Zgodnie z nim przedawnienie takich roszczeń następuje z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Ustawodawca określił dwa odstępstwa od tych reguł: dla przedawnienia roszczeń deliktowych, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku (art.
k.c.), oraz dla roszczeń o naprawienie szkód na osobie (art.
Konkludując Sąd I instancji uznał, iż zgłoszony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia był zasadny. Sąd ten nie przychylił się do stanowiska powódki, iż skorzystanie przez pozwanego z omawianego zarzutu pozostawało w sprzeczności z art. 5 k.c. Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, iż powódka nie wykazała, aby strona pozwana została wzbogacona bezpodstawnie jej kosztem. Sąd powołał się przy tym na stanowisko judykatury, iż fakt bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 k.c. wyłącza przyjęcie, iż podstawą uzyskanej korzyści majątkowej jest czynność prawna, przepis ustawy, orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana nabyła prawo majątkowe na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 11 czerwca 1980 roku w sprawie o sygn. akt V Ns II 842/80. Wymienione orzeczenie zostało wydane na podstawie obowiązujących wówczas przepisów prawa i nie zostało do chwili obecnej wzruszone, bowiem skarga powódki o wznowienie wymienionego postępowania została odrzucona jako spóźniona. Powódka nie skorzystała w określonym prawem terminie z instytucji przewidzianej w art. 401 1 k.p.c. Tym samym powódka pozbawiła się możliwości wykazania przed Sądem zgodnie z art. 6 k.c., że jest osobą uprawnioną do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po zmarłej w dniu 6 września 1972 roku L. P. Biorąc pod uwagę charakter przedmiotowej sprawy, a także sytuację życiową powódki, która jest osobą starszą, schorowaną, utrzymującą się z emerytury w wysokości około 1.500 złotych miesięcznie, Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania jej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego. Na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) w zw. z art. 102 k.p.c. odstąpił także od obciążania powódki nieuiszczoną opłatą sądową od oddalonego powództwa. . Apelację od powyższego wyroku wywiodła powódka, zarzucając naruszenie art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie przy ocenie skuteczności podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia oraz naruszenie art. 405 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym nie doszło do bezpodstawnego wzbogacenia w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzić winna do wniosku, iż wzbogacenie Skarbu Państwa było bezpodstawne. W konkluzji apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie była uzasadniona. W rozpatrywanej sprawie okoliczność, iż doszło do przedawnienia roszczenia powódki nie budziła wątpliwości. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ulegają przedawnieniu z upływem 10 lat. Termin ten biegnie od dnia, w którym uprawniony mógł w najwcześniej możliwym momencie wezwać zobowiązanego do zapłaty. W rozpatrywanym przypadku uprawniony był pogląd Sądu Okręgowego, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z dniem 27 maja 2002 roku, w którym powódka skierowała do Trybunału Konstytucyjnego pismo w sprawie dziedziczenia gospodarstwa rolnego po matce. W tej dacie powódka miała bowiem świadomość, iż Trybunał wyrokiem z dnia 31 stycznia 2001 roku uznał za niekonstytucyjny przepis art. 1063 k.c. Norma ta stanowiła podstawę do stwierdzenia w sprawie V Ns II 842/80 praw do spadku po L. P. w zakresie obejmującym gospodarstwo rolne. Licząc od powyższej daty termin przedawnienia upłynął w dniu 27 maja 2012 roku. Sąd Okręgowy przyjął jednakże, że doszło do przerwania biegu przedawnienia poprzez wniesienie w dniu 12 lipca 2005 roku skargi o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, odrzuconej postanowieniem z dnia 15 grudnia 2005 roku. Zdaniem tego Sądu, od tego czasu termin przedawnienia biegł na nowo i upłynął w dniu 15 grudnia 2015 roku – na 8 miesięcy przed wniesieniem pozwu w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie doszło w ogóle do przerwania biegu przedawnienia. Stosownie do treści art. 123 k.c. uprawniony może przerwać bieg przedawnienia przez dokonanie właściwej czynności procesowej, przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym. Czynność procesowa uprawnionego musi służyć dochodzeniu, ustaleniu, zaspokojeniu lub zabezpieczeniu roszczenia i do tego celu zmierzać bezpośrednio. Czynność jest podjęta bezpośrednio w powyższych celach w sytuacji gdy skutkiem tej czynności jest prowadzenie postępowania które może zakończyć się wydaniem orzeczenia zasądzającego lub wydaniem orzeczenia ustalającego czy też zabezpieczającego roszczenie. Nie zmierza bezpośrednio do tychże celów czynność wszczynająca postępowanie zmierzające do innego skutku, chociażby skutek ten był koniecznym warunkiem wszczęcia następnego zespołu działań, prowadzącego już do dochodzenia, ustalenia, zabezpieczenia czy zaspokojenia roszczenia. Niewątpliwie czynnościami przerywającymi bieg przedawnia są przede wszystkim: wytoczenie powództwa o świadczenie będące przedmiotem roszczenia, wytoczenie powództwa o ustalenie roszczenia, złożenie wniosku o wezwanie do udziału w sprawie na mocy art. 194 par. 1 k.p.c., zarzut potrącenia, wniosek o zabezpieczenie powództwa, wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego, jeżeli jest ono drogą do dochodzenia roszczenia (art. 618 par. 1 k.p.c.), wniosek o rozpoznanie sprawy przez sąd polubowny, wniosek o wszczęcie egzekucji. Nie przerywa biegu przedawnienia ponieważ nie zmierza bezpośrednio do realizacji wymienionych wyżej celów, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku jako, że przedmiotem tego postępowania jest ustalenie sukcesji generalnej prawa spadkobiercy, a nie ochrona własności konkretnej nieruchomości. Tym samym nie przerywa przedawnienia wniosek o wznowienie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku w celu ustalenia innego kręgu osób dziedziczących gospodarstwo rolne, nawet jeżeli wniosek ten wiązał się ze zmianami legislacyjnymi o których była mowa wyżej. Dlatego, zdaniem Sądu Apelacyjnego, przedawnienie roszczenia powódki nastąpiło w dniu 17 maja 2012 roku, a zatem na kilka lat przed złożeniem pozwu. Tym bardziej uprawniało to przyjęcia stanowiska, że podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia nie pozostawało w kolizji z zasadami współżycia społecznego, jak to sugerowano w apelacji. Sąd Okręgowy odnosząc się do tej kwestii słusznie zauważył, że powołanie się na zarzut przedawnienia może jedynie w wyjątkowych okolicznościach stanowić o naruszeniu art. 5 k.c. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, aby w danym przypadku można było przyjąć, że podniesienie zarzutu przedawnienia jest nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego, musi zostać w szczególności wykazane, że bezczynność wierzyciela była usprawiedliwiona wyjątkowymi okolicznościami, a czas opóźnienia nie jest nadmierny. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny zgodził się z poglądem zgodnie z którym strona powodowa okoliczności tego rodzaju nie wykazała. Powódka jest wprawdzie osobą starszą, ale fakt ten nie dowodził braku należytego rozeznania w sprawach majątkowych, o czym świadczyły podjęte przez nią starania w celu odzyskania nieruchomości po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 31 stycznia 2001 roku. Powódka miała nadto wiedzę na temat treści tego orzeczenia, a fakt, że nie skorzystała z możliwości jaką dawał przepis art. 401
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.