k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten tylko sposób, że przyjął, iż świadczenie wypłacone odwołującemu za okres od 1 września 2015 r. do 31 marca 2016 r. nie było świadczeniem nienależnie pobranym i że na odwołującym nie ciąży obowiązek zwrotu tego świadczenia za ten okres. Od momentu natomiast podjęcia prac polowych na wydzierżawionych gruntach, co skutkowało wystąpieniem przez M. K. do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o dopłaty za 2016 r., nie można już przyjmować, że renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy była odwołującemu wypłacana należnie. Od tego bowiem momentu odwołujący nie był już uprawniony do wypłaty części uzupełniającej świadczenia w pełnej wysokości. W tym więc zakresie słusznie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uznała, że otrzymana przez odwołującego renta za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. była świadczeniem nienależnie pobranym i ubezpieczony jest zobowiązany do jej zwrotu. W tej zatem części odwołanie podlegało oddaleniu. W myśl art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.), osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu tego przepisu są to świadczenia wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2 pkt 1). Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczenia rolniczego na mocy art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Szczególnie istotnym elementem regulacji art. 138 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy jest wymóg pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do pobierania świadczenia (w ogóle lub w określonej wysokości). Obowiązek ten obciąża organ rentowy. Wiele tez dotyczących formy pouczenia wysunął Sąd Apelacyjny w Rzeszowie (por. wyrok z dnia 20 kwietnia 1995 r., III AUr 110/95, OSA 1997/1/3) stwierdzając, że obowiązek pouczenia spoczywa na organie rentowym, samo zaś pouczenie powinno być wyczerpujące i zawierać informację o obowiązujących w dniu pouczenia zasadach zawieszalności prawa do świadczeń. Konsekwencją braku pouczenia jest niemożność nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Należy pamiętać, że wymóg pouczenia ma charakter formalny. Oznacza to, że osoba, której umożliwiono zapoznanie się ze stosowną informacją (pouczeniem) nie może zasłaniać się okolicznością faktycznego braku zapoznania się z tą informacją. Z drugiej zaś strony, pouczenie musi być zindywidualizowane i wiązać się z pewną aktywnością organu rentowego. Dlatego też organ rentowy nie może opierać przekonania o spełnieniu obowiązku pouczenia na fakcie powszechnej dostępności aktów prawnych, czy funkcjonowaniu w jednostkach terenowych ZUS punktów informacyjnych. Błędne zrozumienie prawidłowego pouczenia obciąża świadczeniobiorcę. Natomiast błędne pouczenie jest równoznaczne z brakiem pouczenia. Zatem, aby organ rentowy mógł skutecznie domagać się od ubezpieczonego zwrotu nienależnie pobranego przez niego świadczenia, musi wykazać, że ubezpieczony był prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do świadczenia (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 21 listopada 2002 r., III AUa 2782/01, OSA 2004/7/15). Z ustaleń Sądu w niniejszej sprawie bezsprzecznie wynika, że odwołujący został prawidłowo pouczony o warunkach wypłaty renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy oraz zawieszania i zmniejszania wypłaty części uzupełniającej świadczenia. Treść pouczeń była powtarzana w kolejnych decyzjach kierowanych do odwołującego, w tym w decyzji Prezesa KRUS z dnia 31 lipca 2015 r., którą przyznano mu prawo do świadczenia od 1 czerwca 2015 r. Został zatem spełniony warunek formalnego pouczenia strony o okolicznościach powodujących zawieszenie lub zmniejszenie świadczeń określony w art. 138 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Procesową przesłankę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 wyroku stanowił przepis art.
Co do sformułowanego przez pełnomocnika odwołującego zarzutu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wskazać należy, że od chwili wniesienia do sądu powszechnego odwołania od decyzji organu rentowego, sprawa staje się sprawą cywilną i podlega rozpoznaniu według zasad właściwych dla tej kategorii spraw. Innymi słowy, ewentualne wady decyzji wynikające z naruszeń przepisów postępowania przed organem rentowym pozostają zasadniczo poza zakresem jego rozpoznania, a sąd w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych orzeka o prawach lub obowiązkach stron na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego (por. np. wyrok SN z dnia 8 stycznia 2014 r., II UK 242/13, LEX nr 1415119). Mając o wszystko na uwadze, na podstawie powołanych przepisów oraz art.
i 2 k.p.c., Sąd orzekł, jak w punktach 1 i 2 wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.