– Kodeks pracy oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowych i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Odnosząc się do żądań powoda podniósł, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, podróż służbowa to każde zadanie służbowe polegające na wykonywaniu, na polecenie pracodawcy:
– Kodeks pracy. Zgodnie natomiast z definicją zawartą w art.
pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania (art.
W przypadku, gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2 (art.
Sąd I instancji wskazał, że kwestię tę w okresie objętym sporem precyzowało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowych, a wcześniej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Następnie podniósł, że kwestia wykładni powyższych przepisów była przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 19 marca 2008 r. (I PK 230/07, OSNP 2009/13-14/176, OSP 2010/2/21) i z dnia 1 kwietnia 2011 r. (II PK 234/10, OSNP 2012/9-10/119, LEX nr 863985) uznał, iż umiejscowione w kabinach niektórych pojazdów miejsce na nocleg nie stanowi zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu obowiązujących przepisów. Odmienny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r. w sprawie II PK 296/12 (LEX nr 1341269), w którym uznał, iż miejsce do spania musi oznaczać dla kierowcy transportu międzynarodowego formę zapewnienia kierowcy bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z 19 grudnia 2002 r., co wynika z podkreślanej specyfiki pracy kierowcy oraz z faktu, że rozporządzenie dotyczy podróży incydentalnych i konieczności udostępnienia pracownikowi hotelu określając jedynie, iż brak rachunku za hotel daje prawo do ryczałtu. Rozporządzenie nie reguluje zaś sytuacji, w której pracownik godzi się na odpoczynek w samochodzie lecz jedynie sytuację, w których pracownik korzystający z hotelu legitymuje się (lub nie) rachunkiem za nocleg. Prawa do tego ryczałtu brakuje zatem, gdy pracownik mobilny godzi się na spanie w samochodzie i z góry wyklucza korzystanie z hotelu. Ostatecznie Sąd Najwyższy uchwałą z 12 czerwca 2014 r. II PZP 1/14 uznał, że kabina samochodu z odpowiednim miejscem do spania nie zwalnia pracodawcy z wymogu zapewnienia kierowcy noclegu lub zwrotu poniesionych kosztów noclegowych przez kierowcę, lub wypłaty należnego ryczałtu noclegowego (II PZP 1/14, OSNP 2014/12/164). Sąd Rejonowy zauważył, że wobec powyższych rozbieżności interpretacyjnych Trybunał Konstytucyjny w dniu 24 listopada 2016 r. wydał wyrok, w którym orzekł, iż art. 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców w związku z art.
w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że art. 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. w związku z art.
w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W przywoływanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał, iż odesłanie w art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców ma charakter kaskadowy, gdyż odsyła ono do art.
k.p., który z kolei zawiera odesłanie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art.
k.p., co w świetle obowiązujących zasad prawidłowej legislacji nie jest dopuszczalne. Niezależnie od powyższego, Trybunał Konstytucyjny uznał, że uregulowanie określonego rodzaju stosunków prawnych poprzez odesłanie do nieadekwatnej dla tych stosunków materii uregulowanej w ogólnych zasadach przyjętych w art.
