← Polska

IV P 134/13

Sygn. akt IV P 134/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim IV Wydział Pracy w składzie następującym: Przewodniczący SSR Jolanta Jaro

§ 2, 3 i 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r.

– Kodeks pracy (j.t. Dz.U.2016.1666, ze zm.) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U.167) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał nie odroczył wejścia w życie orzeczenia, co oznacza iż wyrok ten znajdzie zastosowanie zarówno do wszystkich spraw zarówno tych będących w toku, jak i tych już zakończonych. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu skutkuje niemożliwością zastosowania go przez sąd, gdyż powoduje jego trwałą eliminację z systemu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego posiadają walor mocy powszechnie obowiązującej i są ostateczne. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia ich w odpowiednim dzienniku urzędowym, a zatem tego dnia przepisy niekonstytucyjne tracą moc obowiązującą. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.11.2016r. nie ma na celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych przepisów poprzez przesądzenie, który z możliwych wariantów powinien być przyjęty przez sądy, ale jego celem jest wyeliminowanie niezgodnej z Konstytucją normy wynikającej z przepisów dotyczących kierowców wykonujących zadania w międzynarodowym transporcie drogowym i ma walor porządkujący. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.11.2016r. obowiązuje od momentu ogłoszenia go w Dzienniku Ustaw, czyli po dniu 29.12.2016r., ale ma jednak zastosowanie także do sytuacji zaistniałych po uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego, (w tym objętych już zapadłymi wyrokami i tymi sprawami, które się toczą), gdyż rozpatrywane stany prawne wystąpiły w momencie, gdy niezgodność z Konstytucją już zaistniała. Sąd zatem pomija zastosowanie przepisu, który utracił swoją moc obowiązującą również do stanów istniejących przed ogłoszeniem w odpowiednim dzienniku urzędowym. Treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 roku w sposób jednoznaczny wskazuje, że niezgodność z Konstytucją art. 21 a w ujęciu zakresowym dotyczy nie tylko przepisu zaskarżonego czyli art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców, ale normy prawnej w rozumieniu całej konstrukcji odniesienia art. 21a do art.

§ 3-5 kodeksu pracy oraz wydanymi na podstawie tych przepisów aktami wykonawczymi.

Norma badana przez Trybunał Konstytucyjny dotyczy więc kilku przepisów prawa, a nie jedynie art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców i polega na zakwestionowaniu możliwości odesłania do rozliczania czasu pracy kierowców w kontekście podróży służbowej do pracowników administracji państwowej i samorządowej. Po wyeliminowaniu przez omawiany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24.11.2016 r. normy prawnej wynikającej z przepisów art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców i art.

§ 3

-5 kodeksu pracy oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, dotyczącej zakwalifikowania pracy kierowców do podróży służbowej i przysługiwania z tego tytułu diet i ryczałtów za noclegi, w ocenie sądu brak jest podstawy prawnej do zasądzenia diet kierowcom, bez względu na to, czy wykonują pracę w kraju czy poza nim, w oparciu o w/w przepisy. W ocenie sądu, po stwierdzeniu niekonstytucyjności przepisu art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, nie ma już podstawy prawnej do stosowania w stosunku do kierowców przepisu art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców i art.

k.p. oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalenia należności przysługujących w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju i Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (np. co do diet czy ryczałtów za noclegi), a to oznacza, iż podstawę dochodzonych w tym zakresie przez pracownika roszczeń stanowić może umowa o pracę zawarta pomiędzy stronami oraz regulamin wynagradzania obowiązujący u pozwanego pracodawcy. Jak wskazuje materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, powodowi P. B. znane były z góry warunki pracy i płacy na stanowisku kierowcy u pozwanego pracodawcy i akceptował on taki stan rzeczy, pozostając w zatrudnieniu u pozwanego przez okres ponad 9 lat. Wreszcie, co istotne, w zawartej pomiędzy stronami umowy o pracę strony nie uregulowały kwestii rozliczenia podróży służbowych, a to oznacza, iż zasadność dochodzonego przez powoda roszczenia o ryczałty za noclegi, należy ocenić zgodnie z postanowieniami Regulaminu Wynagradzania, obowiązującego u pozwanego pracodawcy. W przedmiotowej sprawie, w świetle wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 24.11.2016 sygn. akt K 11/15 weryfikacji podlega jedynie to, czy diety (krajowe i zagraniczne) z tytułu podróży służbowych, o których mowa w art. 9 Regulaminu Wynagradzania, zostały powodowi P. B. wypłacone i to w prawidłowej wysokości. Z opinii biegłego sądowego z zakresu rozliczania czasu pracy kierowców, podróży i wynagrodzeń kierowców w transporcie drogowym wynika, iż w spornym okresie (od stycznia 2011 do lutego 2013) pozwany pracodawca, powinien wypłacić powodowi P. B. z tytułu podróży służbowych diety w wysokości 22.002,18 złotych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza z zeznań powoda P. B., które znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków M. C. i J. S.

