i nast. k.c., gdyż występował on w stosunkach z drugą stroną jako przedsiębiorca (wykorzystał kredyt na cele prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej). Niezasadnie też wskazał, że pozwana nie zakończyła procedury uprawniającej do wypowiedzenia umowy, skoro wysłała mu na adres do korespondencji wezwanie do zapłaty. Brak też było podstaw do przyjęcia, że nie mógł odebrać tego pisma i zaznajomić się z jego treścią. Wypowiedzenie było nadto uzasadnione, bowiem na skutek nieregularności spłat kredytu, pozwana miała uzasadnione obawy co do tego, czy jest wypłacalny i będzie w stanie regulować zadłużenie. To zaś stanowiło podstawę do rozwiązania Umowy (§ 11 ust. 2 Umowy). Z uwagi na okoliczności wskazane w powyższym akapicie, wypowiedzenie nie stanowiło nadużycia prawa. Brak było też podstaw do uchylenia wykonalności tytułu wykonawczego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., skoro jeszcze 27 października 2016 r. zadłużenie z Umowy wynosiło 65.712,96 zł, a dokonana w tym dniu wpłata 64.786,50 zł była związana z licytacją prawa powoda. Jeżeli zatem na skutek przeprowadzania egzekucji doszło do zaspokojenia przeważającej części roszczenia pozwanej, to wygasło również roszczenie przeciwegzekucyjne. Rozpoznając żądanie o odszkodowanie Sąd Okręgowy uznał je za niezasadne, bowiem z przyczyn, które wymieniono wyżej, wystawienie tytułu wykonawczego nie miało charakteru czynu bezprawnego. Apelację od powyższego wyroku złożył powód. Zaskarżył go w całości i zarzucił: 1) pozbawienie go możności obrony swoich praw poprzez uwzględnienie okoliczności faktycznych wskazanych przez pozwanego po zamknięciu rozprawy, to jest przyjęcie do podstawy rozstrzygnięcia wysokości raty kredytu wskazanej po zamknięciu rozprawy, innej niż wysokość raty kredytu wskazywana przez pozwanego w trakcie postępowania; 2) naruszenie art. 224 § 1 k.p.c., art. 210 § 1 k.p.c., art. 235 § 1 k.p.c. poprzez dopuszczenie i uwzględnienie w podstawie rozstrzygnięcia dowodu przedłożonego po zamknięciu rozprawy w postaci harmonogramu spłat z dnia 11 maja 2017 r., co skutkowało niemożnością odniesienia się powoda do tego dowodu, naruszeniem jego prawa do obrony i nieważnością postępowania; 3) naruszenie art. 230 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nie umożliwienie powodowi odniesienia się do nowych twierdzeń pozwanego, zgłoszonych po zamknięciu rozprawy, to jest nowego harmonogramu i wskazania nowej wysokości raty; 4) naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że powoda wiązał harmonogram i wysokość rat z harmonogramu z dnia 11 maja 2013 r., podczas gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu jego doręczenia powodowi; 5) naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że w dniu 9 lipca 2013 r. zaległość kredytowa powoda przekraczała wysokość dwóch kolejnych pełnych rat kredytu, podczas gdy, zaległość na 9 lipca 2013 r. wynosiła 1006,86 zł a: - zgodnie z harmonogramem, który otrzymał powód z dnia 5 marca 2013 r. wysokość raty wynosiła 592,25 zł (czyli dwie raty to kwota (...).5 zł), - zgodnie ze złożonymi przez pozwanego harmonogramami zaległe raty to: 10 maja 2013 r. - 592,95 zł i 10 czerwca 2013 r. - 489,12 zł (w sumie 1.082,07 zł); 6) naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że pozwany nie zawarł porozumienia w sprawie spłaty kredytu, podczas gdy historia rachunku wskazuje, że dokonywał regularnych spłat w wysokościach sugerowanych przez pracownika pozwanego; 7) naruszenie art. 61 k.c. poprzez jego niewłaściwą interpretację skutkującą przyjęciem, że wezwanie do zapłaty i wypowiedzenie mogło być skutecznie złożone poprzez ich wysłanie na inny adres, niż adres zamieszkania powoda; 8) naruszenie art.
