„pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy w tym czasie jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.” Bezspornym było, że nie doszło do ogłoszenia upadłości ani likwidacji strony pozwanej. Nie oznacza to jednak, że wypowiedzenie stosunku pracy powódce było wadliwe. Ochrona wynikająca z art.
ulega bowiem ograniczeniu także w innych przypadkach, niż powołane bezpośrednio w tymże przepisie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 13.03.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r., nr 90, poz. 844 ze zm.) „przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia nie stosuje się art. 38 i 41 Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, a także przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 5.”. Art. 5 ust. 5 tej ustawy wskazuje pracowników, co do których szczególna ochrona trwałości stosunku pracy utrzymuje się nawet w sytuacji zwolnień grupowych; ustawodawca nie wymienił wśród nich pracownika korzystającego z ochrony uregulowanej art.
k.p. Wobec tego przyjąć należy, że zwolnienia grupowe umożliwiają rozwiązanie umowy o pracę także i z osobą, która skorzystała z uprawnienia z art. 186 7 k.p. Ponadto powołana ustawa ogranicza ochronę pracowników w przypadku tzw. zwolnień indywidualnych, unormowanych w art. 10 ust. 1 ustawy, a zatem „w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona w art. 1” [tj. mniejszą liczbę pracowników, niż stanowiąca dolną granicę zwolnienia grupowego]. W przypadku określonym w art. 10 ust. 1 pracodawca może rozwiązać stosunki pracy, w drodze wypowiedzenia, z pracownikami, których stosunek pracy podlega z mocy odrębnych przepisów szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem i wobec których jest dopuszczalne wypowiedzenie stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia (a więc na zasadach z art. 5 w/w ustawy), pod warunkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu (art. 10 ust. 2). W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 10 ust. 1 i 2 w/w ustawy mogą stanowić podstawę rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem w okresie urlopu wychowawczego także w sytuacjach, gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 186 1 § 1 zd. 2 k.p. (tak: Sąd Najwyższy w uchwale z 15.02.2006 r., II PZP 13/05, OSNP 2006/21-22/315) czy art.
2 k.p. Niewątpliwie zwolnienie pracownika z powodu likwidacji jego stanowiska pracy należy rozumieć jako rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczący pracownika i dotyczących wyłącznie pracodawcy, zatem strona pozwana była uprawniona do wypowiedzenia powódce stosunku pracy z tego powodu nawet w okresie, gdy powódka podlegała ochronie z art.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że wypowiedzenie powódce stosunku pracy było niewadliwe, gdyż doszło do likwidacji jej stanowiska pracy, a więc przyczyna podana przez pracodawcę była rzeczywista i uzasadniona. Z tego względu powództwo zostało w całości oddalone w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku w oparciu o art. 102 k.p.c., odstępując od ogólnej zasady wynikającej z art. 98 k.p.c., który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustawodawca nie precyzuje, co rozumieć należy przez „szczególnie uzasadniony” wypadek, pozostawiając to ocenie Sądu, który winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tak związane z jej przebiegiem, jak i treścią i charakterem żądania oraz sytuacją osobistą i majątkową stron. W orzecznictwie przyjmuje się, że „szczególnie uzasadniony wypadek” w rozumieniu art. 102 k.p.c. może zajść w szczególności, gdy z uzasadnionych względów powód mógł być subiektywnie przekonany o zasadności swego roszczenia (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 20.12.1979 r., III PR 78/79, OSP 1980/11/196, wyroku z 25.02.1975 r., II PR 302/74, Lex nr 7664 lub postanowienia z 7.01.1982 r., II CZ 191/81, Lex nr 8389). W niniejszej sprawie powódka nie miała wiedzy na temat przeprowadzonych u strony pozwanej zmian organizacyjnych, gdyż od dłuższego czasu nieprzerwanie była nieobecna w pracy; nie wiedziała zatem, czy doszło do likwidacji jej stanowiska, zaś po zapoznaniu się z treścią oferty pracy z k.5 mogła pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że oferta ta dotyczy jej stanowiska pracy, a więc że nie zostało ono faktycznie zlikwidowane. Powódka mogła więc pozostawać w uzasadnionym subiektywnym przekonaniu, że w wypowiedzeniu umowy o pracę powołano nieprawdziwą przyczynę rozwiązania stosunku pracy i tym samym że jej żądania są słuszne. Powódka w toku procesu działała bez pełnomocnika fachowego, mogła zatem nie uświadamiać sobie, że argumenty podnoszone przez stronę pozwaną mogą przemawiać za bezzasadnością jej żądania. O niepokrytych kosztach sądowych (a zatem o opłacie sądowej od pozwu, od uiszczenia której powódka była z mocy ustawy zwolniona) Sąd orzekł w oparciu o art. 113 u.k.s.c. Nie było podstaw, by obciążać nimi ani powódkę, ani też stronę pozwaną, w związku z czym ostatecznie kosztami tymi obciążony został Skarb Państwa (punkt III wyroku).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.