również jest sprzeczne z właściwą techniką stosowania przepisów odsyłających. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego postępowania Sąd wskazał, że bezspornym jest, iż powód wykonując zadania transportowe na rzecz pozwanej spółki pracował w warunkach zbliżonych do definiowanej w przepisach podróży służbowej, a co za tym idzie winny przysługiwać mu z tego tytułu należności rekompensujące koszty utrzymania podczas wyjazdów. Powyższa okoliczność, w świetle wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie może jednak oznaczać automatycznego przyjęcia jako zasadną podstawę roszczeń powoda opartych na wskazanych wyżej rozporządzeniach z 19 grudnia 2002 roku i 29 stycznia 2013 roku. Mając na uwadze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. o niezgodności z Konstytucją RP wskazanych przepisów w zakresie, w jakim miałyby one mieć zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, Sąd Rejonowy uznał, iż kluczowe znaczenie dla oceny zasadności roszczenia powoda ma ustalenie jak strony porozumiały się co do wysokości wypłacanych powodowi należności z tytułu jego wyjazdów zagranicznych. Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z § 3 umowy o pracę powodowi przysługiwał, poza wynagrodzeniem zasadniczym określonym w stawce godzinowej, ryczałt za pracę w porze nocnej, ryczałt za dyżury i premie. W § 4 umowy zawarto natomiast regulację dotyczącą kwestii należności wypłacanych powodowi z tytułu odbywanych przez niego podróży służbowych. Jednocześnie treść umowy odsyła w tym zakresie do treści zarządzenia zarządu spółki, które przewidywało kwoty 35 lub 36 euro dziennie z tytułu wyjazdów zagranicznych. W ocenie Sądu powyższe uregulowania jednoznacznie wskazują, iż zamiarem stron było objęcie powyższą regulacją całości należności pracowników z tytułu podróży służbowych. Nie zmienia tej oceny fakt użycia w umowie o pracę oraz w regulacjach wewnętrznych pozwanego określenia „dieta”. Określenie to nawiązuje bowiem do potocznej definicji należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowych. Wskazuje na to treść § 11 ust. 5 i 6 regulaminu wynagradzania u pozwanego, którego wynika, że na owe „diety” składają się diety z tytułu podróży służbowej w minimalnej wysokości wynikającej z przepisów powszechnie obowiązujących oraz pokrycie kosztów związanych z podrożą. Nie wpływa na powyższe wnioskowanie fakt odesłania w § 11 ust. 5 regulaminu wynagradzania do art.
k.p. i aktów wykonawczych do tego przepisu. Sąd podkreślił, że owo odesłanie dotyczy wyłącznie stosowania zasad, a nie wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowych. Zasady dotyczyły zatem np. naliczania spornych świadczeń za każdy dzień podroży, podczas gdy stawka dzienna „diety” wynikała z załącznika do regulaminu, o którym mowa w § 11 ust. 6 regulaminu. W tej sytuacji Sad przyjął, że pozwana spółka uregulowała należności z tytułu odbytych przez powoda wyjazdów zagranicznych w kwotach wynikających z przywołanych wyżej regulacji wewnętrznych i umowy o pracę łączącej strony. Brak zatem podstaw prawnych i faktycznych do uznania, że rozliczenia stron z tytułu ryczałtu za noclegi winny odbywać się w oparciu o przepisy przywołanych wyżej rozporządzeń. W ocenie Sądu w świetle treści umowy łączącej strony i treści § 11 regulaminu wynagradzania obowiązującego u pozwanego, pozwany prawidłowo rozliczył się z powodem z tytułu podróży, co skutkowało oddaleniem powództwa w całości. Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie o kosztach procesu nastąpiło w oparciu o treść art. 98 k.p.c. z uwzględnieniem daty złożenia obu pozwów oraz łącznej wartości przedmiotu sporu, w konsekwencji czego Sąd obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanej w łącznej wysokości 2.700 zł. Stawka wynagrodzenia pełnomocnika została ustalona na podstawie § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Apelację od powyższego wyroku złożył powód zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, wyznaczonej logicznym rozumowaniem i zasadami doświadczenia życiowego oraz nierozważenie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, a w efekcie prowadzących do niezgodności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie i przyjęcie, że: • pozwany w ramach ustalonej stawki diety za dobę podróży służbowej, wypłacał zarówno dietę, jak i ryczałt za nocleg, w sytuacji gdy z treści łączącego strony stosunku pracy wynika wyraźnie, że kwota wypłacana tytułem diety była przeznaczona wyłącznie na pokrycie diety w znaczeniu normatywnym; • świadczenie określone jako dieta obejmowało swoim zakresem także należne powodowi świadczenie w postaci ryczałtu za noclegi, w sytuacji gdy wniosku takiego nie można wyprowadzić z treści regulaminu wynagradzania i załączników do niego, które w sposób jednoznaczny stanowią, że pracownikowi będą wypłacane zarówno świadczenia z tytułu diety, jak i inne należności związane z podróżą służbową na zasadach określonych w art.