k.c. poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie za nieważne postanowienia § 10 regulaminu wskazującego na skutek doręczenia korespondencji wysłanej na ostatni znany Bankowi (pozwanemu) adres, pomimo że stanowi ono niedozwoloną klauzulę umowną; 9) naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że powód miał możliwość zapoznania się z wezwaniem do zapłaty i wypowiedzeniem wysłanymi na inny adres niż adres zamieszkania powoda, podczas gdy brak dowodu potwierdzającego powyższe; 10) pozbawienie powoda możności obrony jego praw poprzez oparcie się na twierdzeniach świadka T. P. z rozprawy z dnia 17 stycznia 2017 r. odnośnie celowych działań powoda polegających na nieodbieraniu korespondencji z Banku (od pozwanego), podczas gdy w/w zeznania nie mogą stanowić dowodu w sprawie, bowiem przesłuchanie świadka odbyło się podczas usprawiedliwionej nieobecności pełnomocnika powoda; 11) naruszenie art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy kredytowej w przypadku nieznacznych zaległości w spłacie i podejmowanych przez powodach wysiłkach w celu uregulowania zaległości stanowi działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności zasadą lojalności wobec kredytobiorcy i regułą rzetelnego postępowania w stosunkach społeczno - gospodarczych. Z tych przyczyn wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa. Zażądał też zasądzenia od pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie zgodnie ze złożonym rachunkiem. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja powoda była zasadna. W pierwszej kolejności, jako najdalej idący, rozpoznaniu podlegał zarzut nieważności postępowania, który powód wywiódł z art. 379 pkt 5 k.p.c. W judykaturze zasadnie się podnosi, że aby zaktualizowała się dyspozycja powyższej normy prawnej, konieczne jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek: naruszenie przepisów proceduralnych będących źródłem procesowych uprawnień strony; wpływ tego uchybienia na wyłączenie możliwości działania w postępowaniu; a także pozbawienie jej możność obrony swoich praw na skutek dwóch ostatnio wymienionych okoliczności (patrz: wyrok SN z 15 października 2010 r. V CSK 58/10). Pierwszego z wymienionych elementów hipotezy art. 379 pkt 5 k.p.c. nie wypełnił podniesiony w apelacji fakt, że pełnomocnik powoda nie był obecny przy przesłuchaniu świadka, które odbyło się na posiedzeniu z 17 stycznia 2017 r. Należy zaznaczyć, że absencja inicjatora procesu nie tamuje rozprawy, na której odbywa się postępowanie dowodowe (art. 210 § 3 k.p.c.), o ile, tak jak to miało miejsce również w niniejszej sprawie, uprzednio złożył on wniosek oznaczony w art. 209 k.p.c. (zawarto go w pozwie; k. 4). Wyjątek od tej reguły kreuje m.in. art. 214 § 1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu rozprawa powinna być odroczona jeżeli: zostaną stwierdzone nieprawidłowości w doręczeniu wezwania, bądź gdy nieobecność strony wywołało nadzwyczajne wydarzenie lub inna znana sądowi przeszkoda, której nie można przezwyciężyć. Pełnomocnik powoda, którego prawidłowo zawiadomiono o terminie posiedzenia (potwierdzenie odbioru k. 199), nie spełnił żadnej z tych przesłanek. Wprawdzie dostarczył zawiadomienie o tym, że nie będzie mógł się stawić w sądzie na skutek konieczności udziału w innej rozprawie (k. 214 - 219), niemniej w judykaturze i doktrynie nie jest sporne, że okoliczność ta nie należy do katalogu zdarzeń oznaczonych w art. 214 § 1 k.p.c. (patrz: wyrok SN z 1 września 2010 r. II UK 101/10; red. prof. dr hab. A. Z., dr hab. K. F. – G.. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wydanie 9. 