(2)wynika, iż praktyką u pozwanego było to, że oprócz wynagrodzenia zasadniczego (tzw. podstawy), pracownicy otrzymywali również wynagrodzenia z tytułu tzw. „kilometrówki”, która w listach płac była ujmowana jako „nadl”. Zdaniem Sądu, wynagrodzenie ustalone w ten sposób, jest tożsame w wymiarze z wynagrodzeniem, jakie powód P. B. otrzymywałby z umowy o pracę plus diety z tytułu podróży służbowej, gdyż średnio miesięcznie - co wynika z karty wynagrodzeń jak i też z zeznań powoda P. B. - otrzymywał on wynagrodzenie w łącznej kwocie 2.500,00 - 3.000,00 zł miesięcznie. W tej sytuacji, zdaniem sądu, uznać należy, iż wynagrodzenie to rekompensowało powodowi P. B. faktyczny brak diet i innych należności z tytułu podróży służbowych. Mając na uwadze wyliczenia biegłej z zakresu czasu pracy kierowców, co do wysokości należnego powodowi wynagrodzenia z tytułu wynagrodzenia zasadniczego oraz za pracę w godzinach nadliczbowych, godzinach nocnych, za czas dyżuru, ponad plan, dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych średniotygodniowych ustalonego na kwotę 56.692,86 złotych oraz kwotę wynagrodzenia faktycznie wypłaconego powodowi w spornym okresie czasu w wysokości 121.138.24 złotych stwierdzić należy, iż po odliczeniu od tej kwoty godzin nadliczbowych w kwocie 6.215,02 złotych, należnych diet w kwocie 22.002,18 złotych, a także kwotę faktycznie wypłaconego wynagrodzenia w wysokości 56.692,86 złotych, stwierdzić należy iż po stronie pozwanego pracodawcy powstaje nadpłata w kwocie 36.228,18 złotych, co oznacza, iż dochodzone w tym zakresie roszczenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Odnośnie dochodzonego roszczenia o dodatki za pracę w porze nocnej i wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych w kwocie 6.215,02 złotych sąd zważył, iż zgodnie z treścią art. 151 § 1 k.p. praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia przysługuje dodatek w wysokości: 1/. 100 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, 2/. 50 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1. Ponadto w przypadku przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym przysługuje dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt 1, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w §1 (art. 151 1 § 1 k.p). W oparciu o powyższe ustalenia dotyczące czasu pracy, Sąd dokonał weryfikacji wysokości wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rozliczania czasu pracy kierowców. W sporządzonej na potrzeby Sądu opinii z dnia 14 października 2014r. (k.157-606) biegła wyliczyła i ustaliła, iż powodowi P. B. pozwany pracodawca w okresie od stycznia 2011r. do lutego 2013r. wypłacał należne wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, natomiast nie zostało wypłacone na rzecz powoda wynagrodzenie za dodatki za dyżur, pracę w godzinach nocnych w kwocie 6.215,02 zł brutto. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wyliczeń zawartych w sporządzonej opinii. Zostały one bowiem sporządzone szczegółowo i rzetelnie, w zgodzie z tezą dowodową sformułowaną przez Sąd i przy uwzględnieniu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Same wyliczenia rachunkowe biegłej nie były również kwestionowane przez strony. Z powyższych względów, sąd orzekł jak punkcie 2 wyroku, oddalając wniesione powództwo w zakresie diet krajowych i zagranicznych oraz dodatków za pracę w porze nocnej i wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Odnośnie dochodzonego ekwiwalentu za urlop sąd zważył, iż zgodnie z treścią art. 171 § 1 k.p. w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Pozwany pracodawca w toku procesu nie przedstawił dokumentów potwierdzających, iż na dzień ustania stosunku pracy powód P. B. wykorzystał zarówno zaległy jak i bieżący urlop wypoczynkowy, za wyjątkiem 6 dni urlopu, za który wypłacił należny ekwiwalent w kwocie 1.210,00 złotych. Z opinii biegłego z zakresu księgowości (nie kwestionowanej w toku procesu przez żadną ze stron) wynika, iż w latach 2010 - 2013 powodowi P. B. przysługiwał urlop wypoczynkowy w wymiarze 81 dni (2010r. -20 dni; 2011r.