k.p. oraz w aktach wykonawczych do tego przepisu (tak §11 ust. 5 regulaminu wynagradzania z dnia 12 marca 2007 r.]; • wypłacana powodowi dieta z tytułu zagranicznej podróży służbowej, była równa diecie z tytułu krajowej podróży służbowej i wynosiła 23 zł (30 zł), w sytuacji gdy pozwany wyraźnie przewidział w Zarządzeniu nr 1 z dnia 17 czerwca 2008 r., stanowiącym załącznik do regulaminu wynagradzania, że będzie wypłacał dietę w wysokości 35 Euro (36 Euro), natomiast regulamin wynagradzania przewidywał w §11 ust. 5 oprócz diety, również inne należności związane z podróżą służbową na zasadach określonych w art.
k.p. oraz w aktach wykonawczych do tego przepisu.
z: •§ 2 pkt. 2 lit, b , §9 ust 2 oraz §9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce w czasie obowiązywania powyższego rozporządzenia, tj. do dnia 28 lutego 2013 r. oraz •§ 2 pkt. 2 lit, c §16 ust. 2 oraz §16 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce w czasie obowiązywania powyższego rozporządzenia tj. od dnia 1 marca 2013 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pozwany wypłacił powodowi wszystkie należne im świadczenia związane z podróżą służbową, w tym również będące przedmiotem powództwa ryczałty za noclegi. b) art. 2 ust. 7 ustawy o czasie pracy kierowców w zw. z art.
z; •§ 2 pkt. 2 lit, b ,§9 ust. 2 oraz §9 ust. 4- rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce w czasie obowiązywania powyższego rozporządzenia, tj. do dnia 28 lutego 2013 r. oraz •§ 2 pkt. 2 lit, c §16 ust. 2 oraz §16 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce w czasie obowiązywania powyższego rozporządzenia tj. od dnia 1 marca 2013 r.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powodowi nie przysługują należności związane z podróżą służbową w postaci ryczałtu za nocleg pomimo braku zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w czasie podróży służbowych: c) art. 4 ustawy o czasie pracy kierowców w zw. z art.
z: •§ 2 pkt. 2 lit, b , §9 ust. 2 oraz §9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce w czasie obowiązywania powyższego rozporządzenia, tj. do dnia 28 lutego 2013 r. oraz •§ 2 pkt. 2 lit, c, § 16 ust. 2 oraz §16 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce w czasie obowiązywania powyższego rozporządzenia tj. od dnia 1 marca 2013 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powodowi nie przysługują należności związane z podróżą służbową w postaci ryczałtu za nocleg pomimo braku zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w czasie podróży służbowych; d) art. 65 §1 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 kodeksu pracy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące: • dokonaniem wykładni postanowień regulaminu wynagradzania będącego aktem normatywnym przy zastosowaniu reguł wykładni przewidzianych dla oświadczeń woli stron zawartych w treści czynności prawnych. • dokonaniem błędnej wykładni oświadczeń woli zawartych w łączących strony umowach o pracę, a w konsekwencji przyjęcie, że zgodnym zamiarem stron stosunku pracy było objęcie sformułowaniem „dieta" również świadczeń z tytułu ryczałtu za nocleg, w sytuacji gdy pracodawca, odwołując się do Zarządzenia Zarządu Spółki, zobowiązał się pokrywać należności z tytułu podróży służbowej na zasadach określonych w art.
k.p. i według zasad przewidzianych w aktach wykonawczych do tego przepisu oraz ustalił wysokość dziennej stawki diety na kwotę 35
w zw. z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art.