2017 r., art. 214 pkt 8; L.). Skuteczny okazał się zaś drugi zarzut powoda, który dotyczył pozbawienia możności obrony jego praw w procesie. Zasadnie podniósł, że już po zamknięciu rozprawy, pozwana złożyła pismo z 4 lipca 2017 r. (k. 360 – 365), do którego załączyła dokumenty zatytułowane: „Harmonogram spłat kredytu […]” (k. 366) i „tabela archiwalna wartości WIBOR 3M” (k. 367 – 369). Sąd Okręgowy przeprowadził z nich dowód, o czym świadczył fakt, że w uzasadnieniu wyroku powołał się na ustalenia, jakie poczynił w oparciu o ich treść (z uzasadnienia: „Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie: dokumentów i kopii dokumentów […] k. 366-369” k. 392). Niewątpliwie naruszył w ten sposób podstawową zasadę procedury, która nakazuje aby postępowanie dowodowe w sprawie cywilnej odbywało się jawnie (co do jej istnienia, patrz: wyrok SN z 13 września 2012 r. V CSK 381/11; można ją nadto wyprowadzić m.in. z: art. 9 § 1 k.p.c., art. 210 § 3 k.p.c., art. 224 § 1 k.p.c.). Wprawdzie reguła ta nie dotyczy materiału procesowego, jaki enumeratywnie wymieniono w art. 224 § 2 k.p.c. (dowód przeprowadzony przez sędziego wyznaczonego lub przez sąd wezwany oraz z akt lub wyjaśnień organów administracji publicznej), niemniej do katalogu tego nie zaliczały się dokumenty, jakie pozwana złożyła po zamknięciu rozprawy. Uchybienie, o jakim była mowa w powyższym akapicie, pozbawiło powoda uprawnienia, żeby ustosunkować się do faktów, które były przedmiotem dowodów złożonych na kartach 366 – 369 akt (przysługiwało mu ono na podstawie m.in. art. 210 § 2 k.p.c. oraz art. 224 § 1 k.p.c. w zw. z art. 210 § 3 k.p.c.). Utracił w rezultacie nie tylko możność działania w niniejszym postępowaniu lecz również możliwość obrony swoich praw. To zaś zaktualizowało przesłanki art. 379 pkt 5 k.p.c. i uzasadniało uchylenie skarżonego orzeczenia (art. 386 § 2 k.p.c.). Za rozstrzygnięciem takim przemawiała również okoliczność, że pozwana, o czym będzie mowa niżej, nie zdołała skutecznie wypowiedzieć Umowy, zaś Sąd Okręgowy, który zajął przeciwne stanowisko, nieprawidłowo uznał, że nie dopuściła się czynu bezprawnego i w rezultacie zaniechał zbadania pozostałych przesłanek roszczenia odszkodowawczego zawartego w powództwie (m.in. istnienia szkody i jej wysokości, a także związku przyczynowego pomiędzy nią a działaniem sprawcy). Tym samym nie rozpoznał istoty sprawy. Nawet zatem gdyby brak było podstaw nieważności postępowania, Sąd Apelacyjny przekazałby ją do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.). Należy zaznaczyć, że w przeciwnym wypadku strony zostałyby pozbawione prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania powództwa o odszkodowanie, a zatem żądania, które obejmowało przeważającą część wartości przedmiotu sporu w niniejszym procesie. Sąd Apelacyjny rozpoznał też część z pozostałych zarzutów, jakie zgłoszono w apelacji, bowiem miały one istotne znaczenie w pryzmacie oceny prawnej roszczenia powoda. Zasługiwały one na uwzględnienie w zakresie w jakim kwestionowano w nich istnienie przesłanek, w oparciu o które pozwana złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu spornego stosunku obligacyjnego. Nie było sporne, że dokonała tę czynność na podstawie § 11 ust. 2 zdanie 2 Umowy (umowa k. 122, świadczyła o tym m.in. treść odpowiedź na pozew k. 253, pisma procesowego pozwanego z 4 lipca 2017 r. k. 374, 375 i odpowiedzi na apelację k. 446 - 448). Skoro strony nie zaprezentowały w sprawie wspólnego stanowiska co do tego, jaki był ich zgodny zamiar przy składaniu oświadczenia woli, które wyartykułowano w paragrafie wymienionym w ostatnim zdaniu, to podlegał on interpretacji przy zastosowaniu