← Polska

I ACa 895/17

Sygn. akt I ACa 895/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Tomasz Ślęzak (spr.) Sędziowie :

§ 2

k.c.) oraz do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty wobec charakteru odpowiedzialności pozwanego i jego propozycji ratalnej spłaty długu. W apelacji od tego wyroku, zaskarżając go w całości, pozwany zarzucił: 1) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik spawy: - art. 233 § 1 i 2 k.p.c. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że powód wykazał wszelkie przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanego; - art. 233 § 1 i 2 k.p.c. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że pozwany, ponosi w całości odpowiedzialność za zobowiązanie należne stronie powodowej; - art, 233 § 1 k.p.c. w zw, z art. 11 k.p.c. poprzez jego zastosowanie, pomimo zachodzącej sprzeczności pomiędzy ustaleniami sądu karnego, a twierdzeniami pozwu i tym samym utożsamienie szkody wyrządzonej przestępstwem z wartością poręczenia powoda, - art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. mające istotny wpływ na treść wyroku, a polegające na dokonaniu przez Sąd dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i wydaniu wyroku uwzględniającego powództwo nie w oparciu o wszystkie zebrane dowody, tylko o ich część, z naruszeniem zasad logicznego rozumowania oraz dorobku wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez pominięcie istotnych dowodów w sprawie, tj. dokumentów z akt sprawy karnej tut. Sądu VK 112/13/13, - art. 320 k.p.c. - poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające rozłożenie świadczenia na raty, - art. 102 k.p.c. - niezastosowanie na skutek pominięcia okoliczności pozwalających na odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami zastępstwa procesowego powoda. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 299 § 2 k.s.h. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zebrane w sprawie dowody wykazują, pozwany członek zarządu spółki winien odpowiadać na podstawie w/w przepisu, jako przepisu szczególnego, a nie na zasadach ogólnych, na skutek czego pozwany nie mógł podnieść przysługujących mu zarzutów, a samo powództwo było przedwczesne, - art. 118 k.c. w zw, z art, 297 k.s.h., poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego uznania, że roszczenie dochodzone w niniejszym postępowaniu ma swoje źródło w czynie zabronionym, nie zaś w odpowiedzialności cywilnoprawnej, wobec czego w odniesieniu do powoda zastosowanie powinien znaleźć trzyletni termin przedawnienia. W oparciu o te zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i pozbawienie mocy nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt INc 165/16 oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu oraz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji lub o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego należy stwierdzić, że wbrew tym zarzutom, Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne w oparciu o właściwą ocenę kompletnego materiału dowodowego i oceny tej dokonał nie naruszając reguł zawartych w art. 233 § 1 k.p.c., a apelujący nie wskazał w czym upatruje wadliwości tej oceny, które z reguł oceny dowodów zostały naruszone i na czym to naruszenia miałoby polegać, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że Sąd ten „nie kierował się doświadczeniem życiowym, ani też nie wziął pod uwagę w sposób bezstronny całości materiału dowodowego”. Nie może być w tym kontekście uwzględniony zarzut pominięcia dowodów w postaci dokumentów z akt sprawy karnej toczącej się przeciwko pozostałym członkom zorganizowanej grupy przestępczej w której pozwany brał udział ( akta Sądu Okręgowego w Katowicach o sygnaturze V K 112/13), jako że przeciwko pozwanemu zapadł już prawomocny wyrok karny skazujący i on jest podstawą oceny charakteru odpowiedzialności pozwanego w tej sprawie. Z wymienionych przyczyn Sąd Apelacyjny, nie dopatrując się nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, przyjmuje je za własne i czyni podstawą oceny materialnoprawnej. Wcześniej jednak pozostając przy zarzutach apelacji dotyczących prawa procesowego należy zgodzić się z Sądem Okręgowym, że brak było uzasadnionych podstaw do rozłożenia zasądzonego w wyroku świadczenia na raty (art. 320 k.p.c.), podobnie jak nie mógł znaleźć zastosowania w okolicznościach tej sprawy art. 102 k.p.c. w odniesieniu do kosztów procesu. W obu tych kwestiach za prawidłowością decyzji Sądu pierwszej instancji przemawia charakter sprawy, pozwany bowiem popełniając przestępstwo na szkodę powódki nie mógł liczyć na uznanie, że sprawa ma szczególny charakter i w związku z tym powinien być traktowany wyjątkowo tak w zakresie rozłożenia świadczenia na raty jak i ponoszenia kosztów procesu. W odniesieniu do rozłożenia na raty na aprobatę zasługuje także ten argument, że zaoferowana przez powoda wysokość miesięcznej raty czyniła by spełnienie świadczenia na rzecz powódki, biorąc pod uwagę okres potencjalnych spłat, w dużej mierze iluzorycznym. Gdy chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego, zgodzić się należy także z argumentacją Sądu Okręgowego we wszystkich podnoszonych w apelacji kwestiach. Co do zarzutu naruszenia art. 299 kodeksu spółek handlowych, nie ulega wątpliwości, że na skutek uprawnionego wyboru przez powódkę sposobu dochodzenia naprawienia wyrządzonej jej deliktem przez pozwanego szkody, przepis ten nie ma w tej sprawie zastosowania. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w, cytowanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale z dnia 7 listopada 2008 r. (III CZP 72/08), nieprawidłowe jest założenie o konstrukcyjnej tożsamości lub podobieństwie roszczeń odszkodowawczych: ogólnego roszczenia deliktowego przewidzianego w art. 415 k.c. i szczególnego roszczenia odszkodowawczego ukształtowanego w art. 299 k.s.h. Chodzi tu o różne jurydycznie typy roszczeń odszkodowawczych, w dodatku o odmiennych funkcjach prawnych. Ustalenia faktyczne dotyczące występowania zasadniczych przesłanek odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. nie mogą przesądzać jednocześnie o istnieniu podstaw ogólnej odpowiedzialności deliktowej członków zarządu. Delikt ogólny (art. 415 k.c.) i szczególny delikt członków zarządu spółki ("delikt nieprawidłowego zarządzania spółką") to jednak odmienne konstrukcje prawne, wynikające z odmiennych stanów faktycznych. Nie budzi wątpliwości w okolicznościach tej sprawy, że pozwany popełnił czyn zabroniony, za który został skazany prawomocnym wyrokiem karnym. Znajduje tu zatem zastosowanie reguła z art. 11 k.p.c. zgodnie z którą ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Pozwany nie może więc bronić się zarzutem, że nie popełnił przestępstwa, za które wcześniej został skazany prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym, ani też że przestępstwem tym nie wyrządził szkody. Związanie dotyczy, ustalonych w sentencji wyroku karnego znamion przestępstwa, a także okoliczności jego popełnienia. W związku z tym, że powódka oparła swoje roszczenie na odpowiedzialności deliktowej pozwanego, nie może zostać uwzględniony, podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia. Zgodnie bowiem z art.

