem jest śmierć innej osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. Istotnym elementem strony przedmiotowej przestępstwa spowodowania wypadku komunikacyjnego jest naruszenie, choćby nieumyślne zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zasada bezpieczeństwa ruchu drogowego, którą sprawca naruszył, musi być zawsze skonkretyzowana, ponadto należy wskazać szczegółowo, na czym polegało jej naruszenie. Nie można poprzestawać na ogólnym stwierdzeniu, że sprawca naruszył jakąś ogólną zasadę ostrożności ( postanowienie SN z dnia 5 listopada 2014 r., V KK 162/14, LEX nr 1573978). Ponadto musi zaistnieć związek przyczynowo – skutkowy między naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu i skutkiem z art. 177§2 kk. W realiach przedmiotowej sprawy nie budził wątpliwości fakt, iż A. R.

(1)uległ wypadkowi drogowemu. Przemawiają za tym: znalezienie poszkodowanego na jezdni, rodzaj jego obrażeń ciała, ujawnione uszkodzenia roweru. Przyczyną śmierci A. R.
(1)był niewątpliwie uraz mózgowo – czaszkowy. Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego nie pozwalają jednak na poczynienie jednoznacznych ustaleń jaki był mechanizm powstania obrażeń ciała w obrębie głowy poszkodowanego, które skutkowały jego zgonem. Zarówno biegły z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych, jak również ekspert z zakresu medycy sądowej nie byli w stanie stwierdzić, czy ujawnione podczas sekcji zwłok obrażenia skutkujące śmiercią A. R.
(1)powstały na skutek wypadku komunikacyjnego, zawinionego przez kierowcę nn pojazdu mechanicznego. Okoliczności zdarzenia, zakończonego zgonem krewnego powodów można zrekonstruować tylko w bardzo ograniczonym zakresie. Jak bowiem wynika z opinii biegłego z zakresu wypadków drogowych brak ustaleń powypadkowych, które dawałyby podstawę do wykazania w sposób pewny, jaki był tor ruchu A. R.
(1)bezpośrednio przed jego upadkiem na jezdnię, czy poruszał się on na rowerze, czy tylko go prowadził, z jaką prędkością się poruszał, czy przestrzegał zasad ruchu drogowego, czy przyczynił się do zaistniałego wypadku, w którym zginął, czy nie, czy też był jego wyłącznym sprawcą, czy też sprawcą wypadku z udziałem A. R.
(1)był kierowca nn samochodu. Na podstawie opinii biegłego można ustalić jedynie najbardziej prawdopodobną wersje przebiegu zdarzenia z udziałem A. R.
(1), z której wynika, iż mógł on zostać potrącony przez nn samochód. Biegły wskazywał również na inne warianty przebiegu zdarzenia, akcentując, iż mógł z nim mieć związek stan upojenia alkoholowego poszkodowanego. Wysokie stężenie alkoholu w organizmie denata wskazuje, iż jego zachowanie na drodze było nieprzewidywalne. W świetle zasad doświadczenia życiowego nie budzi wątpliwości fakt, iż taki stan nietrzeźwości powoduje w stopniu znacznym zaburzenia równowagi, koordynacji ruchu, upośledza zdolność spostrzegania, zmniejsza czas reakcji wzrokowo- ruchowej itp. W związku z powyższym nawet przy przyjęciu za najbardziej prawdopodobną wersję zdarzenia, że A. R.
(1)został potrącony przez kierowcę nieznanego samochodu, to okoliczność ta nie jest wystarczająca do stwierdzenia, że do potrącenia doszło w wyniku przestępstwa popełnionego przez kierującego pojazdem mechanicznym. Równie prawdopodobna wersja wypadku jest ta, która zakłada, że to A. R.
(1)– poruszający się jako pieszy prowadzący rower niewłaściwą stroi drogi, albo jako rowerzysta - wszedł lub zatoczył się bezpośrednio przed nadjeżdżający samochód, którego kierowca poruszał się w sposób prawidłowy i w zaistniałej sytuacji ruchowo- drogowej nie miał możliwości uniknięcia zderzenia z pieszym prowadzącym rower lub z jadącym rowerem. Tym samym równie prawdopodobną jest wersja, że do wypadku doszło na skutek wyłącznej winy poszkodowanego, jak ta, że do wypadku doszło na skutek winy kierowcy nieznanego samochodu, co warunkowałaby odpowiedzialność pozwanego. Z powodu braku wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego na odtworzenie przebiegu wypadku oraz ustalenie jego rzeczywistych przyczyn Sąd doszedł do przekonania, iż nie ma wystarczających dowodów do stwierdzenia, że do powstania szkody w postaci śmierci A. R.
(1)doszło w wyniku przestępstwa kierującego nn pojazdem. Strona powodowa nie udowodniła przesłanek podmiotowych i przedmiotowych czynu zabronionego stypizowanego w art. 177 § 2 kk. Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego nie pozwalają na ustalenie czy i jakie przepisy bezpieczeństwa w ruchu drogowym naruszył potencjalny kierowca i czy jego zachowanie można rozpatrywać w kategorii zawinienia, czy też zaistniały okoliczności wyłączające jego winę, choćby nieumyślną. Z wyżej omówionych względów Sąd uznał, iż podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest zasadny. Ponieważ nie można ustalić, czy śmierć A. R.
(1)nastąpiła na skutek czynu niedozwolonego, który zawiera przedmiotowe i podmiotowe znamiona zbrodni lub występku, 20 – letni termin przedawnienia przewidziany w art.

§2kc nie znajduje zastosowania.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby zachowanie nieznanego kierowcy - uczestnika przedmiotowego zdarzenia drogowego, w wyniku którego poniósł śmierć A. R.

(1), zakwalifikować jako przestępstwo. Konsekwencją braku podstaw do przyjęcia, że szkoda powstała w wyniku przestępstwa jest przyjęcie, że do określenia terminu przedawnienia roszczeń powodów będzie miał zastosowanie przepis art.

§ 1kc.

Powodowie powinni więc wystąpić z roszczeniem o zadośćuczynienie przed dniem 25.09.2008r. , tj. przed upływem 10 lat od zdarzenia powodującego szkodę, a z akt sprawy wynika, iż skierowali swoje żądania do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z siedzibą w W. dopiero w 2013r. Mając powyższe okoliczności Sad oddalił wniesione w niniejszej sprawie powództwo z powodu przedawnienia roszczenia. O kosztach postępowania orzeczono, zgodnie z jego wynikiem, w oparciu o art. 98§1 i 3 kpc w zw. z §6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu / test jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 490/ w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na zasądzoną od powodów H. R., J. R.

(1), P. R., J. R.
(2)solidarnie na rzecz pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z siedzibą w W. kwotę 4.117,00 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w kwocie 2.400 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz zwrot zaliczki uiszczonej przez pozwanego w kwocie 1.700 złotych. Jednocześnie Sąd nakazał ściągnąć od powodów H. R., J. R.
(1), P. R., J. R.
(2)solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łańcucie kwotę 1.290,65 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa na wydatki związane z opiniami biegłych i kosztami stawiennictwa świadków.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.