obowiązek ubezpieczenia powstawał z dniem, w którym rozpoczęto wykonywanie czynności określonych w § 1, a ustawał z dniem, w którym wygasła lub została rozwiązana umowa zlecenia lub umowa agencyjna. Wedle § 9 ust. 1 tego rozporządzenia koszty ubezpieczenia pokrywano z funduszu tworzonego ze składek opłacanych przez ubezpieczonych za siebie i osoby współpracujące. Składki ubezpieczeniowe przekazywał zakład pracy, na którego rzecz pracował ubezpieczony lub osoba z nim współpracująca, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym objęci byli oni obowiązkiem ubezpieczenia (ust. 2). W sprawach poboru składek na ubezpieczenie stosowano przepisy dotyczące poboru składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników zatrudnionych w zakładach pracy gospodarki uspołecznionej (ust. 3). Powyższe przepisy obowiązywały również na gruncie ustawy z dnia 8 marca 1972r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników na podstawie jej art. 68 ust. 2. Od 1 stycznia 1976r. kwestię ubezpieczenia społecznego osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia regulowała ustawa z dnia 19 grudnia 1975r. (Dz. U. z 1975r, nr 45, poz. 232). Zgodnie z jej art. 1 ust. 2 i 3 obowiązkowe ubezpieczenie społeczne określone ustawą obejmowało osoby wykonujące stale i odpłatnie pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, zawartej z jednostkami gospodarki uspołecznionej. Przy czym pracę uważano za wykonywaną stale, jeżeli trwała nieprzerwanie co najmniej sześć miesięcy. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. z 1975r. nr 46, poz. 250) jednostki gospodarki uspołecznionej obowiązane były do rozliczania co miesiąc składek na ubezpieczenie. Rozliczenie składek na ubezpieczenie następowało na podstawie deklaracji rozliczeniowej składanej we właściwym oddziale Zakładu. Z zacytowanych wyżej przepisów wynika, iż w latach 1971-1976 w przypadku osób prowadzących na podstawie umowy agencyjnej stacje benzynowe (...) istniał obowiązek ubezpieczenia społecznego i odprowadzania z tego tytułu składek, które przekazywał do ZUS zakład pracy. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż ubezpieczony w okresach od 1 maja 1971r. do 30 września 1972r. oraz od 2 października 1972r. do 31 stycznia 1976r. prowadził stacje benzynowe w oparciu o umowy agencji zawarte z (...). Ubezpieczony w tym zakresie przedłożył przed ZUS umowy agencyjne oraz informacje następcy prawnego, które to dokumenty organ rentowy uznał jednak za niewystarczające. Należy wskazać, iż w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe dotyczą wyłącznie postępowania przed organami rentowymi (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996r., sygn. II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). W tym zakresie Sąd przeprowadził dodatkowo dowód z zeznań świadka J. R., który prowadził z ubezpieczonym stację w Ł. oraz wyjaśnień samego ubezpieczonego. Biorąc pod uwagę osobowe źródła dowodowe oraz zgromadzone dokumenty nie mogą istnieć wątpliwości, iż ubezpieczony w oparciu o umowy agencyjne prowadził stacje benzynowe w wymienionych wyżej okresach. W związku z tą pracą zakład pracy na rzecz którego świadczył umowę agencji miał obowiązek odprowadzania składki ZUS. W spornym okresie (...) rozliczał się deklaracjami bezimiennymi, nie świadczy to jednak o tym, że składek od ubezpieczonego nie odprowadził. Przypomnieć przy tym należy, iż dla uznania okresu zatrudnienia wykonywanego przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 tej ustawy, nie jest wymagane wykazanie przez osobę ubiegającą się o emeryturę lub rentę opłacania przez pracodawcę składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne. Okresami składkowymi są te okresy zatrudnienia, w których istniał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, chociażby pracodawca składek tych nie opłacił (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2007r., sygn. II UK 185/06, OSNP 2008/9-10/143; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1995r., sygn. II UR 3/95; OSNP 1995/17/222). W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji w oparciu o powołane przepisy oraz art. 477 14 § 2 k.p.c. Brak jest natomiast podstaw do przyjmowania za uwzględniony okres podstawy wymiaru w wysokości wynagrodzenia minimalnego, czy też w innej wysokości. Zgodnie z załączonymi umowami agentowi przysługiwało wynagrodzenie prowizyjne przy uwzględnieniu sprzedanych produktów naftowych oraz sprzedanych artykułów. Zgodnie z § 1 ust. 1 lit. b zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 6 stycznia 1971r. w sprawie podstawy wymiaru rent i wysokości składek na ubezpieczenia społeczne dla niektórych osób prowadzących działalność na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej (M.P. z 1971r., nr 4, poz. 25) zarządzenie określało podstawę wymiaru rent i wysokość składek na ubezpieczenia społeczne dla następujących osób objętych ubezpieczeniem społecznym: prowadzących na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej stacje benzynowe.
1 tego zarządzenia za zarobek przyjmowany do podstawy wymiaru rent i zasiłku pogrzebowego dla ubezpieczonych rozliczanych na zasadzie prowizji i osób z nimi współpracujących uważa się zarobek osiągany faktycznie przez zainteresowanego i stanowiący podstawę wymiaru podatku od wynagrodzeń. Wedle § 4 ust 1 składki na ubezpieczenia społeczne za ubezpieczonych i osoby z nimi współpracujące wynosiły 10% ich miesięcznego zarobku faktycznego określonego w § 3 ust. 1.
1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975r. w sprawie wykonania ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz.U. z 1975r. Nr 46, poz. 250 ze zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie osób, które zawarły umowę na zasadach prowizyjnych, stanowiła prowizja. Ubezpieczony nie zaprezentował żadnych dowodów dla wykazania podstawy wymiaru składek. Brak jest jednocześnie podstaw do stosowania w tym zakresie art. 15 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z powyższym przepisem jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Przepis ten dotyczy wyłącznie pracowników i brak jest możliwości stosowania go do innych grup ubezpieczonych. Należy przypomnieć, iż przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają wykładni ścisłej, co oznacza, iż nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Należy również wyjaśnić, iż wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2013r. (sygn. III AUa 3/13, OSAŁ 2013/4/35, LEX nr 1416048), na który powoływał się ubezpieczony odnosi się do zupełnie innego stanu faktycznego. Z treści tego orzeczenia wyraźnie wynika, iż odwołuje się ono do okresu obowiązywania § 3a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975r. w sprawie wykonywania ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 46, poz. 250 ze zm.). Przepis ten przewidywał, iż jeżeli czas pracy określony w umowie odpowiada co najmniej pełnemu wymiarowi czasu pracy obowiązującego pracowników jednostki gospodarki uspołecznionej, która zawarła umowę, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie ustalona stosownie do § 2 i § 3 ust. 1 nie może być niższa od kwoty najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej. Przepis ten jednak został dodany do ustawy dopiero z dniem 17 maja 1982r. Przed tą datą żaden przepis nie określał minimalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osób wynagradzanych prowizyjnie. Mając na uwadze powyższe odwołanie ubezpieczonego w pozostałym zakresie oddalono na mocy powołanych przepisów oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.