5 regulaminu wynagradzania strony pozwanej, z tytułu podróży służbowych pracownikowi przysługują diety w minimalnej wysokości oraz pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową na zasadach określonych w art.
k.p. oraz w aktach wykonawczych do tego przepisu. Stosownie do § 11 ust. 6 powyższego regulaminu, wysokość dziennej stawki diety należnej pracownikowi za dzień podróży służbowej została określona w drodze rozporządzenia zarządu spółki stanowiącego odrębny załącznik do niniejszego regulaminu. Zarządzeniem nr 1 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie wysokości diet z tytułu wyjazdów zagranicznych dla kierowców zatrudnionych w (...) sp. z o.o., które weszło w życie od dnia 2 lipca 2008 r., ustalono od dnia 1 lipca 2008 r. wysokość diet z tytułu wyjazdów zagranicznych dla kierowców zatrudnionych w spółce i wykonujących prace w transporcie międzynarodowym jako równowartość kwoty 35 euro za każdy dzień pracy poza granicami RP (§ 1 zarządzenia). W okresie od dnia 1 czerwca do 30 września każdego roku, w związku z wymogiem zapewnienia przez pracodawcę napojów chłodzących dla pracowników wykonujących swoje obowiązki w warunkach niskich temperatur oraz fakt, że pracownicy spółki wykonują swoje obowiązki w różnych strefach klimatycznych, wysokość diet ustalono jako równowartość kwoty 36 euro (§ 2 zarządzenia). Dodać należało, że cytowany wyżej § 11 ust. 5 regulaminu wynagradzania pozwanej w zakresie ustalania należnych pracownikom pozwanej diet z tytułu podróży służbowych i pokrycia kosztów związanych z podróżą służbową odsyłał do zasad określonych w art.
k.p . oraz przepisach wykonawczych do tego przepisu. Zgodnie z art.
pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Rozporządzenie powinno w szczególności określać wysokość diet, z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach, a także warunki zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków (§ 2). Warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania (§ 3). Postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2 (§ 4). W przypadku gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2 (§ 5). W czasie zatrudnienia powoda u strony pozwanej początkowo obowiązywało wydane na podstawie delegacji zawartej w art.
w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. z 2002 r. nr 239 poz. 1991). Zgodnie z treścią § 2 tegoż rozporządzenia, z tytułu podróży, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują: 1) diety; 2) zwrot kosztów:
Strona pozwana mogła zatem w regulaminie wynagradzania zagwarantować pracownikowi dietę z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w wysokości nie niższej niż 23 zł, a od marca 2013 r. nie niższej niż 30 zł. Ryczałtowe określenie należności według stawki 35 euro (w okresie letnim 36 euro) zaspokajało zatem należności powoda z tytułu kosztów podróży zagranicznej, w tym noclegów. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia z dnia 26 października 2017 r. II PZP 2/17 Legalis nr 1681908) wskazano, że ryczałt za nocleg w podróży służbowej kierowcy zatrudnionego w transporcie międzynarodowym może zostać określony w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę (art.
2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.) oraz w § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167). Sąd Okręgowy zważył, że z § 11 ust. 5 regulaminu wynagradzania obowiązującego w spornym okresie u pozwanego pracodawcy jednoznacznie wynikało, że z tytułu podróży służbowych pracownikowi przysługują diety w minimalnej wysokości o r a z pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową na zasadach określonych w art.
k.p. oraz w aktach wykonawczych do tego przepisu. Jednocześnie, w ocenie Sądu Okręgowego, użycie przez pracodawcę zwrotu na zasadach określonych w art.
k.p oraz w aktach wykonawczych do tego przepisu nie oznaczało, że wprowadził on do regulacji zakładowej wprost treść przepisów wykonawczych obejmujących w szczególności stawki ryczałtu za noclegi wynikające z powołanych wyżej rozporządzeń. Zdefiniowanie świadczenia z § 11 pkt 5 i 6 regulaminu jako obejmującego koszty związane z podróżą służbową na zasadach określonych w art.
k.p. oznaczało bowiem jedynie odwołanie się do treści tego przepisu w zakresie, w jakim zawiera on wskazanie rodzaju świadczeń przysługujących pracownikom strony pozwanej, w tym diet i ryczałtu za nocleg. Świadczyło o tym już to, że § 11 ust. 5 i 6 - obok art.
k.p. - odwołuje się do przepisów wykonawczych do regulaminu, tj. do zarządzenia zarządu spółki, które określało wysokość świadczenia nazwanego w tym regulaminie „dietą”. Gdyby pracodawca w istocie zamierzał wprowadzić w regulaminie świadczenia według przepisów powszechnych, zbędne byłoby wydawanie przepisów wykonawczych do regulaminu, w tym regulowanie przez zarząd spółki wysokości świadczeń tak, tak jak wykonano to zarządzeniem zarządu z dnia 17.06.2008 r. Nie sposób było również uznać – jak chciał tego apelujący - że kwota 35 euro (w okresie letnim 36 euro) obejmowała tylko dietę na wyżywienie z art.
