Odpowiedzialność Skarbu Państwa oparta o powołane przepisy ma charakter odpowiedzialności deliktowej. Dla ustalenia jej istnienia konieczne jest zatem wykazanie wszystkich przesłanek odpowiedzialności deliktowej tj. zdarzenia sprawczego mającego postać bezprawnego i zawinionego działania lub zaniechania, szkody i związku przyczynowego między zdarzeniem sprawczym, a szkodą. Art.
uzależnia od przedsądu odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem aktu indywidualnego o charakterze władczym (prawomocne orzeczenie, ostateczna decyzja), w tym także, gdy wydanie aktu indywidualnego nastąpiło na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z prawem. Chodzi więc o przypadki, gdy wadliwy jest akt indywidualny (niezgodny z normami prawnymi) albo bezprawny jest akt normatywny, stanowiący podstawę wydania aktu indywidualnego. Z kolei art. 424 1b k.p.c., który expressis verbis stanowi, że w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Zdarzeniem sprawczym na jakie powołują się w niniejszej sprawie powodowie miało być wydanie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia w postaci wyroku zaocznego z dnia 25 sierpnia 2009r. w sprawie I C 440/09 Sądu Rejonowego w Gliwicach. Zgodnie z art. 442 1 § 1 zd. 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie termin ten rozpoczął bieg w dniu 11 września 2010r. tj. w dniu, w którym powodom doręczono odpis postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 24 sierpnia 2010 r. , w którym to postanowieniu odrzucono zażalenie powodów na rozstrzygniecie Sądu Rejonowego odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego w sprawie I C 440/09 i oddalono zażalenie na rozstrzygniecie w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu. Z tą bowiem chwilą powodowie powzięli informację, iż wyrok zaoczny w sprawie I C 440/09 Sądu Rejonowego w Gliwicach jest prawomocny, co jest zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy jednoznaczne z faktem powzięcia wiadomości o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Trzyletni termin przedawnienia roszczenia upłynął zatem z dniem 11 września 2013r. Powództwo wniesione zostało w dniu 22 lipca 2015r. (data stempla pocztowego na kopercie), a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 442 1 § 1 zd. 1 k.c. Podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia okazał się zatem zasadny , choć Sąd przyjął odmienną niż pozwany (korzystniejszą dla powodów) datę początkową jego biegu. Przedstawioną w na rozprawie w dniu 3 marca 2016r. argumentację strony powodowej co do początku biegu przedawnienia trudno uznać za trafną, uzależnia ona bowiem rozpoczęcie biegu tego terminu od powzięcia przez powodów informacji o sposobie doręczenia wypowiedzenia umowy najmu, którą to informację powodowie mieli powziąć na podstawie pisma (...) doręczonego im 24 sierpnia 2013r. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że powodowie w niniejszej sprawie dochodzą swoich roszczeń od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gliwicach, nie zaś od Gminy G., a zatem wiążą doznanie szkody z działaniem Sądu Rejonowego w Gliwicach (wydaniem wyroku zaocznego w sytuacji braku przesłanek do jego wydania), nie zaś z działaniem Gminy G.. Ponadto, skoro powodowie twierdzą , że nie doręczono im skutecznie wypowiedzenia umowy najmu (co w świetle dokumentów zgromadzonych w sprawie I C 440/09 jest wątpliwe) oraz twierdzą, ze nie odebrali przesyłki zawierającej wypowiedzenie osobiście, to o tej okoliczności przecież musieli wiedzieć, a pismo (...) nie wnosi w tej kwestii niczego nowego. Na marginesie należy zauważyć, ze potwierdzenie odbioru wypowiedzenia umowy najmu znajduje się w aktach I C 440/09, powodowie mogli zatem dokonać ustaleń w zakresie tego doręczenia na podstawie akt, bez pisemnych wyjaśnień (...). W tej sytuacji wobec skutecznie podniesionego zarzutu przedawnienia powództwo podlega oddaleniu. Niezależnie od tego Sąd nie dopatrzył się bezprawności działania w czynnościach Sądu Rejonowego w Gliwicach zmierzających do wydania wyroku zaocznego. Za orzeczenie niezgodne z prawem uznaje się orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, a więc stanowiące „oczywistą i rażącą obrazę prawa" . Wadliwość orzeczenia powinna być oczywista i nie wymagać głębszej analizy prawniczej Z całą pewnością w realiach niniejszej sprawy do takiej sytuacji nie doszło. Sąd Rejonowy wydając wyrok zaoczny dysponował dowodem doręczenia powodom wypowiedzenia umowy najmu, które nastąpiło co prawda do rąk. J. S., jednak bez podniesienia stosownego zarzutu dotyczącego nieprawidłowości doręczenia, nie budzi żadnych wątpliwości. Do pozwu dołączono również odwołanie powodów od wypowiedzenia, co w oczywisty sposób wywołuje przekonanie, iż powodowie wypowiedzenie otrzymali i znali jego treść. Nie ma zatem żadnych postaw do przyjęcia , iż wyrok wydany został z naruszeniem art. 339 § 2 k.p.c., a co za tym idzie, iż ziściły się przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa określone w art. 417 § 1 k.c. w związku z art.
W tych warunkach Sąd powództwo oddalił, umarzając postępowanie w części w jakiej powództwo zostało ograniczone tj. co do stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 355 k.p.c.) i orzekając o kosztach w oparciu o zasadę odpowiedzialności stron a za wynik procesu wyrażoną w art. 98 k.p.c. SSO Łucja Oleksy-Miszczyk
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.