obiektywnej metody wykładni (art. 65 k.c.). W judykaturze nie jest sporne, że na tym jej etapie, gdy czynność prawną dokonano w formie pisemnej, sąd powinien posługiwać się przede wszystkim regułami lingwistycznymi języka użytego w tekście umowy (patrz: wyrok SN z 27 stycznia 2016 r. II CSK 153/15). Te prowadziły zaś do jednoznacznego wniosku, że skoro warunkiem rozwiązania spornego stosunku prawnego, było m.in., aby powód „zalegał ze spłatą dwóch kolejnych pełnych rat”, to wymóg ten dotyczył opóźnienia w spełnieniu istniejącego i wymagalnego długu (w przeciwnym wypadku nie użyto by sformułowania „zalegać ze spłatą”). Wbrew temu na co powołała się pozwana, do złożenia wypowiedzenia nie wystarczyłoby więc, aby kredytobiorcę obciążała zaległość w kwocie, która odpowiadała hipotetycznej wysokości dwóch świadczeń okresowych, jakie wyliczono by według stopy procentowej obowiązującej na dzień wezwania do zapłaty. Powód słusznie nadto wskazał, co wynikało z literalnej treści Umowy, że skuteczne rozwiązanie spornej czynności prawnej w oparciu o § 11 ust. 2, byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby dług, jaki oznaczono w poprzednim akapicie, istniał w chwili, kiedy pozwana wezwała kredytobiorcę do zapłaty. W sprawie nie było sporne, że podjęła tę ostatnią czynność w dniu 9 lipca 2013 r., a zatem w chwili, kiedy powód nie uiścił dwóch następujących po sobie rat za maj i za czerwiec 2013 r. (kserokopia zestawienia wpłat k. 38, pismo procesowe pozwanej k. 95). Wysokość tych świadczeń częściowych, co wynikało wprost z tekstu § 6 Umowy, odpowiadała kwocie, jaką oznaczono w harmonogramach spłaty kredytu (k. 120). Zgodnie z treścią tych pism, świadczenie wymagalne: od 11 maja 2013 r. wynosiło 592,25 zł, (harmonogram z marca 2013 r. k. 129), a od 11 czerwca 2013 r. nie mniej niż 489,12 zł (harmonogram z maja 2013 r. k. 378; zakładając, że został on wysłany do powoda, co budzi uzasadnione wątpliwości, skoro: pozwana nie wymieniła tego dokumentu w odpowiedzi na pozew, gdzie przedstawiła wyliczenie „harmonogramów do dnia wypowiedzenia umowy” k. 96; sama twierdziła, że rata za czerwiec 2013 r. wynosiła 592,25 zł k. 95; a powód zaprzeczył aby harmonogram został do niego wysłany). Suma dwóch kolejnych rat, z których spełnieniem powód się opóźnił, była w rezultacie wyższa niż jego dług. Ten na 9 lipca 2013 r. bezspornie wynosił 1.006,86 zł (także wezwanie do zapłaty, k. 299). Brak było tym samym podstaw normatywnych, aby w dniu, jaki wymieniono w ostatnim zdaniu, pozwana sporządziła wezwanie do zapłaty w trybie § 11 ust. 2 zd. 2 Umowy. Bezzasadne okazały się również jej twierdzenia, że żądanie o spełnienie powyższego długu zawarła w treści wypowiedzenia z 9 sierpnia 2013 r. Przeczył temu już sam fakt, że, co wynikało z tekstu przywołanego dokumentu (k. 116), okoliczność wezwania do zapłaty została przez nią opisana, jako zdarzenie, które miało miejsce w przeszłości. Nadto choć w piśmie o rozwiązaniu Umowy istotnie zawarła warunek, którym uzależniła skuteczność wypowiedzenia od tego, czy w ciągu trzydziestu dni powód spłaci dług, niemniej czynność ta nie była tożsama z oświadczeniem, jakie unormowano w § 11 ust. 2 Umowy (powinno ono poprzedzać wypowiedzenie, a nadto zawierać wezwanie, żeby dłużnik spełnił świadczenie w terminie siedmiu dni). To ostatnie nie zostało w rezultacie skutecznie złożone. Przemawiało to za zasadnością oceny powoda, że oświadczenie o wypowiedzeniu, które, na co już wskazano, nie mogło zostać złożone bez uprzedniego wezwania do zapłaty, nie miało mocy prawnej. Na uwzględnienie zasługiwał również ten zarzut powoda, w którym powołał się na naruszenie art.