Apelujący dokonując odmiennej interpretacji regulaminu wynagradzania konsekwentnie pomija, że stosownie do §11 ust. 5 pracownikowi przysługiwała dieta w minimalnej wysokości, to jest w spornym okresie początkowo 23 zł, a następnie 30 zł. O zasadności zarzutu apelującego co do naruszenia powyższych przepisów nie mógł przy tym świadczyć powołany w apelacji wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 29 grudnia 2016 r. (sygn. akt V Pa 122/16), którym to wyrokiem Sąd ten oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 24 sierpnia 2016 r. (sygn. akt IV P 1311/13). Jak wynikało z treści uzasadnienia tego orzeczenia wydano je w stanie faktycznym odbiegającym od rozpatrywanej sprawy. W sprawie rozstrzygniętej powyższym wyrokiem, pracodawca w regulaminie wynagradzania ustalił bowiem, że należności przysługujące pracownikowi z tytułu podróży służbowej nie mogły być niższe niż określone w rozporządzeniach Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Uregulowanie to odsyłało więc do regulacji zawartej w rozporządzeniach poprzez określenie minimalnej wysokości świadczeń, odpowiadającej świadczeniom określonym w rozporządzeniach, de facto zrównując sytuację zatrudnionych u niego pracowników z sytuacją pracowników, o których mowa w art.
Natomiast w okolicznościach przedmiotowej sprawy uregulowanie w § 11 ust. 5 regulaminu wynagradzania strony pozwanej regulowało kwestię diet oraz pokrycia kosztów związanych z podróżą służbową w sposób odmienny. Postanowienie to odsyłało jedynie do zasad określonych w art.
oraz w aktach wykonawczych do tego przepisu. Nie zawierało natomiast odesłania do tychże przepisów także w zakresie ustalenia wysokości wszystkich określonych w nim świadczeń pieniężnych, stanowiąc jedynie o minimalnej wysokości diety z tytułu podróży służbowych. Reasumując, stwierdzić należało, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej interpretacji postanowień zawartych w § 11 ust. 5 i 6 regulaminu wynagradzania strony pozwanej w zw. z treścią zarządzenia nr 1 z dnia 17 czerwca 2008 r. stwierdzając, że regulacja ta obejmowała całość należności pracowników z tytułu podróży służbowych, czego nie zmieniało użycie w umowie o pracę oraz w regulacjach wewnętrznych pozwanej potocznego określenia „dieta”. Środki te stanowiły pokrycie całości należności z tego tytułu, i tak też były wydatkowane przez powoda. Podkreślenia wymagało, że z materiału dowodowego sprawy (w tym list płac oraz świadka E. J.
KP oraz wydanymi na jego podstawie aktami wykonawczymi, tj. rozporządzeniami Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. (w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce do dnia 28 lutego 2013 r.) oraz z dnia 29 stycznia 2013 r. (w odniesieniu do podróży służbowych powoda mających miejsce od dnia 1 marca 2013 r.). Argumentował, że także w stanie prawnym po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 24 listopada 2016 r. nadal obowiązujące przepisy art. 2 ust. 7 oraz art. 4 ustawy o czasie pracy kierowców w powiązaniu z rozporządzeniami wykonawczymi wydanymi na podstawie
stanowiły dostateczną podstawę prawną do uwzględnienia powództwa. Chcąc odnieść się do tego jego zarzutu, Sąd Okręgowy miał na uwadze, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r., K 11/15, nie stosuje się art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1155 z późn. zm.), ale stosuje się art.
