sygn. akt IV Ka 1303/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2018r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Stanisław Jabłoński Protokolant Katarzyna Wikiera przy udziale oskarżyciela publicznego (...) Urząd C. - Skarbowy – B. M. po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy M. W., s. P. i M. zd. K. ur. (...) w W. oskarżonego o przestępstwo z art. 107§1 kks w zw. z art. 9§3 kks na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 26 czerwca 2017 r. sygnatura sprawy II K 421/16 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt IV Ka 1303/17 UZASADNIENIE M. W. oskarżony został o to, że w okresie od 31.05.2015 r. do dnia 09.12.2015r. w lokalu Bar (...) położonym w O. przy ul. (...), będąc Prezesem Zarządu spółki (...): Sp z o.o. z siedzibą we W. przy ul. (...) (...) i jednocześnie będąc na podstawie prawa uprawnionym i zobowiązanym do prowadzenia spraw gospodarczych tej spółki – urządzał gry o charakterze losowym na urządzeniach do gier o nazwie: (...) M. (...) nr PL (...) oraz A. G. nr (...), z naruszeniem art. 6 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 ustawy o grach hazardowych z dnia 19.11.2009r. (Dz.U Z 2015, poz. 612 z późn. zm.) tj. o czyn z art. 107§1 w zw. z art. 9§3 k.k.s. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Oławie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2017 r. (sygn. akt II K 421/16): I. uniewinnił oskarżonego M. W. od popełnienia zarzuconego mu czynu; II. na podstawie art. 230§2 k.p.k. zwrócił H. F. (...) Sp. z o.o z siedzibą we W. zatrzymane rzeczy opisane w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w Oławie z dnia 15.12.2015 r., sygn. akt Ko.Kks 64/15; III. kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa Od powyższego wyroku apelację wniósł oskarżyciel publiczny – Naczelnik (...) Skarbowego we W.. Zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego, zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 § 1 k.k.s. w zw. z art. 10 § 4 k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. i art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z dnia 6 maja 2015 r. poz. 612) poprzez przyjęcie, że oskarżony nie może ponosić odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 107 § 1 k.k.s. z uwagi na to, że działał w usprawiedliwionej nieświadomości co do karalności takiego zachowania, bowiem z uwagi na wątpliwości co do charakteru technicznego przepisów ustawy o grach hazardowych i kwestionowanie trybu ich uchwalenia, nie sposób przypisać mu winy w zakresie popełnionego czynu. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja oskarżyciela publicznego nie zasługiwała na uwzględnienie. Właściwe motywy pisemne rozstrzygnięcia Sądu Odwoławczego poprzedzić należy uwagą, że wyrok Sądu I instancji zaskarżony został jedynie apelacją Naczelnika (...)Skarbowego we W., wniesioną na niekorzyść oskarżonego. Z kolei wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego pochodzi wyłącznie od oskarżonego M. W.. Powołania w tym kontekście wymaga wykładnia art. 457 § 2 k.p.k. przedstawiona w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt III KK 120/16 (publ. OSNKW 2016/10/67, KZS 2016/10/31, LEX nr 2064235, Biul.SN 2016/10/14-15), skutkująca uznaniem, że - co do zasady - w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2015 r. wyrok sądu odwoławczego, utrzymujący w mocy lub zmieniający zaskarżone orzeczenie, uzasadnia się tylko na wniosek określonej strony i tylko w zakresie objętym jej środkiem odwoławczym. Przyznać wypada, że przyjęcie powyższej tezy nie może prowadzić przez wnioskowanie a contrario do pozbawienia strony, która nie zaskarżyła wyroku sądu I instancji, uprawnienia do domagania się sporządzenia na piśmie i doręczenia wyroku sądu odwoławczego (por. postanowienie SN z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt III KZ 3/17, LEX nr 2216183). Okoliczność wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie przez stronę inną niż skarżący nie pozostaje jednak bez wpływu na zakres uzasadnienia wyroku sądu ad quem, za czym przemawia już sam brak potrzeby przekonywania oskarżonego o słuszności orzeczenia utrzymującego w mocy wyrok uniewinniający. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy ograniczył pisemne uzasadnienie wyroku do ogólnych motywów uznania apelacji oskarżyciela publicznego za niezasadną. Sąd Rejonowy natomiast w obszernych pisemnych motywach zaskarżonego wyroku przekonująco uzasadnił stanowisko co do niemożności pociągnięcia M. W. do odpowiedzialności karnej za zarzucany mu czyn, przedstawiając zgodnie z dyspozycją art. 424 § 1 k.p.k., na jakich przesłankach faktycznych i prawnych oparł swoje przekonanie. Wnioski ocenne Sądu I instancji wyprowadzone zostały po myśli art. 410 k.p.k. z całokształtu okoliczności ujawnionych podczas przewodu sądowego, wedle dyrektyw prawdy i bezstronności, statuowanych odpowiednio w art. 2 § 2 k.p.k. i art. 4 k.p.k. Sąd Rejonowy ocenił wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody przy uwzględnieniu zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zatem ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku pozostają pod ochroną art. 7 k.p.k. Ponadto, wbrew przekonaniu skarżącego, Sąd I instancji nie dopuścił się obrazy prawa materialnego, a w szczególności przepisów powołanych w zarzucie odwoławczym. Dokonując oceny zaskarżonego wyroku pod kątem stawianego zarzutu należy zwrócić uwagę, że znaczna część uzasadnienia apelacji odnosi się do tego jego fragmentu podnoszącego zagadnienie skutków braku notyfikacji projektu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, celów, które chciał osiągnąć ustawodawca uchwalając wymienioną ustawę oraz skuteczności przeprowadzonej legislacji. Wiążące się z tymże fragmentem zarzutu wywody skarżącego nie przystają jednak do przyczyn uniewinnienia oskarżonego. Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że podstawą rozstrzygnięcia był art. 10 § 4 k.k.s. Sąd Rejonowy doszedł bowiem do przekonania, że oskarżony M. W. działał w usprawiedliwionym błędzie co do karalności swojego zachowania. Tym samym Sąd uznał, że doszło do realizacji znamion strony przedmiotowej czynu z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s., jednakże oskarżony nie może ponosić odpowiedzialności z racji zaistnienia w sprawie okoliczności wyłączającej winę. Innymi słowy Sąd Rejonowy ustalił formalną bezprawność zachowania oskarżonego, wskazując, że podnoszony przez oskarżyciela przepis, a więc art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych (w obecnym kształcie), pomimo szeregu wątpliwości interpretacyjnych, może stanowić skuteczne wypełnienie klauzuli normatywnej zawartej w przepisie art. 107 § 1 k.k.s., umożliwiając tym samym poniesienie odpowiedzialności karnej. Zastosowana wykładnia, oprócz podanych przez Sąd Rejonowy powodów, jest uprawniona także w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w tym uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017 r. (I KZP 17/16, źródło: OSNKW 2017/2/7) i późniejszych orzeczeń powołujących się na tę uchwałę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2017 r., IV KK 304/16, źródło LEX nr 2248735). Konsekwencją prawidłowej interpretacji motywów uniewinnienia jest konieczność szerszego odniesienia się jedynie do tego fragmentu zarzutu apelacji i jego uzasadnienia, w którym skarżący kwestionuje zasadność zastosowania art. 10 § 4 k.k.s. W myśl art. 434 § 1 k.p.k. Sąd Odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego jedynie w granicach podniesionych zarzutów i w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w wniesionym środku odwoławczym. W tym kontekście należy zauważyć, że jedynie końcowy fragment uzasadnienia apelacji został poświęcony świadomości oskarżonego. Oskarżyciel podkreślił w nim, że M. W. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, korzystającym z usług wielu kancelarii prawnych oraz dysponującym wieloma opiniami prawnymi zapewniającymi o legalności prowadzonej przez niego działalności. Ponadto, o profesjonalizmie działania oskarżonego ma świadczyć również odmowa złożenia przez niego wyjaśnień. Z tych powodów, w ocenie apelującego, nie może być mowy o porównaniu oskarżonego do zachowania przeciętnego obywatela i przyjęcia przez ten pryzmat, że działał w usprawiedliwionym błędzie. W ocenie Sądu Odwoławczego, przywołane wyżej twierdzenia apelującego nie zasługują na uwzględnienie. Złożenie wyjaśnień, bądź odmowa ich złożenia jest prawem każdego oskarżonego. Skorzystanie z przysługujących uprawnień nie może zostać poczytane przez organ procesowy w inny sposób niż realizacja prawa do obrony. Nie sposób zatem czynić jakiegokolwiek zarzutu oskarżonemu za przyjętą postawę procesową. Podobnie trudno stawiać zarzut oskarżonemu, że opierał się na korzystnych dla niego interpretacjach prawnych, przygotowanych przez obsługujące go kancelarie prawne, skoro kwestie będące przedmiotem ich analizy budziły wiele wątpliwości w orzecznictwie. Przeciętny obywatel, nie ma kwalifikacji, aby badać poprawność przedstawionych mu ekspertyz, zwłaszcza, kiedy się uwzględni, że w przypadku oskarżonego M. W. także sądy w wielu jego sprawach zajmowały zupełnie odmienne od siebie stanowiska. Sąd Rejonowy natomiast w sposób wyczerpujący dokonał analizy świadomości oskarżonego na dzień popełnienia zarzuconego mu przestępstwa, w kontekście problemów prawnych, jakie zrodziły się na tle art. 6 i 14 ustawy o grach hazardowych. Poczynając od kwestii związanych z wprowadzeniem do porządku prawnego tych przepisów, poprzez wątpliwości interpretacyjnych co do charakteru tych przepisów, a w końcu wątpliwości i rozbieżności w zakresie możliwości stosowania przepisów prawa krajowego, które mają charakter przepisów technicznych, a których projekt, na etapie prac legislacyjnych nie został notyfikowany KE. Stwierdzając brak konieczności powielania tych argumentów przedstawionych przez Sąd Rejonowy, przypomnieć jedynie należy, że w orzecznictwie sądowym wystąpiły rozbieżności co do charakteru przepisów art. 6 ust 1 i art. 14 ust 1 ustawy o grach hazardowych, tzn. co do tego, czy stanowią one tzw. przepisy techniczne w rozumieniu do niedawna jeszcze obowiązującej dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22.6.1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, a jeżeli stanowią one „przepisy techniczne” w rozumieniu tego aktu prawnego, czy wobec faktu nienotyfikowania tych przepisów KE sądy karne w sprawach o przestępstwo skarbowe z art. 107§1 kks lub wykroczenie skarbowe z art. 107§4 kks były uprawnione na podstawie art. 91 ust 3 Konstytucji RP do odmowy ich stosowania jako niezgodnych z prawem unijnym. W tej kwestii SN orzekł w sposób różny w postanowieniu z 28.11.2013r. ( (...) 15/13 OSNKW 2013, nr 12 poz. 101) oraz w postanowieniu z 27.11.2014r. ( II KK 55/14 OSNKW 2015, nr 4, poz. 37).W pierwszym z tych postanowień SN stwierdził, że naruszenie wynikającego z dyrektywy Nr 98/34/WE obowiązku notyfikacji przepisów technicznych ma charakter naruszenia trybu ustawodawczego, którego konstytucyjność może być badana wyłącznie w postępowaniu przed TK. Jeżeli zatem w konkretnym postępowaniu sąd dojdzie do wniosku, że taka wadliwość trybu ustawodawczego miało miejsce, to może nie zastosować tych przepisów tylko w taki sposób, że zawiesi postępowanie i skieruje pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego. Jednak do czasu zainicjowania tej kontroli lub podjęcia przez TK stosowanego rozstrzygnięcia brak jest podstaw do odmowy stosowania przepisów ustawy o grach hazardowych. Z kolei inaczej rozstrzygnięto w drugim ze wspomnianych postanowień SN z dnia
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.