- 26 dni; 2012r.- 26 dni i w 2013r. – 9 dni), natomiast na dzień ustania stosunku pracy przysługiwał mu ekwiwalent pieniężny za 43 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie 8.682,56 złotych. Z opinii biegłej wynika również i to, że powodowi P. B. został wypłacony ekwiwalent za urlop wypoczynkowy /za 6 dni/ w kwocie 1.210,00 złotych, a zatem pozwany pracodawca powinien dopłacić powodowi różnicę w wysokości 7.472,56 złotych. W tym stanie rzeczy, opierając się na opinii biegłej, sąd uznał roszczenie powoda P. B. w zakresie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za uzasadnione i na podstawie art. 171 § 1 k.p. zasądził należne z tego tytułu świadczenie w wysokości wyliczonej przez biegłą tj. w kwocie 7.472,56 złotych brutto. Z tych względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O należnych odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc w zw. z art. 300 k.p. od dnia doręczenia odpisu pozwu powództwa tj. od dnia 15 września 2015 roku. Sąd zasądził od dnia 15.09.2015r. do 31 grudnia 2015 r. odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty w wysokości określonej na podstawie poprzedniego brzmienia Kodeksu cywilnego z uwagi na treść art. 56 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw stanowiącego, że do odsetek należnych za okres kończący się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ, w piśmie procesowym z dnia 18.09.2017r., pełnomocnik powoda cofnął powództwo powyżej kwoty 35.689,76 złotych na którą to czynność pełn. pozwanego na rozprawie w dniu 30.10.2017r. wyraził zgodę, przeto z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie 3 wyroku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach, o których mowa w punkcie 4 wyroku stanowił natomiast przepis art. 100 k.p.c., który przewiduje zasadę stosunkowego rozliczenia kosztów. Polega ona na rozłożeniu kosztów miedzy stronami odpowiednio do wysokości, w jakiej zostały poniesione oraz stosownie do wyniku sprawy tj. stopnia uwzględnienia i nieuwzględnienia żądań. Z porównania łącznej kwoty dochodzonej przez powoda P. B. w niniejszej sprawie z kwotą zasądzoną wynika, iż powód wygrał sprawę zaledwie w 13%. Łącznie koszty postępowania w sprawie wyniosły 5.400,00 zł, a złożyły się na nie: - po stronie powoda: wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 2.700,00 zł ustalone na podstawie § 12 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póź. zmianami), - po stronie pozwanego: wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 2.700,00 zł ustalone na podstawie § 12 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póź. zmianami. Ponieważ powód P. B. poniósł koszty w wysokości 2.700,00 zł, a powinien je ponieść w kwocie 4.688,00 zł (87% x 5.400,00 zł), to zgodnie z treścią art. 100 k.p.c. powinien zwrócić pozwanemu kwotę 1.998,00 złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów procesu (4.698,00 zł – 2.700,00 złotych). Mając na uwadze zasadę stosunkowego rozliczenia kosztów oraz przepis art. ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 623), Sąd orzekł jak w punkcie 5 wyroku, nakazując pobrać na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. od pozwanego kwotę 403.00 zł tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej od uwzględnionej części powództwa oraz kwotę 628.00 zł tytułem zwrotu wydatków od uwzględnionej części powództwa. W punkcie 6 wyroku, Sąd pozostałe nieuiszczone koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa, gdyż powód P. B. jako pracownik był zwolniony od obowiązku ich poniesienia, z mocy art. 96 ust.1 pkt. 4 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 623) Podstawę prawną rozstrzygnięcia punktu 7 wyroku stanowił przepis art. 477 2 § 1 k.p.c. zgodnie, z którym sąd zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.