Jak wynikało z treści tego przepisu, obejmował on swoim zakresem m.in. takie postanowienia obligacyjne, które nie zostały indywidulanie uzgodnione z kontrahentem. W apelacji zasadnie wskazano, że do klauzul takich zaliczał się fragment spornej czynności prawnej, który został przyjęty z § 10 ust. 5 Regulaminu, a zatem ze wzorca (art.
5 pkt 1). Jak wynikało z prawidłowego stanowiska judykatury, postanowienie kontraktowe wymienione w ostatnim zdaniu, które brzmiało: „korespondencja jest uznana za doręczoną po upływie 14 dni od daty wysłania”, kwalifikowało się treściowo jako niedozwolone. Niewątpliwie kształtowało ono prawa i obowiązki strony niebędącej przedsiębiorcą w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszało jej interesy, bowiem przerzucało na nią wszelkie ryzyko związane z niedoręczeniem przesyłki (art.
VI ACa 461/12; również orzeczenie dotyczące postanowień umownych o innej treści, które jednak kreują domniemanie doręczenia: wyrok (...) z 26 października 2010 r. XVII AmC 1260/09; wyrok (...) z 14 marca 2011 r. XVII AmC 2059/09). W apelacji słusznie nadto wskazano, że powyższa klauzula została zawarta z kontrahentem, który występował jako konsument w znaczeniu art. 22 1 k.c. Powód spełnił przesłanki tego przepisu, bowiem udowodnił, że gdy zawierał z przedsiębiorcą (pozwaną) sporną czynność prawną, ta nie była w bezpośrednim związku z jego działalnością gospodarczą, skoro, jak literalnie wskazano w treści Umowy, zawarto ją w celach konsumpcyjnych (§ 2 ust. 2 Umowy, k. 117 v). Jego przeciwniczka procesowa nie zdołała wykazać okoliczności przeciwnej. Wprawdzie zasadnie podniosła, że przeznaczył uzyskany kredyt na spłatę długu swojego przedsiębiorstwa, niemniej fakt ten nie miał żadnego wpływu na to, jaki charakter sporna czynność prawna miała w momencie, gdy ją zawierano. Jedynie zaś stan, który istniał w powyższej chwili, kiedy, co już wskazano, powód spełnił przesłanki art. 22 1 k.c., może decydować o tym, czy osobie fizycznej, jaka zawiera umowę, przysługuje przymiot konsumenta (patrz: red. prof. dr hab. M. Gutowski. Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz. Art. 1 - 449 11 Wydanie 1. 2016 r., art. 22 1 pkt 5, Legalis; red. dr B. Kaczmarek - Templin, red. prof. UO dr hab. P. Stec, red. prof. UO dr hab. D. Szostek. Ustawa o prawach konsumenta. Kodeks cywilny [wyciag]. Komentarz. Wydanie 1. 2014 r., art. 22 1 pkt 6). Tym samym spełnione zostały wszelkie przesłanki do tego, aby klauzulę umowną o treści z § 10 ust. 5 Regulaminu uznać za niewiążącą (postanowienie to miało charakter abuzywny oraz zawarto je z konsumentem – art.
Należy jednak dodać, że, wbrew stanowisku jakie zawarto w apelacji, ocena ta nie przesądziła o tym, czy oświadczenia woli o wezwaniu do zapłaty i wypowiedzeniu, doszły do powoda w sposób, który pozwolił mu zapoznać się z ich treścią (art. 61 k.c.). Zagadnienie to jak też inne okoliczności związane z ewentualnym istnieniem: porozumienia stron co do spłaty kredytu, bądź podstaw do zastosowania dyspozycji art. 5 k.c., powinny zostać, w razie gdyby powstała taka potrzeba procesowa, rozpoznane w pierwszej instancji. Sąd Okręgowy, uwzględniając zaprezentowaną w powyższych akapitach ocenę prawną, oceni w jej toku przesłanki roszczenia o odszkodowanie, a także ponownie zbada zasadność powództwa przeciwegzekucyjnego. Mając to na uwadze orzeczono jak sentencji na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.