Tym samym w swoich rozważaniach Sąd Rejonowy posługiwał się pojęciem opłaty likwidacyjnej, wskazując, iż jej treść normatywna jest identyczna jak procentowej wartości wykupu. W ocenie Sadu Rejonowego wypłacenie jedynie 30 % wartości wykupu w przypadku rozwiązania umowy z winy powódki w III roku polisowym stanowi rażące naruszenie interesów konsumenta i niedozwolone postanowienie umowne w świetle art.
zdanie pierwsze k.c., z uwagi na obiektywnie dużą wysokość pobranych przez ubezpieczyciela środków. Zdaniem Sądu Rejonowego klauzula umowna nakazująca zapłatę tak dużej „opłaty likwidacyjnej” w sytuacji, gdy pozwana mogła obracać środkami wpłaconymi przez D. S., osiągając w ten sposób zysk, nadmiernie obciąża powódkę (konsumenta), tym samym rażąco naruszając jego interesy. Ustalenie „opłaty likwidacyjnej” na poziomie 68-70% zgromadzonych środków, nakazuje uznać takie postanowienie umowne jako bezzasadną sankcję za utratę przez pozwaną możliwości dysponowania środkami finansowymi powódki. Powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 roku w sprawie VI ACa 87/12, Sąd Rejonowy wskazał, że nie można tłumaczyć żadną miarą konieczności pobierania opłaty likwidacyjnej wskutek wcześniejszego rozwiązania umowy, gdyż Ubezpieczyciel utracił spodziewane, związane z długim okresem inwestowania środków przez ubezpieczającego, korzyści. Takie postanowienia umowne naruszają dobre obyczaje, gdyż sankcjonują przyjęcie przez ubezpieczyciela w pierwszych latach trwania umowy ponad połowy wpłaconych środków, kształtując prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie kwestionując uprawnienia pozwanej do pobrania pewnych należności związanych z wykonaniem umowy, Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że cały ciężar rezygnacji z umowy nie może obciążać powódki, która przecież nie miała wpływu na koszty zawarcia umowy. W ocenie Sądu Rejonowego sporne postanowienia umowy nie dotyczyły świadczenia głównego pozwanej, o jakim mowa w art.
w zw. z art. 805 § 1 k.c. Kwota świadczenia należnego powódce nie wynikała bowiem z wykonania umowy, lecz z ustania stosunku prawnego. Wypłata środków w ramach wykupu związanego z likwidacją rachunku nie stanowiła świadczenia pozwanej, a jedynie zwrot środków zgromadzonych przez powódkę. Zdaniem Sądu Rejonowego tzw. opłata likwidacyjna (procentowa wartość wykupu) ma charakter zbliżony do odstępnego czy procentowej kary umownej, które w żadnym stosunku prawnym nie stanowią świadczenia głównego, a przez ustawodawcę w pewnych sytuacjach zostały wprost uznane za niedozwolone postanowienia umowne, co niejako automatycznie przesądza, że nie mogą stanowić świadczenia głównego. W ocenie Sądu Rejonowego brak jest podstaw do uznania, że każde świadczenie pieniężne ubezpieczyciela stanowi świadczenie główne z umowy ubezpieczenia. Zdaniem Sądu Rejonowego dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nie miał wpływu fakt potencjalnej możliwości uzyskania przez powódkę niższego oprocentowania kredytu hipotecznego, gdyż ewentualna zmiana warunków umowy kredytu hipotecznego (rezygnacja z ubezpieczenia) może wiązać się z zmianą oprocentowania. Zdaniem Sądu I instancji nakłonienie powódki do zawarcia umowy polisolokaty celem wpływu na treść ewentualnej umowy kredytowej nie mogło skutkować oddaleniem powództwa. Sąd Rejonowy uznał, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie kwoty 97,81 zł. Powódce wypłacono bowiem nie tylko wartość wykupu w kwocie 1.939,14 zł, ale również 96,63 zł i 1,18 zł tytułem korekt opłat i składki. Ostatecznie zatem należało uznać, że pozwana nie zatrzymała kwoty 4.524,67 zł, lecz 4.426,86 zł i ta ostatnia kwota została zasądzona. O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 481 k.c., 476 k.c. i 18 pkt 7 OWU uznając, że zobowiązanie do wypłaty zgormadzonych przez powódkę środków miało charakter terminowy – pomimo abuzywności innych postanowień umownych. Zgodnie z OWU pozwana miała obowiązek wypłacić wartość wykupu w terminie 14 dni roboczych następujących po dniu wyceny. W związku z tym, że wycena została przeprowadzona w dniu 27 lutego 2015 roku pozwana pozostaje w zwłoce od dnia 20 marca 2015 roku i od tego dnia zasądzono odsetki. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c w zw. z art. 100 zd. 2 kpc. Apelację od powyższego wyroku złożyła pozwana zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo tj. w zakresie punktu I i III całości, zarzucając mu nierozpoznanie istoty sprawy, jak również naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c., art. 385
w tym zakresie postanowienia umowy stron uważa się za nieistniejące. Tym samym na skutek takiego orzeczenia umowa w ogóle nie zawiera postanowień, w oparciu o które można by ustalić zasady na jakich strona powoda mogłaby wypłacać świadczenie wykupu we wskazanej przez siebie wysokości. Uznać zatem należy, iż brak było jakichkolwiek podstaw do zatrzymania przez pozwanego spornej kwoty, która winna być wypłacona w ramach wypłaty wartości polisy. Żądanie dotyczy zatem zapłaty w ramach rozliczeń wiążącej strony umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi. Jeżeli strony wiązał stosunek zobowiązaniowy, błędne jest oparcie wyroku na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Wykluczone jest bowiem konstruowanie roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wewnątrz wiążącego strony stosunku zobowiązaniowego (por. wyrok SN z dnia 3 grudnia 2004 r., IV CK 347/04). Mając na uwadze powyższe należało przyjąć zatem, iż umową cesji objęte zostały także roszczenia wynikające z umowy, a powstałe na skutek uznania niektórych zapisów za abuzywne. Pamiętać bowiem należy, iż skutki uznania postanowień umowy za niedozwolone rozciągają się na cały okres trwania stosunku prawnego, a zatem sięgają również wstecz od daty orzekania. Tym samym stwierdzić należało brak legitymacji procesowej powódki do występowania z niniejszym powództwem, co skutkowało jego oddaleniem. Zbędne w związku z tym stało się odnoszenie do pozostałych zarzutów apelacji, jako nie mających już wpływu na rozstrzygnięcie sporu. Z powyższych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. dokonał zmiany zaskarżonego orzeczenia i oddalił powództwo w całości, rozstrzygnięcie o kosztach procesu opierając na treści art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu. O kosztach w instancji odwoławczej orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Na koszty te złożyły się koszty zastępstwa prawnego ustalone na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia apelacji oraz opłata od apelacji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.