KP w przypadku, gdy pracodawca nie uregulował zasad zwrotu należności z tytułu podroży służbowej w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę (vide wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt I PK 300/15 oraz z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I PK 309/15). Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyroku z dnia 21 lutego 2017 r. (sygn. akt I PK 300/15), na skutek wyeliminowania z porządku prawnego art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców nie powstała luka w przepisach. Z jednej strony, poprzez art. 2 ust. 7 ustawy o czasie pracy kierowców można poszukiwać podstawy prawnej do ustanowienia zasad zwrotu należności z tytułu podróży służbowej w związku z art.
4 ustawy o czasie pracy kierowców, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu pracy. W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia z dnia 26 października 2017 r. III PZP 2/17 wskazano, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego do pracowników - kierowców w transporcie międzynarodowym znajdują zastosowanie reguły rozliczenia podróży służbowej przewidziane w art. 77 k.p. Zastosowanie tego przepisu wynika z art. 5 k.p. i jego odpowiednika, czyli art. 4 ustawy o czasie pracy kierowców Podzielając powyższy pogląd należało stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do zastosowania na podstawie art. 2 ust. 7 czy też art. 4 ustawy o czasie kierowców przepisów rozporządzeń wykonawczych wydanych na podstawie art.
Przepisy te, mogłyby znaleźć bowiem zastosowanie w przypadku, gdyby strona pozwana nie uregulowała samodzielnie kwestii należności z tytułu podróży służbowych. Tymczasem, zarówno w umowie o pracę powoda, jak i w wewnątrzzakładowych aktach strony pozwanej (regulamin wynagradzania oraz wydane na jego podstawie zarządzenie zarządu z dnia 17 czerwca 2008 r.), kwestia należności z tytułu podróży służbowych powoda została uregulowana w sposób wyczerpujący. Jak to zostało uwypuklone, zgodnie z tymi regulacjami pracodawca wypłacał powodowi jedno świadczenie w postaci ryczałtu w łącznej wysokości 35
k.p.. Dopuszczenie tego dowodu prowadziłoby w istocie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższą konkluzją, odnosząc się również do wniosku zawartego w apelacji, należało stwierdzić, że oddalenie przez Sąd I instancji wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny księgowości, pozostawało prawidłowe. Chcąc odnieść się natomiast do zarzutu naruszenia art. 102 k.p.c., Sąd Okręgowy zważył, że zastosowanie tego przepisu jest suwerennym uprawnieniem sądu orzekającego i od oceny tego sądu należy przesądzenie, że taki szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów procesu. Zakwalifikowanie przypadku jako szczególnie uzasadnionego wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia o kosztach procesu, następuje jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.6.2011 r., V CZ 23/11, Legalis). Jak wskazuje się w judykaturze, ocena sądu co do zastosowania art. 102 k.p.c ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., I PZ 2/10, OSNP 2011, nr 23–24, poz. 297; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r., III CZ 10/12, OSNC 2012, nr 7–8, poz. 98 z glosą M. Rzewuskiego, Glosa 2013, nr 1, s. 77 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2012 r., I CZ 165/11, IC 2013, nr 3, s. 50). Jak należało zauważyć Sąd Rejonowy w uzasadnieniu swojego orzeczenia, poza powołaniem się na wskazywany przez apelującego wyrok Trybunału Konstytucyjnego, powołał również inne motywy uzasadniające oddalenie powództw w połączonych sprawach. W świetle powyższego, nie sposób było zgodzić się z twierdzeniem, że powództwo oddalone zostały jedynie z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Co do zasady zaś powód winien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów zastępstwa procesowego strony przeciwnej w przypadku oddalenia powództwa. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że powyższy zarzut powoda nie mógł skutecznie doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez odstąpienie od obciążenia go kosztami zastępstwa prawnego strony pozwanej. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy na podstawie art. 385 k.p.c. apelację powoda oddalił. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 108 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, wskazaną w art. 98 § 1 k.p.c. Na koszty procesu składało się w przedmiotowej sprawie wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika pozwanej. Zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata/radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata/radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustalono na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt. 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2015 poz. 1804).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.