§ 1

i 2 k.c., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa. Podzielić należy stanowisko Sądu Okręgowego, że za moment, w którym powódka dowiedziała się o osobie obowiązanej do naprawienia szkody należy uznać chwilę uprawomocnienia się wyroku karnego z dnia 11 kwietnia 2014 roku, to jest dzień 27 maja 2014 r., skoro zatem pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 18 lutego 2016 roku to trzyletni termin przedawnienia w dacie jego wniesienia nie minął, a poza tym w tej sprawie, zgodnie z art.

§ 2k.c., miałby zastosowanie także dwudziestoletni termin przedawnienia.

Zgodzić się należy także z Sądem pierwszej instancji, że bezpodstawne były twierdzenia pozwanego, iż jest on odpowiedzialny za szkodę jedynie w części określonej w wyroku karnym. Sąd Okręgowy w Katowicach w wyroku z dnia 11 kwietnia 2014 roku, sygn. akt VK 3/14 uznał, iż opisanych czynów zabronionych pozwany dopuścił się wspólnie i w porozumieniu z innymi oskarżonymi, ale nie stanowi to podstawy do przyjęcia, że pozwany zobowiązany jest do naprawienia szkody jedynie w części. Jak już podkreślono roszczenie powódki wynika z czynu niedozwolonego, co oznacza w świetle art. 441§ 1 i 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna, a ten kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody. A zatem odpowiedzialność pozwanego oraz osób, które wspólnie i w porozumieniu z nim dokonały czynu niedozwolonego jest odpowiedzialnością solidarną. Solidarność dłużników polega na tym, że wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia od każdego z dłużników z osobna (art. 366 § 1 k.c.), z czego powódka skorzystała w sposób uprawniony. Pozwany jest więc zobowiązany do naprawienia poniesionej przez powódkę szkody w całości, a gdy to uczyni będzie mieć roszczenia regresowe w stosunku do pozostałych dłużników. Zgodnie z zasadą pełnego odszkodowania wyrażoną w art. 361 k.c. odszkodowanie to powinno odpowiadać wysokości doznanej przez powódkę szkody i rekompensować uszczerbek w jej majątku. Wysokość szkody została przez powódkę prawidłowo wyliczona, na łączną kwotę 142 041, 76 zł., a mianowicie są to: kwota 103 709, 97 zł. stanowiąca różnicę pomiędzy szkodą poniesioną przez powódkę w kwocie 138 279, 97 zł. a kwotą zasądzoną wyrokiem karnym tj. 34 570 zł, kwota 32 346,89 zł. stanowiąca skapitalizowane odsetki ustawowe od kwoty zasądzonej wyrokiem sądu karnego od dnia 12 listopada 2008 roku do dnia 31 stycznia 2016 roku, która została pomniejszona o dokonane przez pozwanego wpłaty (10 wpłat po 50 zł) oraz o kwotę uzyskaną w postępowaniu upadłościowym w wysokości 1672, 85 zł., kwota 3600 zł stanowiąca koszty procesu zasądzone nakazem zapłaty Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 17 listopada 2008 roku, które zostały pomniejszone o kwotę uzyskaną w postępowaniu upadłościowym w wysokości 1672, 85 zł. Z tych względów Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację, o kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygając w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zmienionego rozporządzeniem z dnia 12 października 2016 r. (Dz.U. 2016, poz. 1668). SSA Anna Bohdziewicz SSA Tomasz Ślęzak SSA Roman Sugier

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.