k.c. Zgodnie z treścią art.
k.c., jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Powód dochodząc od strony pozwanej zapłaty za szkodę wyrządzoną orzeczeniem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim i Sądu Apelacyjnego w Łodzi nie wykazał -zdaniem Sądu I instancji - przesłanek niezbędnych do przypisania odpowiedzialności Skarbowi Państwa w myśl cytowanego przepisu. Pierwszą przesłanką warunkującą odpowiedzialność Skarbu Państwa wedle powyższego przepisu jest prawomocność orzeczenia, które rzeczoną szkodę miało wyrządzić. W sprawie powód domagał się naprawienia szkody wyrządzonej przez orzeczenie Sądu, które w wyniku kontroli instancyjnej, zostało prawomocnie utrzymane w mocy. Zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności i przepisami kodeksu postępowania cywilnego, od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu drugiej instancji (art. 367 § 1 k.p.c.). Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie było to, że powód zaskarżył orzeczenie Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 03 lutego 2016 roku, a tym samym skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do instancyjnej kontroli zapadłego orzeczenia, która nie doprowadziła do jego uchylenia bądź zmiany. Kolejną, kluczową przesłanką warunkującą uznanie odpowiedzialności Skarbu Państwa w myśl powyższego przepisu jest wcześniejsze stwierdzenie niezgodności z prawem takiego prawomocnego orzeczenia we właściwym postępowaniu, tj. istnienie tzw. prejudykatu. W orzecznictwie wskazuje się, że sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Jeżeli ustawa wiąże oznaczone skutki prawne z obowiązywaniem prawomocnego orzeczenia, a jednocześnie reguluje zasady i tryb jego wzruszania z powodu niezgodności z prawem, to prawna skuteczność takich orzeczeń nie może być podważana bezpośrednio w każdym procesie odszkodowawczym, z pominięciem zasad i trybu postępowania zastrzeżonego do kontroli prawomocnych orzeczeń. Zmiana treści art.
o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037), polegała na uzupełnieniu pierwszego zdania tego przepisu o stwierdzenie „chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej”. Wskazano w ten sposób na możliwość uchylenia obowiązku uzyskania prejudykatu. Istotnym w tym względzie przepisem jest art. 424 1b k.p.c., który expressis verbis stanowi, że w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Sąd Okręgowy wskazał, że powód wystąpił ze skargą kasacyjną, dlatego też dyspozycja z art. 424 1b k.p.c. nie może zostać przez Sąd zastosowana, ponieważ powód skorzystał z przysługujących mu środków prawnych. Sąd Okręgowy zwrócił nadto uwagę, że roszczenie powoda z oczywistych względów nie znajduje również uzasadnienia w przepisach art.
, 3 i 4 k.c., ponieważ nie sposób uznać, iż powód domaga się naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie aktu normatywnego w myśl przepisu art.
k.c., czy przez niewydanie orzeczenia lub decyzji w myśl przepisu art.
Podobnie należy wykluczyć przepis art.
k.c., gdyż w ustalonym stanie faktycznym nie ma mowy o niewydaniu aktu normatywnego, o którym mowa w tym przepisie. Sąd rozważył ponadto podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa wynikającą z treści art. 417 § 1 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Przez „niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie”, przy uwzględnieniu art. 77 ust. 1 Konstytucji, rozumie się działanie sprzeczne z przepisami, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem jego źródeł. Innymi słowy, chodzi o każde obiektywnie sprzeczne z prawem działanie władzy publicznej. Sąd I instancji zauważył, że w odniesieniu jednak do prawomocnych orzeczeń sądowych, że w wymienionym wyżej art.
przyjęto inne, autonomiczne pojęcie bezprawności, w postaci „orzeczenia niezgodnego z prawem”. Sąd Okręgowy stwierdził że niezależnie od powyższego roszczenie powoda nie znajduje uzasadnienia w art. 417 k.p.c., który jako materialnoprawna podstawa powództwa o odszkodowanie, wymaga wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym istnienia szkody i normalnego związku przyczynowego (art. 361 k.c.) pomiędzy tą szkodą a zdarzeniem sprawczym, jakim jest wydanie wyroku, które nadto nosi znamiona bezprawności. Sąd Okręgowy nie obciążył powoda kosztami zastępstwa prawnego, o czym orzekł, jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 102 k.p.c O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd Okręgowy orzekł, jak w pkt 3 wyroku, na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2016., poz.1714). Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zaskarżając orzeczenie w części tj. w zakresie punktu
oraz art. 415 k.c., Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się w Prokuraturze w P. na skutek zawiadomienia powoda, z uwagi na to, że wynik postępowania karnego może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie oraz o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie dowodu z oględzin działki nr (...) w P. z udziałem dwóch biegłych sądowych geodetów na okoliczność stwierdzenia, iż bilbordy ww. spółki jawnej położone są na działce powoda, a co za tym idzie ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego z uwagi na wyrządzenie szkody powodowi. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego I Wydziału Cywilnego w S. poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 156.000 zł ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu za postępowanie odwoławcze według norm przepisanych W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje Apelacja była bezzasadna. Treść złożonego w sprawie pozwu nie pozostawia wątpliwości, że roszczenie nim objęte, oparto na przepisie art.
