Termin ten jest terminem zawitym, po upływie którego wszelkie oświadczenia stają się nieskuteczne, a uprawienie wskazane w cytowanym przepisie wygasa. Złożenie stosownego oświadczenia wymaga zatwierdzenia przez Sąd. Podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. art. 1019 § 2 kc w zw. z art. art. 84 § 1 kc zd.
Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego. O błędzie co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy, gdy błąd jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy; poprzestanie na pozbawionym jakichkolwiek konkretnych podstaw przypuszczeniu dotyczącym stanu majątku spadkowego nie może być uznane przez Sąd za błąd istotny, lecz za lekkomyślność, która nie stawowi podstawy uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia woli na podstawie przepisów o wadach oświadczenia woli. Ocena należytej staranności powinna uwzględniać konkretne okoliczności, a w szczególności konkretne działania spadkobierców zmierzające do uzyskania wiedzy o rzeczywistym stanie majątkowym spadkodawcy. Niedołożenie określonych, uzasadnionych w danej sytuacji działań może prowadzić do oceny o niedołożeniu przez spadkobiercę należytej staranności wyłączającej skuteczne powołanie się na błąd co do przedmiotu spadku (Postanowienie SN z dnia 30.06.2005 roku IV CK 799/04 OSNC 2006/5/94). Wnioskodawczyni złożyła przed tut. Sądem w dniu 21 października 2016 roku stosowne oświadczenie, powołując się jednocześnie na pozostawanie pod wpływem błędu co do faktu istnienia jakichkolwiek długów spadkowych po M. K., które ta miała odziedziczyć po O. W., a o istnieniu których miała się dowiedzieć dopiero w maju 2016 roku. W ocenie Sądu W. Z. nie dołożyła należytej staranności w ustaleniu stanu majątku spadkowego po M. K., w tym ustaleniu czy jej matka nie odziedziczy jakiś długów po O. W., a tym samym nie mogła skorzystać z dobrodziejstwa art. 1019 § 2 kc. Nadto w ocenie Sądu pierwsze informacje w tym względzie, które winny ją skłonić do takich działań, uzyskała co najmniej w kwietniu 2015 roku Istotne przy tej ocenie była analiza akt postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Nowej – Huty w K. sygn. I Ns 1142/15/N, z których wynika, że M. K. odebrała wniosek Gminy S. o stwierdzeniu nabycia spadku po O. W. w kwietniu 2014 roku, natomiast sama wnioskodawczyni odebrała korespondencję w tej sprawie w dniu 13 kwietnia 2015 roku. Nadto W. Z. była obecna na rozprawie w dniu 28 maja 2015 roku, gdy Sąd podjął postępowanie z jej udziałem. W ocenie Sądu z dokumentów dołączonych samej M. K., a także dokumentów odebranych przez W. Z. wynikało, że O. W. pozostawiła długi spadkowe. Zatem w ocenie Sądu wnioskodawczyni uzyskała wcześniej, aniżeli w maju 2016 roku (jak wskazywała) wiedzę o długach spadkowych O. W.. Z uwagi na powyższe Sąd nie dał wiary wnioskodawczyni, że nie wiedziała ona o długach spadkowych O. W. przed majem 2016 roku. Ostatecznie przy przyjęciu najkorzystniejszej dla wnioskodawczyni daty w tym względzie należało przyjąć, że o tych długach W. Z. dowiedziała się w dniu 13 kwietnia 2015 roku kiedy to odebrała korespondencję adresowaną do swojej matki, a o tym, że może za te długi być odpowiedzialna dowiedziała się najpóźniej w dniu 28 maja 2015 rok, gdy Sąd w Krakowie podjął postępowanie z jej udziałem. Wnioskodawczyni winna zatem co najmniej w maju 2015 roku podjąć szczegółowe działania w celu uniknięcia odpowiedzialności za długi matki, które ta oddziedziczy po O. W. (z uwagi na datę śmierci obu sióstr). Tymczasem wnioskodawczyni nie tylko nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku po matce, ale nawet nie zwróciła sie do Gminy S. o udzielenie informacji na temat zadłużenia O. W., nie wystosowała także przed lipcem 2016 roku (data wpływu wniosku do tut. Sądu) żadnego pisma do Sądu w Krakowie. W ocenie Sądu wiedza jaką posiadała wnioskodawczyni od co najmniej maja 2015 roku na podstawie odebranej przez nią korespondencji z Sądu powinna ją zmusić do podjęcia takich działań. W ocenie Sądu brak działania wnioskodawczyni od maja 2015 roku w zakresie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. K. należało potraktować jako jej zaniedbanie, które nie mogło skutkować uwzględnieniem jej wniosku z dnia 18 lipca 2016 roku. W ocenie Sądu wnioskodawczyni mogła w terminie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku po M. K.. Nadto należy dodać, że przy uwzględnieniu przepisu art. art. 1019 § 2 kc w zw. z art. art. 88 § 1 kc zd.
1019 kc upłynął dla wnioskodawczyni najpóźniej w dniu 28 maja 2016 roku, czyli w ciągu roku od dnia, w którym stała się uczestnikiem postępowania spadkowego po O. W.. Tymczasem pierwsze pismo, w którym wskazała na możliwość powołania się na art. 1019 kc złożyła dopiero w lipcu 2016 roku Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w pkt I postanowienia. W pkt II orzeczono na mocy art. 113 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Kwota 221,40 zł stanowi wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla M. Z.. O kosztach postępowania w pkt III orzeczono na mocy art. 102 kpc. W ocenie Sądu zasadne było odstąpienie od obciążania wnioskodawczyni kosztami postępowania należnymi Gminie S. z uwagi na szczególnych charakter postępowania. W przypadku bowiem uprawomocnienia się orzeczenia, wnioskodawczyni będzie dziedziczyć po M. K., a co za tym idzie będzie odpowiadać także za długi O. W., zatem wynik tego postępowania w ocenie Sądu będzie wystarczającą dolegliwością za brak sumiennego działania W. Z.. Nadto należy zważyć, że nakład pracy pełnomocnika Gminy S. nie był znaczący. W pkt IV orzeczono na mocy art. 520 § 1 kpc w stosunku do M. Z.. Udział tego uczestnika był jedynie udziałem formalnym w sprawie. Wobec nie uwzględnienia wniosku W. Z. nie jest on spadkobierca M. K..
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.