regulującym odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za wydanie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia. Zgodnie ze zdaniem drugim przytoczonego przepisu „jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej”, tj. postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ze skargi kasacyjnej wniesionej do Sądu Najwyższego, czy to postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Jedyne odstępstwo od tej zasady, przewidziane w art. 424 1b k.p.c., zachodzi w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których nie przysługuje skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wówczas odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu z tej skargi. Nie dotyczy to jednak sytuacji, w której strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (art. 424 1b k.p.c in fine). W przedmiotowej sprawie od orzeczenia, którego wydanie miało być – według powoda - źródłem szkody, przysługiwała skarga kasacyjna, a powód z tego środka prawnego skorzystał. Tym samym, wyjątek opisany w art. 424 1b k.p.c. nie mógł znaleźć w tej sprawie zastosowania. Skoro sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie mógł samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, podstawowym zadaniem powoda w tej sprawie było wykazanie, że doszło do wydania orzeczenia, w którym stwierdzono taką niezgodność (prejudykatu). W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości fakt, iż powód nie uzyskał orzeczenia stwierdzającego niezgodność z prawem kwestionowanych przez niego orzeczeń. Takim rozstrzygnięciem wbrew twierdzeniem powoda nie może być przede wszystkim postanowienie Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 10 listopada 2004 roku, sygn. akt I Ns 1537/03, na mocy którego stwierdzono zasiedzenie przez powoda nieruchomości położonej w P.. Tym samym, już z uwagi na brak spełnienia pierwszej z przesłanek przewidzianej w art.
— powództwo musiało zostać oddalone w całości. Zasadnie Sąd I instancji nie zastosował jako podstawy rozstrzygnięcia art. 417 k.c. Istnienie przepisu szczególnego (art.
417 k.c. w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż powód swoją rzekomą szkodę wiąże wprost z orzeczeniem, w jego opinii, niezgodnym z prawem. Zarzut naruszenia art. 415 k.c. jest również niezasadny, bowiem na gruncie kodeksu cywilnego wyłączną podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania i zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej jest art. 417 k.c. i nast. Sąd Okręgowy zasadnie oddalił powołane przez powoda wnioski dowodowe z uwagi na ich nieprzydatność dla poczynienia ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Okoliczności, na jakie zostały powołane nie były bowiem związane z przedmiotem niniejszej sprawy (tj. odpowiedzialnością odszkodowawczą Skarbu Państwa za wydanie orzeczenia niezgodnego z prawem), a rolą Sądu I instancji nie było badanie prawidłowości dokonanej w innym postępowaniu analizy materiału dowodowego, związanej z kwestią usytuowania spornych bilbordów. Sad orzekający w sprawie o odszkodowanie na podstawie art.
nie może bowiem kwestionować zgodności z prawem, a tym samym zasadności prawomocnego orzeczenia sadowego, co do którego nie istnieje prejudykat stwierdzający jego niezgodność z prawem (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 424 1b k.p.c., który nie zachodzi w niniejsze sprawie). Z tego powodu Sąd Apelacyjny oddalił również wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda w postępowaniu apelacyjnym. W świetle powyższego, za niezasadny należy uznać także podniesiony przez powoda zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd art. 233 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2009 roku, sygn. akt II PK 261/08, Lex nr 707877). „Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie Stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. powód ograniczył się jedynie do zarzucenia Sądowi naruszenia wskazanego przepisu poprzez powierzchowną ocenę materiału dowodowego sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i logiki”. W ocenie powoda Sąd błędnie przyjął, iż sporne bilbordy reklamowe nie są ustawione na nieruchomości będącej własnością powoda, podczas gdy, jego zdaniem, zebrany materiał dowodowy na to wskazywał. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w żaden sposób nie wynika, aby Sąd oceniając zeznania powoda czy dokumenty zgromadzone w aktach sprawy I C 447/15 doszedł do opisanej w apelacji konkluzji. Podniesiona przez powoda kwestia nie była bowiem w ogóle przedmiotem rozważań Sadu I instancji, ponieważ nie pozostawała w związku z istotą niniejszej sprawy. Nietrafny był także zarzut naruszenia art. 177 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., przejawiający się w oddaleniu przez Sąd wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania w Prokuraturze w P., wszczętego na skutek złożonego przez powoda zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa fałszowania dokumentów, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w sprawie I C 447/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.